Zanzibar to wyspa zaułków z kamienia koralowego, farm przypraw i białych plaż, gdzie nad Oceanem Indyjskim spotykają się kultury suahili, arabska, indyjska i afrykańska.
Zarejestruj sięZanzibar to archipelag u wybrzeży Tanzanii, a jego główna wyspa, Unguja, jest tym, co większość ludzi ma na myśli, wypowiadając tę nazwę. Przez stulecia był węzłem handlowym Oceanu Indyjskiego, połączonym wiatrami monsunowymi z Omanem, Indiami i Zatoką Perską, a ta historia jest zapisana w jego stolicy, Stone Town: labiryncie wąskich uliczek, rzeźbionych drewnianych drzwi, meczetów, świątyń i domów kupieckich, wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Poza starym miastem wyspa staje się zielona i wiejska, z farmami przypraw, małymi wioskami rybackimi i wybrzeżem białego piasku i turkusowej wody. Północ to miejsce na kąpiele i zachody słońca, wschodnie wybrzeże – na szerokie laguny, duże pływy i kitesurfing. Zanzibar jest półautonomiczny w ramach Tanzanii, językiem jest suahili, a ogromna większość mieszkańców to muzułmanie, co kształtuje codzienne życie: wezwanie do modlitwy, skromny ubiór w mieście i wolniejszy rytm w czasie ramadanu. Ludzie są gościnni, ciekawi świata i cierpliwi wobec przyjezdnych, którzy starają się szanować miejscowe zwyczaje, a kilka słów w suahili otwiera wiele rozmów.
Stare miasto Zanzibaru najlepiej zwiedzać pieszo i bez sztywnego planu. Uliczki są za wąskie dla samochodów, a lekkie zgubienie się wśród rzeźbionych drzwi, małych meczetów, sklepików z przyprawami i balkonów to część przeżycia. Odszukaj Stary Fort, zbudowany przez Omańczyków pod koniec XVII wieku, i nadmorskie pałace sułtanów; Dom Cudów, wzniesiony w 1883 roku, jest zamknięty z powodu renowacji po zawaleniu się jego części w 2020 roku. Dom, w którym w 1946 roku urodził się Freddie Mercury, jest dziś małym muzeum. Miejscowy przewodnik pierwszego ranka pomoże ci zrozumieć, na co patrzysz.
Zanzibar był niegdyś największym targiem niewolników w Afryce Wschodniej, a anglikańska katedra stoi w miejscu ostatniego otwartego targu, zamkniętego w 1873 roku. Sąsiednie centrum dziedzictwa przybliża historię handlu niewolnikami w Afryce Wschodniej, a także można zobaczyć ciasne podziemne komory, w których przetrzymywano ludzi. To przejmująca, starannie przygotowana wizyta, niezbędna, by zrozumieć wyspę poza jej plażami.
Mała wyspa około pół godziny łodzią od nabrzeża Stone Town, na której w latach 90. XIX wieku, po 1890 roku, zbudowano więzienie, wykorzystywane jednak jako stacja kwarantanny. Dziś żyje tu kolonia olbrzymich żółwi z Aldabry, niektóre mają ponad sto lat; to potomkowie zwierząt przysłanych z Seszeli na początku XX wieku. Łodzie odpływają z plaży przy Forodhani, a większość wycieczek łączy wyspę ze snorkelingiem na pobliskich rafach i postojem na piaszczystej łasze.
Jedyny park narodowy na wyspie chroni ostatni duży obszar jej pierwotnego lasu, niecałą godzinę jazdy na południowy wschód od Stone Town. To siedlisko gerezy zanzibarskiej, małpy, która nie występuje nigdzie indziej na świecie, a grupy przy wejściu są przyzwyczajone do ludzi, więc można je obserwować z bliska. Spacer z przewodnikiem prowadzi też drewnianą kładką przez namorzyny.
Wioski na północnym krańcu wyspy mają plaże, na których można pływać niemal o każdej porze dnia, bo odpływ cofa tu wodę znacznie słabiej niż na wschodnim wybrzeżu. To także najlepsze miejsca na wyspie, by patrzeć, jak słońce zachodzi nad morzem. Nungwi jest żywsze z nich dwóch i wciąż jest czynną wioską rybacką, w której tradycyjne drewniane dau buduje się ręcznie na plaży. Kendwa, krótki spacer po piasku na południe, jest spokojniejsza, z długą, szeroką plażą.
Wschodnie wybrzeże to ciąg wiosek — Matemwe, Pingwe, Paje, Jambiani — wzdłuż laguny osłoniętej rafą koralową. Pływy są tu spektakularne: przy odpływie morze cofa się daleko, odsłaniając piaszczyste łachy, skalne baseny i farmy wodorostów, którymi zajmują się miejscowe kobiety, a przy przypływie woda wraca turkusowa i płytka. Paje to centrum kitesurfingu o młodej, międzynarodowej atmosferze. Chodząc po płyciźnie rafy, noś buty do wody, bo jeżowców jest tu sporo.
Każdego wieczoru, gdy słońce zachodzi, nadmorski park przed Starym Fortem wypełnia się straganami, na których grilluje się szaszłyki z owoców morza, ośmiornice i homary oraz smaży składaną uliczną przekąskę zwaną pizzą zanzibarską. Miejscowi siedzą na murku nad morzem, dzieci skaczą z niego do wody i wydaje się, że przez to miejsce przechodzi całe Stone Town. Zapytaj o cenę przed zamówieniem, upewnij się, że owoce morza są świeżo przygotowane, i zakończ szklanką soku z trzciny cukrowej wyciskanego z imbirem i limonką.
Rytuałem miasta jest patrzenie, jak słońce zanurza się w morzu za łodziami dau. Kilka hoteli i restauracji przy nabrzeżu ma tarasy na dachach otwarte dla wszystkich, gdzie można napić się czegoś o zachodzie słońca i posłuchać, jak wezwanie do modlitwy niesie się nad dachami. Można też wybrać się na krótki rejs o zachodzie słońca tradycyjnym dau z plaży przy Forodhani.
Taarab, orkiestrowy styl pieśni łączący wpływy arabskie, indyjskie i afrykańskie, to własna muzyka Zanzibaru, a Stone Town podtrzymuje ją przy życiu od ponad stu lat. Dhow Countries Music Academy w pobliżu portu uczy muzyki tradycyjnej i regularnie organizuje koncerty swoich studentów i nauczycieli — spokojny wieczór we dwoje.
Sauti za Busara, odbywający się tradycyjnie w lutym w Starym Forcie, to jeden z najbardziej znanych festiwali muzycznych w Afryce Wschodniej, który na kilka wieczorów koncertów gromadzi artystów z całego kontynentu. Zanzibar International Film Festival, zwykle w lipcu, pokazuje filmy z Afryki i regionu Oceanu Indyjskiego w tym samym plenerze. Oba świetnie nadają się do poznawania ludzi; daty sprawdzaj co roku.
Życie nocne na Zanzibarze skupia się w rejonach plażowych, a nie w Stone Town. Nungwi i Kendwa mają bary na plaży z muzyką po zachodzie słońca, a w Kendwie co miesiąc odbywają się imprezy przy pełni księżyca. W Paje panuje towarzyska, swobodna atmosfera barów plażowych i hosteli dla kitesurferów, gdzie podróżni spotykają się wieczorami. Alkohol podaje się w lokalach turystycznych i hotelach, ale otwarte picie w wioskach i miejscach publicznych jest niestosowne.
Zanzibar jest znany jako Wyspa Przypraw, a handel goździkami uczynił niegdyś sułtanów bogatymi. Farmy na wsi na północ od Stone Town oferują spacery z przewodnikiem, podczas których można zobaczyć, powąchać i posmakować rosnące goździki, gałkę muszkatołową, cynamon, kardamon, wanilię, czarny pieprz i trawę cytrynową, a także owoce, których być może nigdy nie jadłeś. Większość wycieczek kończy się prostym obiadem przyrządzonym z tych samych przypraw.
Mały atol u północno-wschodniego wybrzeża to chroniony obszar morski z przejrzystą wodą, rafami koralowymi, żółwiami morskimi i mnóstwem ryb rafowych, a po drodze często widać delfiny. Łodzie wypływają z Nungwi, Kendwy i Matemwe. Wybierz licencjonowanego organizatora, używaj kremu z filtrem bezpiecznego dla raf, nigdy nie dotykaj koralowców, a jeśli płyniesz zobaczyć delfiny, wybierz wycieczkę, która nie goni zwierząt.
Płytka, osłonięta rafą laguna i stałe pasaty sprawiają, że Paje jest jednym z najpopularniejszych miejsc w Afryce Wschodniej do nauki kitesurfingu. Kilka szkół oferuje lekcje dla początkujących i wypożyczalnię dla doświadczonych. Wietrzne sezony trwają mniej więcej od czerwca do września i od grudnia do lutego.
Jednodniowe wycieczki tradycyjnymi drewnianymi dau z Fumby na południowym zachodzie płyną przez chronione wody zatoki Menai do piaszczystych łach, namorzynowych lagun i miejsc do snorkelingu, zwykle z obiadem z owoców morza na małej wyspie. Wspólne łodzie z natury sprzyjają rozmowom i są naturalnym sposobem na poznanie innych podróżnych. Na wschodnim wybrzeżu warto też zobaczyć The Rock w Pingwe, restaurację na skale w morzu, do której przy odpływie dochodzi się pieszo, a przy przypływie dopływa łodzią.
Kuchnia Zanzibaru łączy kokos, przyprawy i owoce morza z wpływami z Omanu, Indii i kontynentu: ryż pilau, biryani, curry z ośmiornicy, ryba w sosie kokosowym, chapati i pikantna zupa urojo. Kilka rodzin i przewodników w Stone Town i wioskach prowadzi lekcje gotowania, które zaczynają się od wizyty na targu. Wieczorem poszukaj małych filiżanek mocnej, korzennej kawy sprzedawanej na placach Stone Town, gdzie mężczyźni spotykają się, by porozmawiać i zagrać w grę planszową bao.
Najlepszy czas to długa pora sucha od czerwca do października, gdy jest słonecznie i nieco chłodniej, oraz krótsza pora sucha od grudnia do lutego, cieplejsza i bardziej wilgotna. Długie deszcze padają od marca do maja, kiedy niektóre hotele plażowe są zamknięte, a krótsze deszcze przychodzą około listopada. Morze jest ciepłe przez cały rok. Ramadan, którego daty co roku przesuwają się o około jedenaście dni wcześniej, to wyjątkowy czas na przyjazd: w dzień jest spokojniej, a wiele restauracji w Stone Town jest zamkniętych do zachodu słońca, ale wieczory są żywe i pełne jedzenia.
Lotnisko leży niedaleko Stone Town, a szybkie promy łączą Stone Town z Dar es Salaam w około dwie godziny. Na wyspie taksówki i prywatni kierowcy to najprostszy sposób poruszania się między Stone Town a plażami — ustal cenę przed wyjazdem. Do Nungwi jedzie się około półtorej godziny, do Paje około godziny. Lokalne minibusy zwane dala-dala są bardzo tanie i zatłoczone. Samo Stone Town najlepiej zwiedzać pieszo. Przed podróżą sprawdź aktualne wymogi wjazdowe, w tym własne przepisy Zanzibaru dotyczące ubezpieczenia odwiedzających.
Językiem jest suahili, a po angielsku mówi się w hotelach, firmach turystycznych i wśród wielu młodych ludzi. Powitania mają znaczenie: zacznij od kilku słów, takich jak jambo czy mambo, karibu, czyli witaj, i asante, czyli dziękuję, a powitają cię uśmiechy. W Stone Town i wioskach zakrywaj ramiona i kolana, strój kąpielowy zostaw na plażę i do hotelu i unikaj okazywania czułości publicznie. Zawsze pytaj, zanim zrobisz komuś zdjęcie. Licz się z tym, że będą cię zaczepiać naganiacze oferujący wycieczki; uprzejme, stanowcze nie wystarczy. Życie płynie tu bez pośpiechu — pole pole, powoli, powoli.
Stone Town to baza kulturalna z pensjonatami, kawiarniami i tarasami na dachach, gdzie podróżni spotykają się o zachodzie słońca. Paje i Jambiani na wschodnim wybrzeżu przyciągają kitesurferów, cyfrowych nomadów i osoby na dłuższym pobycie, z towarzyską atmosferą hosteli i barów plażowych. Nungwi i Kendwa na północy to najbardziej ruchliwe kurorty. Wycieczki grupowe na farmy przypraw, Wyspę Więzienną i Mnembę, kursy nurkowania i szkoły kitesurfingu to jedne z najłatwiejszych sposobów na poznanie innych, podobnie jak festiwale w Starym Forcie.
Tak, dla podróżnych gotowych szanować miejscowe zwyczaje. Pensjonaty w Stone Town, wspólne rejsy łodzią i plażowe miejscowości Paje i Nungwi ułatwiają poznawanie innych podróżnych. Ubieraj się skromnie w mieście, korzystaj z zarejestrowanych przewodników i kierowców i licz się z częstymi ofertami naganiaczy — zwykle wystarczy uprzejme nie.
Zaplanuj co najmniej pięć dni: dwa w Stone Town, z wycieczką na farmę przypraw i Wyspę Więzienną, oraz trzy na plaży na północy lub na wschodnim wybrzeżu. Tydzień pozwala połączyć oba wybrzeża z lasem Jozani i rejsem dau po zatoce Menai.
W Stone Town i wioskach zarówno mężczyźni, jak i kobiety powinni zakrywać ramiona i kolana; lekkie, luźne ubrania są wygodne w upale. Strój kąpielowy jest w porządku na hotelowych plażach i przy basenie, ale nie na ulicach ani w wioskach. Skromny ubiór jest szczególnie doceniany w czasie ramadanu.
Wybierz Nungwi lub Kendwę na północy, jeśli chcesz pływać o każdej porze dnia i oglądać zachody słońca nad morzem. Wybierz Paje, Jambiani lub Matemwe na wschodnim wybrzeżu dla szerokich lagun, kitesurfingu i spokojniejszej wiejskiej atmosfery, pamiętając, że przy odpływie morze cofa się bardzo daleko.
To zależy od stylu podróżowania. Ośrodki plażowe i rejsy łodzią mają ceny dla turystów, często w dolarach amerykańskich, ale miejscowe jedzenie, minibusy dala-dala i pensjonaty są tanie. Nocny targ w Forodhani i małe lokalne restauracje to łatwy sposób, by dobrze zjeść za niewielkie pieniądze.
Zanzibar jest na ogół spokojny dla odwiedzających i obowiązują zwykłe rozsądne zasady: za pierwszym razem umów się w ruchliwym miejscu publicznym, powiedz znajomemu, dokąd idziesz, i sam zorganizuj sobie transport, zwłaszcza po zmroku. Ogrody Forodhani, tarasy przy nabrzeżu i restauracje plażowe to naturalne miejsca spotkań. Pamiętaj, że publiczne okazywanie czułości jest źle widziane, a prawo Tanzanii penalizuje związki osób tej samej płci, dlatego osoby LGBTQ+ powinny zachować dyskrecję.