Edinburgh is een stenen stad op oude vulkanen, waar een kasteel op een rots boven de hoofdstraat staat en elke wandeling eindigt met een uitzicht.
RegistrerenEdinburgh is de hoofdstad van Schotland en een van de indrukwekkendste steden van Europa om aan te komen. Het kasteel staat op de kraterpijp van een uitgedoofde vulkaan, de middeleeuwse oude stad loopt daarachter een bergrug af, en aan de overkant van een dal vol tuinen ligt de nieuwe stad, een raster van Georgiaanse straten dat in de achttiende eeuw werd ontworpen. Samen staan ze sinds 1995 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Het is ook de stad van de Schotse Verlichting, van Hume en Adam Smith, van Walter Scott en Robert Louis Stevenson, en vandaag de zetel van het Schotse parlement en van meerdere universiteiten. Er wonen zo'n half miljoen mensen, en studenten vormen een groot en zichtbaar deel van het dagelijks leven. Voor bezoekers zit de charme erin dat het voelt als een hoofdstad maar loopt als een kleine stad: 's ochtends beklim je een heuvel, 's middags zie je een museum en 's avonds zit je in de pub zonder ooit een bus te hebben genomen. De pubcultuur is warm, gesprekken ontstaan makkelijk en in augustus verandert de hele stad in het grootste kunstfestival ter wereld, waardoor het een van de makkelijkste plekken ter wereld is om onbekenden te leren kennen.
Het kasteel staat op Castle Rock boven aan de oude stad en was in zijn lange geschiedenis koninklijke vesting, gevangenis en kazerne. Binnen zie je de Schotse kroonjuwelen, de Stone of Destiny en St Margaret's Chapel, het oudste gebouw van de stad. Vanaf de kasteelpoort loopt de Royal Mile naar beneden tot het Palace of Holyroodhouse, met aan weerszijden closes: smalle steegjes die steil tussen hoge stenen huizen omlaag lopen. Duik een paar van die closes in in plaats van op de hoofdstraat te blijven; daar voelt de oude stad nog als zichzelf.
Een wild, heuvelachtig park direct naast het stadscentrum, met in het midden de top van een oeroude vulkaan. De klim naar Arthur's Seat duurt vanaf het onderste eind van de Royal Mile ongeveer een uur, en het uitzicht omvat de hele stad, de Firth of Forth en de heuvels van Fife. Makkelijkere paden lopen langs de Salisbury Crags, de rode kliffen tegenover de oude stad. Draag stevige schoenen, want de hogere paden zijn steil en glad na regen, en neem een extra laag mee: op de top waait het in elk seizoen.
Een kleinere heuvel aan het oostelijke eind van Princes Street, bekroond door een onvoltooide replica van het Parthenon, een toren in de vorm van een telescoop ter ere van admiraal Nelson en een rond monument dat op talloze foto's van de stad staat. Je loopt in tien minuten vanaf de straat naar boven, en het uitzicht omvat het kasteel, de oude stad, Arthur's Seat en de zee. Het is de favoriete plek van de stad om de zonsondergang te zien, en op heldere avonden lopen de hellingen vol.
Ten noorden van de Princes Street Gardens ligt de nieuwe stad, een rustig raster van elegante straten, halvemaanvormige huizenrijen en privétuinen van honingkleurige steen. George Street zit vol winkels en bars, terwijl de kleinere straatjes erachter stil en residentieel zijn. Loop westwaarts en naar beneden naar Dean Village, een voormalig molendorp in een steil, bebost dal aan de Water of Leith, waar oude stenen gebouwen direct aan de rivier staan. Het voelt als het platteland, op tien minuten van het centrum.
Een enorm museum in twee verbonden gebouwen: een Victoriaanse hal van glas en gietijzer en een modern gebouw van zandsteen met collecties over de Schotse geschiedenis, van de prehistorie tot nu. De toegang tot de vaste collecties is gratis, dus je kunt er makkelijk telkens een uurtje binnenlopen. Mis het dakterras niet, bereikbaar met de lift, met een van de mooiste gratis uitzichten over de oude stad en het kasteel.
De oude haven van Edinburgh, ooit een aparte stad, is nu een van de levendigste delen van de stad. Langs The Shore, waar de Water of Leith in de haven uitkomt, zijn oude pakhuizen restaurants en bars geworden, en hier eet je een deel van de beste zeevruchten van Schotland. Leith voelt jonger en minder gepolijst dan het centrum en heeft een sterke eigen identiteit. De tram rijdt er nu rechtstreeks vanuit het centrum naartoe, en het voormalige koninklijke jacht Britannia ligt vlakbij als museum aangemeerd.
Elke augustus houdt Edinburgh meerdere festivals tegelijk. Het Edinburgh Festival Fringe is het grootste kunstfestival ter wereld, met duizenden comedy-, theater-, muziek- en dansvoorstellingen op elke denkbare plek, van grote zalen tot de achterkamers van pubs. Tegelijk lopen het Edinburgh International Festival, opgericht in 1947, en de Royal Edinburgh Military Tattoo op de esplanade van het kasteel. De straten zijn vol, je krijgt overal flyers in je handen gedrukt en praten met onbekenden in een rij is volkomen normaal. Boek je accommodatie heel vroeg.
De pub is het middelpunt van het sociale leven in Edinburgh, en veel van de oude pubs in de oude stad, op de Grassmarket en in de nieuwe stad zijn in een eeuw nauwelijks veranderd. In meerdere pubs zijn regelmatig sessies met traditionele muziek, waarbij violisten, gitaristen en zangers rond een tafel zitten en spelen voor iedereen die wil luisteren. Het is gratis, ongedwongen en een van de makkelijkste manieren om met locals aan de praat te raken.
Een ceilidh is een Schotse dansavond met livemuziek, waar iemand elke dans uitlegt voordat hij begint, dus niemand hoeft de passen vooraf te kennen. Je wisselt steeds van partner, draait, lacht en raakt buiten adem. Meerdere plekken in de stad organiseren regelmatig ceilidhs, vooral in het weekend, en er is geen betere manier om in één avond een hele zaal vol mensen te leren kennen.
Het Schotse oud en nieuw is hier een groter evenement dan Kerstmis. Edinburghs Hogmanay duurt meerdere dagen, met een fakkeloptocht, een straatfeest in het centrum en vuurwerk boven het kasteel om middernacht. Voor het grote straatfeest en het concert heb je kaartjes nodig, maar de sfeer verspreidt zich over de hele stad en mensen staan uitzonderlijk open voor een praatje met wie er ook naast ze staat.
Ook buiten augustus heeft Edinburgh een druk cultureel leven. Comedyclubs houden het hele jaar door stand-upavonden, de theaters van de stad hebben volle seizoenen en concertzalen en kleine podia brengen van alles, van klassieke muziek tot indiebands. Studenten houden de livemuziekscene levendig, en veel kleine optredens kosten heel weinig.
Een wandelpad volgt de Water of Leith kilometers lang door de stad. Een van de mooiste stukken loopt van Dean Village langs St Bernard's Well naar Stockbridge, een dorps aandoende wijk met onafhankelijke winkels, cafés en een zondagsmarkt. Loop je verder, dan kun je de rivier helemaal tot Leith volgen. Het is groen, rustig en bijna volledig verkeersvrij.
De smalle doorgangen van de oude stad, closes en wynds genoemd, takken af van de Royal Mile en lopen naar beneden richting de Cowgate en de Grassmarket. Elk heeft een naam en een verhaal. Loop Victoria Street af, een gebogen straat met fel geschilderde winkelpuien, bezoek Greyfriars Kirkyard met zijn oude graven en eindig op de Grassmarket, een breed plein onder het kasteel vol pubs. Ondergrondse rondleidingen door oude gewelven en begraven straten zijn populair, maar de straten zelf zijn gratis.
Edinburgh heeft een eigen strand. Portobello, een korte busrit ten oosten van het centrum, heeft een lang zandstrand en een boulevard met cafés en oude Victoriaanse gebouwen. De Noordzee is koud, maar locals zwemmen het hele jaar, en op een zonnige dag zit de boulevard vol wandelaars, honden en gezinnen. Het is een heel andere kant van de stad dan het kasteel en de Royal Mile.
Haggis, geserveerd met puree van koolraap en aardappel, is het nationale gerecht en beter dan zijn reputatie; vegetarische versies zijn bijna overal te krijgen. Schotse zalm, zeevruchten uit Leith en een volledig Schots ontbijt zijn ook de moeite waard. Voor whisky hebben veel bars lange lijsten met single malts en personeel dat graag de verschillen tussen de regio's uitlegt. Begin met kleine glaasjes en vraag om aanbevelingen.
Edinburgh is een goede uitvalsbasis om meer van Schotland te zien. Treinen vanaf station Waverley zijn binnen een uur in Glasgow en nog sneller in Stirling met zijn kasteel. Het badplaatsje North Berwick ligt op een korte treinrit afstand, en South Queensferry, met uitzicht op de drie bruggen over de Forth, is makkelijk per bus te bereiken. Er vertrekken ook dagelijks georganiseerde dagtochten naar de Highlands en Loch Ness.
Mei, juni en september zijn de prettigste maanden, met lange dagen en minder drukte dan in augustus. Augustus is de festivalmaand: de stad is dan op haar spannendst, maar accommodatie is duur en moet maanden van tevoren worden geboekt. De zomers zijn eerder zacht dan heet, meestal rond de twintig graden, en het weer slaat snel om, dus neem in elk seizoen een waterdichte jas mee. De winters zijn koud, donker en vaak winderig, maar december brengt kerstmarkten en Hogmanay.
Het centrum is compact en het best te voet te ontdekken, maar erg heuvelachtig, met veel trappen en steile straten tussen de oude en de nieuwe stad. Het busnet is frequent en bedient elke wijk, en een tramlijn loopt van het vliegveld door het centrum naar Leith en Newhaven; de rit van het vliegveld naar het centrum duurt ongeveer een half uur. In bus en tram kun je contactloos betalen. Station Waverley, in het dal tussen de oude en de nieuwe stad, verbindt met Glasgow, de rest van Schotland en Londen.
Overal wordt Engels gesproken, vaak met een sterk Schots accent, en in de dagelijkse spreektaal hoor je woorden uit het Scots. Gaelic staat op sommige borden, maar wordt in de stad nauwelijks gesproken. Mensen in Edinburgh zijn over het algemeen beleefd en behulpzaam, en pubs maken gesprekken makkelijk: een tafel delen, vragen naar een drankje of kletsen aan de bar is heel normaal. De humor is droog en zelfspottend, en een beetje vriendelijk plagen is vaak een teken dat je geaccepteerd bent.
Edinburgh heeft een grote internationale bevolking, voor een groot deel verbonden aan de universiteiten, plus mensen die werken in de financiële sector, technologie en onderzoek. Studenten en jonge professionals wonen in Marchmont, Bruntsfield, Newington en Leith, terwijl de nieuwe stad en Stockbridge een ouder publiek trekken. Taaluitwisselingsavonden, wandelclubs, hardloopgroepen op Arthur's Seat en de Meadows, ceilidhs en de vele universiteitsverenigingen die open staan voor iedereen zijn gebruikelijke manieren om mensen te ontmoeten, en zijn makkelijk te vinden via lokale groepen.
Ja. Het centrum is compact en goed te belopen, pubs en cafés zijn ontspannen tegenover mensen die alleen komen, en de stad zit vol gratis dingen om te doen, van heuvels tot musea. Vooral tijdens de festivals in augustus hoort praten met onbekenden in rijen en in het publiek gewoon bij de ervaring.
Drie dagen is genoeg voor het kasteel, de oude stad, de nieuwe stad, Arthur's Seat, Calton Hill en een of twee musea. Tel er een dag bij op voor Leith en Portobello, en nog een voor een uitstapje naar Glasgow, Stirling of de Highlands.
Laagjes en een waterdichte jas, ongeacht het seizoen. Het weer kan meerdere keren per dag omslaan en op de heuvels waait het hard. Het belangrijkst zijn comfortabele schoenen met goede grip, want de straten zijn steil en de steen kan glad zijn als hij nat is.
Als je van drukte, voorstellingen en nieuwe mensen houdt, is het de spannendste tijd van het jaar. Voorstellingen beginnen bij heel weinig geld, en veel zijn gratis. Wil je een rustiger bezoek of een kleiner budget, kom dan liever in juni of september, als de stad rustiger en goedkoper is.
Accommodatie is de grootste kostenpost, vooral in augustus en rond Hogmanay, als de prijzen flink stijgen. Veel van de belangrijkste bezienswaardigheden, waaronder de nationale musea en galerieën en alle heuvels en parken, zijn gratis, en lopen bespaart vervoerskosten. Pubs en cafés liggen qua prijs op het niveau van andere Britse steden.
Edinburgh is over het algemeen een veilige stad, en dezelfde eenvoudige regels gelden als overal: spreek de eerste keer af op een drukke openbare plek, vertel een vriend waar je naartoe gaat en regel zelf je terugreis. Pubs, cafés en drukke plekken als Calton Hill en de Meadows bij daglicht zijn natuurlijke plekken voor een eerste ontmoeting.