Да останете здрави на патување главно зависи од неколку едноставни навики: пред тргнување побарајте совет за вашата дестинација, правилно земете ги лековите што редовно ги пиете, внимавајте на храната и водата, заштитете се од сонцето и жештината, спакувајте мал прибор за прва помош и проверете дали вашето патно осигурување покрива лекување во странство. Ништо од ова не е комплицирано, а малку подготовка многу го олеснува справувањето со помалите проблеми на патот.
Овој водич ги опфаќа основите што важат за повеќето патувања. Ова се општи информации, а не медицински совет. Здравствените препораки зависат од дестинацијата, вашата возраст, здравје и планови, па за сè што ве засега лично обратете се кај лекар, фармацевт или амбуланта за патна медицина.
Што да проверите пред патувањето?
Здравствените совети се разликуваат од дестинација до дестинација. За некои земји постојат препорачани или задолжителни вакцини, во некои области има болести што ги пренесуваат комарци, а на некои места медицинската грижа надвор од големите градови е ограничена. Најдобри извори се вашиот лекар или амбуланта за патна медицина и официјалните здравствени информации за патници што владата на вашата земја ги објавува за земјата што ќе ја посетите.
Обидете се да прашате неколку недели пред тргнување, бидејќи на некои вакцини им треба време или повеќе од една посета. Корисни прашања:
- Кои вакцини се препорачани или задолжителни за оваа дестинација и моите планови?
- Дали таму каде што одам има ризик од болести што ги пренесуваат комарци и како да се заштитам?
- Дали треба да внимавам на нешто поради возраста, бременост или некоја болест?
- Дали е безбедно за мене да нуркам, да пешачам на голема надморска височина или да правам други напорни активности?
Како да патувате со лековите што редовно ги пиете?
Ако редовно пиете лекови, понесете доволно за целото патување и уште неколку дена повеќе за случај на доцнење. Чувајте ги во рачниот багаж, а не само во предадениот куфер што може да се изгуби.
Правилата за носење лекови се разликуваат од земја до земја. Лек што кај вас е вообичаен на друго место може да биде ограничен или да бара посебна дозвола, особено некои силни лекови против болки, апчиња за спиење и лекови за нарушувања на вниманието или анксиозност. Пред тргнување проверете ги правилата на дестинацијата и на транзитните земји во нивната амбасада или на официјалната владина веб-страница. Општо земено, помага да:
- ги чувате лековите во оригиналното пакување со видлива етикета;
- понесете копија од рецептот или писмо од лекарот со список на вашите лекови;
- ги запишете имињата на активните супстанции, бидејќи трговските имиња во странство честопати се различни;
- дознаете како да ги чувате лековите што мора да стојат на ладно или се чувствителни на топлина.
Храна и вода: едноставни навики што помагаат
Стомачните тегоби се меѓу најчестите проблеми на патување. Таму каде што водата од чешма не се смета за безбедна за пиење, овие општи навики го намалуваат ризикот:
- Пијте безбедна вода. Избирајте затворена флаширана вода или преварена, односно правилно прочистена вода, и користете ја и за миење заби ако тоа го советуваат локалните препораки.
- Размислете за мразот. Мразот може да е направен од вода од чешма, па прескокнете го ако не сте сигурни.
- Јадете свежо зготвена храна послужена топла. Храната што долго стоела на собна температура е поризична.
- Внимателно со сурова храна. Овошјето што сами го лупите обично е побезбеден избор од салата измиена со вода од чешма.
- Мијте ги рацете. Со сапун пред јадење и по тоалет, а за ситуации без мијалник носете средство за дезинфекција на рацете.
Прометна тезга со храна, каде што се готви пред вас, може да биде добар избор. Ако сепак ве заболи стомакот, одморете се и продолжете да пиете течности. Побарајте медицинска помош ако симптомите се силни, траат подолго од два-три дена или ги придружува висока температура или крв, и бидете повнимателни со деца, постари патници и лица со некоја болест.
Сонце, жештина и доволно течности
Сонцето и жештината изненадуваат многу патници, особено првите денови. Користете крема за сончање и нанесете ја повторно по капење или потење, носете капа и очила за сонце и околу пладне, кога сонцето е најсилно, барајте сенка. Редовно пијте вода, пред да станете многу жедни, и имајте предвид дека алкохолот и долгите часови на сонце се собираат. Прошетките и разгледувањето планирајте ги за посвежите утрински и вечерни часови. Ако вам или некому од друштвото на жештина му се заврти, стане збунет, многу слаб или престане да се поти, преместете се на ладно место и побарајте медицинска помош.
Што треба да содржи едноставен патен прибор за прва помош?
За повеќето патувања доволен е мал прибор. Останатото обично може да се најде во локална аптека. Практичен основен прибор може да содржи:
- фластери со различна големина и фластери за плускавци;
- антисептични марамчиња или крема, стерилни гази и леплива лента;
- лекот против болка или температура што вообичаено го користите;
- соли за орална рехидратација;
- средство против инсекти и крема за сончање;
- пинцета, мали ножички (во предадениот багаж ако летате) и топломер;
- средство за дезинфекција на рацете;
- вашите лични лекови и список на нив.
Прашајте фармацевт ако не сте сигурни што ви одговара и прочитајте ги упатствата за сè што пакувате пред да ви затреба.
Дали вашето патно осигурување покрива лекување?
Лекувањето во странство може да биде многу скапо, а вашето здравствено осигурување дома можеби не важи во друга земја. Пред да склучите полиса или да се потпрете на неа, прочитајте што всушност покрива:
- Лекување и болнички престој во странство и до кој износ.
- Итен превоз или медицинско враќање дома, ако е потребно.
- Постојни болести: дали мора да ги пријавите.
- Активности како нуркање, скијање или возење скутер, кои често се исклучени ако не ги додадете.
- Постапка за отштета: дали мора прво да се јавите кај осигурителот и дали плаќате сами, а парите ви се враќаат подоцна.
Зачувајте го бројот за итни случаи на осигурителот и бројот на полисата во телефонот и на хартија и споделете ги со некого на кого му верувате.
Како да најдете лекар или аптека во странство?
Кај помали тегоби аптеката често е најдобрата прва станица; фармацевтот може да ве посоветува и да ви каже кога треба да одите на лекар. Лекар можете да најдете ако прашате во сместувањето, се јавите на линијата за помош на осигурителот, која често може да ве упати во клиника, или ја погледнете веб-страницата на амбасадата на вашата земја, бидејќи некои објавуваат списоци на локални лекари. Апликација за превод помага да ги опишете симптомите, а подготвен список на лекови заштедува време.
Броевите за итни случаи се разликуваат од земја до земја, па пред пристигнување проверете го бројот на дестинацијата и зачувајте го. Ако патувате со некого, на пример со сопатник со кого сте се запознале преку mytripdate, добро е да си ги споделите контактите за итни случаи и податоците за осигурувањето. На mytripdate можете да видите кој ќе биде во истиот град во истите денови, да испратите порака и пред средбата да проверите дали профилот е потврден.
Често поставувани прашања
Колку пред патувањето треба да побарам здравствен совет?
Идеално неколку недели пред тргнување, бидејќи на некои вакцини им треба време за да почнат да делуваат или се потребни повеќе дози. Дури и ако заминувате наскоро, сепак вреди да прашате.
Можам ли да ги понесам моите редовни лекови во друга земја?
Обично да, но правилата се разликуваат. Проверете ги официјалните правила на дестинацијата, чувајте ги лековите во оригиналното пакување и понесете рецепт или писмо од лекар.
Дали ми треба патно осигурување ако сум здрав?
Несреќа или ненадејна болест може да му се случи на секого, а лекувањето во странство може да биде скапо. Затоа многу патници избираат осигурување што вклучува лекување.
Дали флашираната вода е секогаш потребна?
Не. На многу места водата од чешма е безбедна. Следете ги локалните и официјалните препораки за вашата дестинација, а таму каде што водата од чешма не се препорачува, избирајте затворена флаширана или прочистена вода.
