Cappadocië is een landschap van valleien in zacht vulkanisch gesteente in Centraal-Turkije, waar bij dageraad honderden ballonnen opstijgen en reizigers dezelfde zonsopgang delen.
RegistrerenCappadocië is geen stad maar een regio op het hoge Anatolische plateau, ruwweg tussen Nevşehir, Kayseri en Aksaray. Miljoenen jaren geleden bedekten vulkanen het land met as die verhardde tot zachte tufsteen; wind en water sleten die daarna uit tot valleien vol kegels, zuilen en paddenstoelvormige rotsen, de zogeheten feeënschoorstenen. Al ruim duizend jaar hakken mensen woningen, kerken, duiventillen en complete ondergrondse steden in deze rots, en het Nationaal Park Göreme en de rotslocaties van Cappadocië staan sinds 1985 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Voor een bezoeker bestaat de regio uit een handvol kleine stadjes op korte rijafstand van elkaar: Göreme, het hart van de backpackers, met grothostels en valleien voor de deur; Uçhisar, rustiger en hoger gelegen, onder zijn rotskasteel; Ürgüp, het grootste, met boetiekhotels en wijnhuizen; en Avanos, een pottenbakkersstadje aan de Rode Rivier. De dagen volgen een gedeeld ritme — ballonnen bij zonsopgang, wandelingen door de valleien, zonsondergang op een uitkijkpunt — en daardoor raak je hier ongewoon makkelijk in gesprek met de mensen om je heen.
Een groep in de rots uitgehakte kloosters, kapellen en refters net buiten Göreme, die in de Byzantijnse tijd door monnikengemeenschappen werden gebruikt. De beschilderde kerken zijn de reden om te komen: de fresco's in de Donkere Kerk, waarvoor je een apart kaartje nodig hebt, hebben hun kleuren behouden omdat er zo weinig licht binnenkwam. Kom bij openingstijd of laat in de middag, als de groepen minder worden, en loop over de weg of door de valleien terug naar het dorp.
Het hoogste punt van de regio is een grote rotstoren vol oude kamers en tunnels, hoog boven het dorp Uçhisar. Een korte klim naar de top geeft een weids uitzicht over de Duivenvallei, Göreme en op heldere dagen de besneeuwde top van de Erciyes. Kom voor het licht van de late middag en blijf daarna eten in het dorp, op een terras met uitzicht op de vallei.
Ten zuiden van de belangrijkste stadjes werden hele nederzettingen vele verdiepingen diep in de rots uitgegraven, met ventilatieschachten, waterputten, stallen, kapellen en enorme rollende stenen deuren die van binnenuit konden worden afgesloten. De bewoners gebruikten ze eeuwenlang als schuilplaats. De gangen zijn hier en daar smal en laag, dus niet ideaal als je niet van kleine ruimtes houdt, maar er met een gids doorheen lopen is een van de vreemdste ervaringen in Turkije.
Drie stops aan de weg tussen Göreme en Avanos tonen de feeënschoorstenen op hun indrukwekkendst. Paşabağ, ook wel de Monnikenvallei genoemd, heeft hoge rotszuilen met meerdere hoedjes; Zelve is een verlaten grotdorp verspreid over drie kleine valleien; Devrent, de Vallei van de Verbeelding, is een kaal landschap van roze rotsen waarvan mensen de vormen graag een naam geven. Met de auto, een taxi of een rondleiding combineer je ze in een halve dag.
Het grootste stadje van de regio voelt nog als een echte plaats, met een oude wijk van stenen herenhuizen die tegen de helling op klimmen, een levendig hoofdplein en veel restaurants. Het is het centrum van de Cappadocische wijn, die hier al sinds de oudheid wordt gemaakt van lokale druiven zoals de witte Emir. Klim aan het eind van de dag de Temenni-heuvel op voor het uitzicht over de daken en gebruik het stadje als rustigere uitvalsbasis dan Göreme.
De Kızılırmak, de langste rivier van Turkije, stroomt door Avanos, en de rode klei ervan heeft het stadje al generaties lang tot een pottenbakkerscentrum gemaakt. In werkplaatsen in de oude straatjes kun je pottenbakkers aan de trapschijf zien werken en het vaak zelf proberen. De rivieroever is fijn voor een avondwandeling, en vlakbij ligt de karavanserai van Saruhan, een Seltsjoekse herberg uit de dertiende eeuw aan de oude handelsroute.
Op windstille ochtenden, vooral van de lente tot de herfst, stijgen bij zonsopgang tientallen en soms meer dan honderd ballonnen op boven de valleien rond Göreme. Je hoeft niet mee te vliegen om ervan te genieten: de heuvels boven het dorp en veel hoteldaken lopen vol met mensen in jassen met een glas thee in de hand. Het is gratis, vroeg en op een stille manier gezellig — dezelfde gezichten duiken ochtend na ochtend weer op.
De draaiceremonie van de mevlevi-derwisjen wordt op verschillende plekken in de regio voor bezoekers opgevoerd, onder meer in de oude karavanserai van Saruhan bij Avanos. Het is een spiritueel ritueel en geen show: er is muziek en recitatie, en het publiek wordt gevraagd stil te zijn, niet te applaudisseren en tijdens de ceremonie geen foto's te maken. Met de juiste verwachtingen is het een rustige, gedenkwaardige avond.
Het nachtleven in Cappadocië is zacht. In Göreme verzamelt de avond zich op dakterrassen en in kleine restaurants en bars langs de hoofdstraten, waar reizigers die elkaar op een wandeling of een ballonochtend ontmoetten aan dezelfde tafels belanden. De meeste zaken sluiten vrij vroeg, omdat zoveel mensen voor zonsopgang opstaan, en dat houdt de sfeer ontspannen en makkelijk.
Wijnhuizen en wijnwinkels in en rond Ürgüp bieden proeverijen van lokale wijnen, waarvan sommige rijpen in kelders die in de rots zijn uitgehakt. Een ontspannen plan voor de late middag dat goed samengaat met een diner in het stadje, en een mooie kans om druivenrassen te leren kennen die je buiten Turkije zelden tegenkomt.
Grote restaurants in de regio houden 's avonds shows met Anatolische volksdansen en muziek bij het diner, meestal in grotzalen. Ze zijn duidelijk op bezoekers gericht en behoorlijk levendig, soms met publieksparticipatie. Niet voor iedereen, maar met een groep nieuwe kennissen kan het erg leuk zijn.
Een vaart bij zonsopgang boven de valleien is de ervaring waarvoor de meeste mensen komen. Je wordt voor dageraad opgehaald en de vaart zelf duurt meestal ongeveer een uur. Vaarten hangen volledig af van het weer en worden afgelast als het te hard waait, dus boek voor je eerste ochtend en houd reservedagen over voor het geval hij wordt uitgesteld. Kies een gevestigde, erkende aanbieder in plaats van de goedkoopste, en reken op duidelijk hogere prijzen in het hoogseizoen.
Gemarkeerde en ongemarkeerde paden lopen door de valleien rond Göreme: de Rozenvallei en de Rode Vallei met hun gekleurde rots en verborgen kerken, de Liefdesvallei met haar hoge zuilen en de Duivenvallei, waarvan het pad Göreme met Uçhisar verbindt. De meeste wandelingen duren één tot drie uur, de grond is zacht en stoffig en je raakt makkelijk een beetje de weg kwijt, dus neem water en offline kaarten mee en vertrek in de zomer vroeg.
Ten zuidwesten van het hoofdgebied ligt Ihlara, een diepe, groene kloof met een beek op de bodem en rotskerken in de wanden. Een pad langs het water zorgt voor een lange, schaduwrijke wandeling, vaak met een stop bij een café aan de beek. De meeste dagtochten combineren het met het klooster van Selime, een enorm in de rots uitgehakt complex aan het eind van de vallei, en een van de ondergrondse steden.
Er wordt vaak gezegd dat de naam Cappadocië 'land van de mooie paarden' betekent, en verschillende ranches rond Göreme en Avanos bieden ritten door de valleien voor beginners en ervaren ruiters. Een rit bij zonsondergang door de Rode Vallei of de Rozenvallei is een van de mooiste manieren om het landschap te zien, en rustiger dan de quadtochten over dezelfde paden.
Het kenmerkende gerecht van de regio is een stoofpot van vlees en groenten die langzaam gaart in een verzegelde kruik van aardewerk, die aan je tafel wordt stukgeslagen. Half maaltijd, half ceremonie, en een goed gerecht om te delen. Probeer ook de gedroogde abrikozen en pompoenpitten uit de streek, de gözleme-pannenkoeken uit dorpskeukens en een glas Cappadocische wijn.
April tot en met juni en september tot en met oktober zijn de beste maanden: zachte dagen, koele avonden en het betrouwbaarste vliegweer voor ballonnen. Cappadocië ligt hoog op het plateau, dus de nachten zijn een groot deel van het jaar koud; zomerdagen kunnen heet en droog zijn, terwijl de avonden snel afkoelen. De winter brengt vorst en vaak sneeuw, waardoor de valleien wit en erg fotogeniek worden; het is rustiger en goedkoper, maar ballonvaarten gaan vaker niet door. In de zomer komt de zon vroeg op, dus plan je ballonochtenden daarop.
De regio heeft twee luchthavens: Nevşehir Kapadokya, het dichtst bij Göreme, en Kayseri, met meer vluchten maar een langere rit. Pendelbusjes wachten de meeste vluchten op en brengen je naar je hotel, dat ze voor je kan boeken. Nachtbussen verbinden Göreme en Nevşehir met Istanbul en andere steden. Tussen de stadjes rijden minibusjes en taxi's en zijn er veel tours, maar een huurauto of scooter geeft de meeste vrijheid, omdat de bezienswaardigheden verspreid liggen. Binnen Göreme loop je overal naartoe.
De taal is Turks. In hotels, restaurants en reisbureaus wordt veel Engels gesproken, en veel gidsen spreken ook andere talen, omdat bezoekers van over de hele wereld komen, waaronder heel veel uit Oost-Azië. Buiten het toerisme worden een paar woorden Turks — merhaba voor hallo en teşekkürler voor dank je — erg gewaardeerd. Het dorpsleven is conservatief, dus kleed je bescheiden als je moskeeën of huizen op het platteland bezoekt. Tussen reizigers is het sociale leven makkelijk: je ontmoet elkaar op tours, in hostels en op de uitkijkpunten bij zonsopgang en zonsondergang.
Göreme is het trefpunt voor backpackers en zelfstandige reizigers, met grothostels, dakterrassen en tourbalies waar je je makkelijk aansluit bij een groep voor een wandeling of dagtocht. Stellen en rustzoekers verblijven liever in Uçhisar of Ürgüp. Groepstours, wandelafspraken en hostelavonden zijn de natuurlijkste manieren om andere reizigers te leren kennen, en veel mensen delen uiteindelijk een auto of een tour met iemand die ze de dag ervoor ontmoetten.
Göreme is het handigst en gezelligst, met de valleien, het uitzicht op de ballonnen en de meeste vertrekpunten van tours voor de deur. Uçhisar is rustiger, met uitzicht over de valleien, en Ürgüp is een echt stadje met meer restaurants en wijnhuizen. Ze liggen alle drie op korte rijafstand, dus echt verkeerd kiezen kun je niet.
Twee volle dagen zijn genoeg voor het openluchtmuseum, een valleiwandeling en een ondergrondse stad. Drie of vier dagen is beter: dan heb je tijd voor de Ihlara-vallei, een rustigere avond in Ürgüp of Avanos en reserveochtenden voor als je ballonvaart door het weer wordt uitgesteld.
Vaarten zijn gereguleerd en vertrekken alleen als de autoriteiten voor het weer van die ochtend toestemming geven; daarom worden ze soms afgelast. Kies een gevestigd, erkend bedrijf, volg bij de landing de instructies van de piloot en kies niet alleen op prijs. Vlieg je liever niet, dan is kijken vanaf de grond gratis en prachtig.
Ja. Het is rustig en geldt als veilig, en de gedeelde routines — tours, wandelingen, uitkijkpunten bij zonsopgang en zonsondergang — brengen je zonder moeite tussen andere reizigers. Hostels en kleine hotels in Göreme zijn bijzonder goede plekken om mensen te ontmoeten om samen mee op pad te gaan.
Ja. Vluchten van Istanbul naar Nevşehir of Kayseri duren iets meer dan een uur, nachtbussen ongeveer tien tot twaalf uur. Een dagtrip is technisch mogelijk maar gehaast; minstens twee nachten blijven is veel beter, zodat je een zonsopgang meemaakt.
De regio is veilig en de gebruikelijke regels gelden: spreek de eerste keer af op een drukke openbare plek, vertel een vriend waar je heen gaat en regel je eigen vervoer. Uitkijkpunten bij zonsopgang en zonsondergang, dorpscentra en terrascafés zijn druk en natuurlijke plekken voor een eerste ontmoeting. Ga niet alleen met iemand die je net hebt leren kennen naar afgelegen valleien, en wandel overdag op veelgebruikte paden.