Ang Napoles ay maingay at sinaunang lungsod sa isang look sa paanan ng bulkan, at isinasabuhay nito ang buhay sa kalye.
Mag-sign UpAng Napoles ang ikatlong pinakamalaking lungsod ng Italya at ang pinakamatindi. Itinatag ito ng mga Griyegong nanirahan dito mahigit dalawa’t kalahating libong taon na ang nakararaan — ang pangalan ay mula sa Neapolis, ang bagong lungsod — at sinusundan pa rin ng mga lumang kalye nito ang planong Griyego. Ang makasaysayang sentro ay nasa UNESCO World Heritage List mula pa noong 1995, pero walang anumang parang naka-preserba rito: sumisingit ang mga scooter sa makikitid na eskinita, nakasampay ang labada sa pagitan ng mga balkonahe, kumikinang ang maliliit na altar sa mga kanto, at parang sabay-sabay na nagsasalita ang lahat. Sa ibabaw ng lahat ay nakatayo ang Vesuvius, ang bulkang tumabon sa Pompeii at Herculaneum noong 79 AD at huling pumutok noong 1944. May reputasyon ang Napoles na magulo, at may katotohanan ito, pero karamihan ng bisita ay umaalis na may ibang impresyon: isang mapagbigay at madramang lungsod na may pambihirang sining, tabing-dagat na ginawa para sa paglalakad sa gabi, at ang pinakamasarap na pizza sa mundo sa pang-araw-araw na presyo. Sa publiko nangyayari ang buhay — sa mga pintuan, sa mga plaza at sa mga coffee bar — kaya nakagugulat kung gaano kadaling makipagkuwentuhan dito.
Ang Spaccanapoli, ang mahaba at tuwid na tuwid na kalyeng humahati sa lumang bayan, ay sumusunod sa linya ng isang sinaunang daang Griyego. Lakarin ito mula dulo hanggang dulo, saka gawin din ito sa kahanay na Via dei Tribunali: bawat ilang hakbang ay madadaanan mo ang mga simbahan, kumbento, pizzeria, panaderya at altar sa kalye. Pumasok sandali sa kumbento ng Santa Chiara na may mga tisang majolica para sa kaunting katahimikan, at bisitahin ang Via San Gregorio Armeno, kung saan buong taon gumagawa ang mga talyer ng mga pigura ng belen.
Isang maliit na pribadong kapilya sa lumang bayan na nag-iingat ng isa sa mga pinakakamangha-manghang eskultura sa Europa: ang Nakatalukbong na Kristo, inukit ni Giuseppe Sanmartino noong 1753, na ang marmol na saplot ay mukhang napakanipis at aninag na parang imposibleng inukit ito sa bato. Napakaliit ng kapilya, may takdang oras ang mga pagbisita at madalas maubos ang tiket, kaya mag-book online ilang araw bago. Bawal kumuha ng litrato sa loob, kaya mas tahimik ang karanasan.
Isa sa mga dakilang koleksiyon ng sinaunang sining sa mundo at kailangang kapares ng pagbisita sa Pompeii. Marami sa pinakamagagandang mosaic, fresco at bagay mula sa Pompeii at Herculaneum ang inilipat dito, kabilang ang malaking Alexander Mosaic mula sa Bahay ng Faun, kasama ng koleksiyong Farnese ng klasikong eskultura. Kapag nakita mo ang museo bago ang mga hukay, mas madaling isipin kung ano ang dating itsura ng mga gibang bahay. Maglaan ng kahit kalahating araw.
Sa ilalim ng mga kalye ay may ikalawang lungsod ng mga lagusan, imbakan ng tubig at tibagan na hinukay ng mga Griyego at Romano, ginamit kalaunan bilang aqueduct at, noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, bilang kanlungan sa pambobomba. Bumababa ang mga guided tour mula sa lumang bayan, minsan sa mga daanang napakakitid na kailangang patagilid na maglakad sa liwanag ng kandila. Malamig ang temperatura buong taon, kaya magandang kanlungan din ito sa mainit na hapon.
Ang pinakamaringal na plaza ng lungsod ay isang malawak na kalahating bilog, na sa isang panig ay sarado ng hanay ng mga haligi ng San Francesco di Paola at sa kabila ng Palasyo Real ng mga haring Bourbon. Katabi nito ang Teatro di San Carlo, binuksan noong 1737, at sa tapat ng kalye ang shopping arcade na may kupulang salamin, ang Galleria Umberto I. Mula rito, maikling lakad lang pababa sa dagat at paakyat sa Spanish Quarter, kaya magandang panimulang punto ito.
Sumakay sa isa sa mga funicular paakyat sa burol ng Vomero, isang mas tahimik na residensyal na distrito na may malalapad na kalye at kapihan, at maglakad papunta sa Castel Sant'Elmo, ang hugis-bituing kuta sa tuktok. Mula sa mga pader nito ay makikita mo ang buong lungsod sa ibaba — ang lumang bayan, ang daungan, ang look at ang Vesuvius. Sa tabi nito, ang dating monasteryo ng San Martino ay may mga kapilyang marangya ang palamuti, mga hardin na baytang-baytang at kahanga-hangang koleksiyon ng belen.
Sa gabi, napupuno ng mga estudyante ng unibersidad ang makasaysayang sentro, at ang tagpuan nila ay ang Piazza Bellini: mga mesa ng kapihan sa ilalim ng mga puno, mga labí ng Griyegong pader ng lungsod na makikita sa isang hukay sa gitna ng plaza, at mga taong nakatayo sa labas na may inumin hanggang hatinggabi. May maliliit na bar, tindahan ng libro at lugar ng musika sa mga kalye sa paligid. Kaswal, mura at madaling makisali.
Ang eleganteng distrito ng Chiaia malapit sa tabing-dagat ang lugar kung saan lumalabas ang mga taga-Napoles na nasa edad bente at trenta. Dose-dosenang maliliit na bar ang nakahanay sa makikitid na kalye sa paligid ng Vico Belledonne at Via Bisignano, at tuwing gabi ng Sabado at Linggo nagiging isang mahabang open-air na party ang buong lugar, kung saan lumilipat ang mga tao mula sa isang counter papunta sa susunod. Late itong nagsisimula at pinakamasigla pagkalipas ng hatinggabi.
Ang San Carlo ay isa sa pinakamatandang opera house sa mundo na gumagana pa, at ang pula at gintong bulwagan nito na may mga palapag ng palko ay tanawin na sa sarili nito. Mula taglagas hanggang tagsibol ang season, may opera, ballet at konsiyerto, at madalas may mas murang upuan sa mga itaas na palapag. Kung hindi ka makakapanood ng palabas, may guided tour sa teatro halos araw-araw.
Halos relihiyon na ang football sa Napoles, at si Diego Maradona, na naglaro para sa club noong dekada 1980, ang patron nito — nakapinta ang mukha niya sa mga pader sa buong lungsod, ang pinakasikat ay sa Spanish Quarter. Ang panonood ng laro ng SSC Napoli sa stadium sa Fuorigrotta na ngayon ay nagdadala ng kanyang pangalan ay karanasang hindi malilimutan; kung hindi ka makakuha ng tiket, halos kasing-ingay ang manood sa siksikang bar.
Ipinagdiriwang ang patron ng Napoles tuwing Setyembre 19, kapag dinudumog ng mga tao ang katedral para makita kung matutunaw ang tuyong dugo ng santo sa isang ampula — para sa mga taga-Napoles, tanda ito ng suwerte para sa taon. Ginagawa rin ang ritwal tuwing Mayo at Disyembre. Kahit hindi ka relihiyoso, ang atmospera sa loob at paligid ng Duomo ay bintana sa malalim na tradisyon ng lungsod.
Bumibiyahe ang tren na Circumvesuviana mula sa sentro ng Napoles paikot sa look papunta sa dalawang lugar. Napakalaki ng Pompeii — isang buong bayang Romano na may mga kalye, teatro, panaderya at villa — at karapat-dapat sa halos buong araw; magdala ng tubig at sombrero sa tag-init. Mas maliit at mas buo ang Herculaneum, na nasa lugar pa ang mga kahoy na biga at itaas na palapag, at kayang libutin sa isang umaga. Ang maagang pag-alis ay iiwas sa init at sa mga tour group.
Nasa listahan ng UNESCO ng intangible cultural heritage ang sining ng pizzaiuolo ng Napoles, at dito mabilis, mura at seryosong bagay ang pizza. Ang tunay na pizza ng Napoles ay may malambot, maalsa at bahagyang sunog na gilid at basang gitna; ang mga klasiko ay margherita at marinara. Asahan ang pila sa mga sikat na pizzeria ng Via dei Tribunali at Forcella, at tikman ang pizza a portafoglio, isang maliit na pizza na tinupi sa apat at kinakain sa kalye.
Umaalis ang mga ferry at hydrofoil mula sa daungan malapit sa sentro papunta sa mga isla ng look. Ang Capri ang pinakasikat at napakasiksik tuwing tag-init; mas malaki ang Ischia at kilala sa mga hot spring nito; ang Procida, ang pinakamaliit, ay makulay na isla ng mga mangingisda na kaunti ang sasakyan at banayad ang takbo ng buhay. Alinman sa mga ito ay madaling day trip, at bahagi na ng saya ang biyahe mismo, habang nasa likuran mo ang Vesuvius.
Sa hilaga lang ng lumang bayan, ang Sanità ay isang siksik na distrito ng mga manggagawa na muling sumisigla dahil sa mga proyektong pangkomunidad na pinangungunahan ng mga lokal na kabataan. Bisitahin ang Catacombs ng San Gennaro, ang sementeryong Fontanelle na inukit sa batong tuff, at ang mga palasyong barok na nakatago sa pagitan ng mga palengke sa kalye. Kapag sumama ka sa lokal na gabay o kooperatiba, mas marami kang makikita at direktang nakatutulong ka sa distrito.
May mga bus mula sa Napoles at mula sa mga istasyon sa paligid ng look papunta sa paradahan sa mataas na bahagi ng bulkan, kung saan may landas na graba na umaakyat nang mga kalahating oras hanggang sa gilid ng bunganga. Sa maaliwalas na araw, makikita mo ang loob ng kono at ang buong look. Pumapasok gamit ang tiket na may takdang oras na dapat bilhin online nang maaga, at maaaring isara ang landas kapag masama ang panahon.
Abril hanggang Hunyo at Setyembre hanggang Oktubre ang pinakamagandang buwan — mainit at maaraw na araw, komportableng gabi sa tabing-dagat at mas kaunting tao sa Pompeii. Mainit at maalinsangan ang Hulyo at Agosto, madalas lampas tatlumpung digri, at sa kalagitnaan ng Agosto maraming taga-Napoles ang umaalis papunta sa baybayin. Banayad ang taglamig pero maaaring maulan, at may espesyal na atmospera ang mga linggo bago mag-Pasko, kapag pinakaabala ang mga talyer ng belen sa San Gregorio Armeno. Puwedeng lumangoy sa look mula Hunyo hanggang Setyembre.
Pinakamainam libutin nang naglalakad ang lumang bayan, pero mag-ingat sa mga scooter sa makikitid na kalye. Ang Metro Line 1 ay nag-uugnay sa pangunahing istasyon sa Piazza Garibaldi sa sentro at sa Vomero, at ang mga art station nito — lalo na ang Toledo — ay mga atraksiyon na sa sarili nila. Apat na funicular ang umaakyat sa mga burol ng Vomero at Posillipo. Ang tren na Circumvesuviana ay papuntang Herculaneum, Pompeii at Sorrento, at ang Alibus shuttle ay nag-uugnay sa paliparan sa pangunahing istasyon at sa daungan. Nakaka-stress magmaneho sa lungsod at hindi ito inirerekomenda. Ang high-speed na tren ay nakararating sa Roma sa loob ng mahigit isang oras.
Italyano ang opisyal na wika, pero marami ring lokal ang nagsasalita ng Napolitano, isang hiwalay na wika na may mayamang tradisyon ng awit at teatro. Sa labas ng mga hotel at lugar ng turista, mas kaunti ang nag-iingles kaysa sa Roma o Milan, kaya malaking tulong ang ilang salitang Italyano — buongiorno, grazie, per favore. Kilala ang mga taga-Napoles sa pagiging magiliw, makulay magpahayag at mausisa; nagsasalita sila gamit ang kamay gaya ng boses at mabilis makipagkuwentuhan. Gabi na ang hapunan, bihira bago mag-alas-otso, at mas gabi pa nagsisimula ang lakaran.
Nagtitipon ang mga backpacker at solo traveler sa mga hostel at bar ng makasaysayang sentro, lalo na sa paligid ng Piazza Bellini at Via dei Tribunali. Ang Unibersidad ng Napoles Federico II, itinatag noong 1224, ay nagdadala ng malaking komunidad ng mga Erasmus at internasyonal na estudyante. Ang Chiaia at Vomero, dahil sa mga kapihan at mas tahimik na kalye, ay patok sa mga pangmatagalang expat at remote worker. Ang mga language exchange, food tour, walking group at biyahe sa bangka sa look ay madadaling paraan para makakilala ng tao.
Para sa karamihan ng bisita, oo. Ang pangunahing panganib ay maliliit na nakawan: mga mandurukot sa siksikang bus at sa paligid ng pangunahing istasyon, at paminsan-minsan ay pang-aagaw ng bag mula sa scooter. Itago ang mahahalagang gamit, hawakan ang telepono sa panig na malayo sa kalsada at maging alerto sa paligid ng Piazza Garibaldi sa gabi. Masigla at mataong ang makasaysayang sentro, Chiaia, Vomero at tabing-dagat hanggang gabi.
Sapat ang tatlong araw para sa lumang bayan, Museo ng Arkeolohiya, tabing-dagat at Vomero. Magdagdag ng isang araw para sa Pompeii o Herculaneum, at isa pa para sa isang isla o sa Vesuvius. Maraming biyahero ang ginagawang base ang Napoles para sa buong rehiyon sa loob ng isang linggo.
Para sa Pompeii, Herculaneum, Vesuvius at mga isla, perpekto ito — lahat ay mararating sakay ng tren, bus o ferry sa loob ng humigit-kumulang isang oras o mas maikli. Mas malayo ang Amalfi Coast: mararating mo ito sakay ng tren papuntang Sorrento at saka bus, o ng ferry tuwing tag-init, pero kung iyon ang pangunahing layunin mo, isiping manatili ng ilang gabi mismo sa baybayin.
Masidhi ang mga opinyon at walang iisang sagot. Ang mga makasaysayang pizzeria sa Via dei Tribunali at sa paligid ng Forcella ang klasikong panimula, at maraming pizzeria sa mga kapitbahayan ang kasingsarap na may mas maikling pila. Hanapin ang pugong de-kahoy at maikling menu, at umorder muna ng margherita para may maihambing.
Isa ito sa mga mas abot-kayang malalaking lungsod sa Italya. Mura ang pizza, kape, street food at pampublikong transportasyon, at mas mura nang malaki ang espresso na iniinom nang nakatayo sa bar kaysa sa mga lungsod sa hilaga. Pinakamalaking gastos ang tutuluyan tuwing tag-init at bakasyon, at mas mahal nang malaki ang mga isla kaysa sa lungsod.
Oo, basta’t sundin mo ang parehong simpleng patakaran gaya ng saanman: sa unang pagkikita, magkita sa mataong pampublikong lugar, sabihin sa isang kaibigan kung saan ka pupunta at ayusin ang sarili mong sasakyan. Matao ang tabing-dagat, Piazza Bellini at mga makasaysayang kapihan hanggang gabi, kaya natural na lugar ang mga ito para sa unang pagkikita. Sa mataong lugar, panatilihing malapit sa iyo ang telepono at bag.