In een herberg in Roncesvalles, aan de Spaanse kant van de Pyreneeen, schoof in oktober een vrouw van vierenvijftig bij mij aan. Haar rugzak stond nog naast haar stoel. Ze zei: "Ik ben vier uur geleden aangekomen en ik heb al met zesentwintig mensen een gesprek gehad. Twaalf Zuid-Koreanen, zeven Amerikanen, drie Duitsers, een Australier, twee Portugezen en een Nederlandse leerkracht uit Eindhoven." Ze lachte. "Ik woon al zes jaar alleen sinds mijn scheiding. Ik ben in een middag meer mens geweest dan in het afgelopen halfjaar."
De Camino de Santiago — het pelgrimspad door Noord-Spanje — is onder vijftig- en zestigplussers al jaren een van de meest terugkerende "grote solo-reizen" na een scheiding of verlies. Niet omdat ze religieus zijn. Soms zijn ze dat, soms helemaal niet. Maar omdat de Camino een uitzonderlijk eerlijke sociale infrastructuur heeft voor wie alleen loopt, maar niet alleen wil zijn.
Waarom de Camino voor deze leeftijd werkt
Drie dingen maken de Camino geschikt voor vijftigplussers. Ten eerste het tempo: u loopt vijftien tot vijfentwintig kilometer per dag, maar u kiest zelf. Ten tweede de herbergen: "albergues" zijn eenvoudig, goedkoop, en sociaal ingericht. U slaapt in stapelbedden of kleine kamers, u eet aan gezamenlijke tafels, u leert snel namen kennen. Ten derde het ritme: de vermoeidheid na elke dag zorgt ervoor dat u geen energie overhoudt voor gepieker over thuis. Het is een vorm van gezonde afwezigheid bij uw eigen leven.
Welke route voor wie alleen loopt
Er zijn meerdere Caminos. Voor een alleenstaande boven de vijftig die het voor de eerste keer doet, zijn drie routes het meest realistisch.
De Camino Frances (Saint-Jean-Pied-de-Port naar Santiago)
De klassieker. Circa 780 kilometer, in vijf weken te lopen. Druk, ook buiten het hoogseizoen, wat een voordeel is als u alleen bent: er zijn altijd mensen om u heen. Als u geen vijf weken heeft, kunt u in Leon beginnen — de laatste 320 kilometer in ongeveer twee weken. Dit is misschien wel de meest aangename eerste Camino voor wie alleen is.
De Camino Portugues (Porto naar Santiago)
Rond 260 kilometer, in twaalf dagen te doen. Minder druk dan de Frances, maar nog altijd sociaal genoeg. De route gaat deels langs de kust, wat voor wie alleen loopt vaak een kalmerend effect heeft. Een goede tweede Camino, of een eerste voor wie slechts twee weken vrij heeft.
De Camino del Norte (Irun naar Santiago)
De moeilijkste van de drie. Meer op en af, groenere landschappen, minder drukte. Alleen aan te raden als u fysiek fit bent en bereid bent soms twee dagen alleen te lopen. Voor mensen die juist rust zoeken, niet voor wie een sociale reis wil.
Wanneer u het beste gaat
Vermijd juli en augustus. Te druk, te warm. Mei, eind september en begin oktober zijn de beste maanden. Het weer is mild, de landschappen zijn op hun best, en u loopt niet in een karavaan.
Wat u zult leren over uzelf
Drie dingen die bijna elke lezer terugvertelt na een Camino na de vijftig:
- Uw lichaam kan meer dan u dacht. Na drie dagen blaren en een pijnlijke knie gaat u merken dat u op dag zes fluitend over een hoogvlakte loopt.
- Alleen zijn verandert van karakter. Thuis voelt alleen zijn als gebrek. Op de Camino voelt het als bezit. U bepaalt het tempo, de pauze, het gesprek.
- Uw gedachten ordenen zich vanzelf. U vertrekt met honderd vragen over uw leven en na twee weken lopen merkt u dat de meeste daarvan niet zo belangrijk waren als u dacht.
Over ontmoetingen
De Camino is niet een plek waar u op zoek gaat naar een partner. Wie dat doet, voelt snel dat het niet past. Wat wel gebeurt: u loopt drie dagen met dezelfde vijf mensen op, u deelt maaltijden, u verliest ze, u ontmoet anderen. Soms ontstaat daaruit een vriendschap die jaren stand houdt. Soms een relatie, ja, maar dat is de uitzondering, niet de norm.
Wat u vrijwel altijd oploopt: een herstel van uw vermogen om met vreemden te praten. Voor wie na een scheiding of verweduwing dat vermogen is kwijt geraakt, is dit misschien wel het belangrijkste resultaat.
Praktische punten
- Goede schoenen, ingelopen, niet net gekocht. Dit is de meest gemaakte fout.
- Een rugzak van niet meer dan negen kilo, inclusief water.
- Een pelgrimscredencial, de Pelgrimspas, die u laat afstempelen in herbergen en kerken onderweg.
- Medicijnen, plezier, regenjas. Een klein boekje. Laat de rest liggen.
- Verzekering die buitenlandse medische zorg dekt. U bent niet meer dertig.
Wat u niet moet verwachten
Geen epifanie. Geen antwoord op al uw vragen. Geen transformatie in twee weken. Wel: een lichaam dat anders ademt, een hoofd dat minder tikt, en een geheugen vol kleine momenten die u jaren later nog terughaalt. Een kapel op een heuveltop in Galicie. Een avond aan een gezamenlijke tafel in Astorga. Een zonsopgang in Leon waarin u om redenen die u niet kent in huilen uitbarst. Dat is de Camino. Dat is genoeg.
Tot slot
Als u na een scheiding of een verlies overweegt iets groots te doen, en u niet weet wat, overweeg deze weg. Niet als bedevaart tenzij u dat zelf wilt. Als oefening in alleen zijn zonder eenzaam te zijn. Dat is, na de vijftig, een oefening die meer waard is dan tien goed gekozen weekenden op Europese stedentrips.
