Zarejestruj sie

Monachium

Monachium to duża wieś z Alpami na horyzoncie i wyjątkowym talentem do siedzenia na zewnątrz.

Zarejestruj sie
Photo: Ștefan Jurcă from Munich, Germany / CC BY 2.0, via Wikimedia Commons

Monachium

Monachium nazywa siebie najbardziej wysuniętym na północ miastem Włoch — to żart zarówno o pogodzie, jakiej by sobie życzyło, jak i o stylu życia, który lubi. Jest najzamożniejsze i najbardziej uporządkowane spośród dużych miast Niemiec, a jednocześnie najbardziej oddane spędzaniu wolnego czasu na dworze wśród obcych. Powodem jest ogródek piwny. Zgodnie z bawarskim prawem prawdziwy ogródek piwny musi pozwolić ci przynieść własne jedzenie, więc przy stołach siadają wszyscy, od studentów po emerytów, a długie wspólne ławy oznaczają, że siadasz obok ludzi, których nie znasz. Ten jeden zwyczaj kształtuje cały społeczny charakter miasta. Wokół niego leży zwarte, przechodzone miasto z dwustu tysiącami studentów, rzeką na tyle czystą, że można w niej pływać, pasmem alpejskim o godzinę pociągiem na południe i gospodarką, która ściągnęła ludzi z całego świata, nie tracąc przy tym miejscowej gwary. Monachium poważnie traktuje swoje zasady, a wypoczynek jeszcze poważniej, i kiedy już zrozumiesz, co jest czym, okazuje się jednym z najłatwiejszych miast Europy do nawiązania rozmowy.

Miejsca do odwiedzenia

Englischer Garten

Większy niż nowojorski Central Park, ciągnie się pięć kilometrów wzdłuż Izary przez sam środek miasta. Mieści trzy duże ogródki piwne, chińską pagodę, łąki, na których w pierwszy ciepły dzień roku ludzie opalają się w niewielkiej ilości ubrania, oraz stojącą falę rzeczną na południowym krańcu, gdzie surferzy w piankach ustawiają się w kolejce przez cały rok. Monachium go nie zwiedza, tylko z niego nieustannie korzysta. Wejdź przy Haus der Kunst, popatrz na surferów na Eisbach i idź wzdłuż wody na północ do Chinesischer Turm na piwo pod drzewami.

Viktualienmarkt i stare centrum

Stały targ pod gołym niebem, działający od dwustu lat w samym środku starego miasta, z serami, dziczyzną, kwiatami i przyprawami w cenach odpowiadających adresowi. Ogródek piwny na jego środku serwuje na zmianę piwa sześciu monachijskich browarów i jest jedynym miejscem w mieście, gdzie pracownicy biur, handlarze i przyjezdni naprawdę dzielą stoły. Wokół rozciąga się zwarty deptak: Marienplatz z mechanicznym kurantem, bliźniacze kopuły Frauenkirche i Asamkirche, maleńki barokowy kościół wciśnięty między dwa domy, wart tych dwóch minut.

Brzegi Izary

Dwadzieścia lat temu Monachium renaturalizowało swoją rzekę: wyrwało betonowe koryta i pozwoliło uformować się żwirowym łachom, a efektem jest najczęściej używana przestrzeń publiczna w mieście. Latem tysiące ludzi pływają w zimnej zielonej wodzie, grillują na kamieniach i siedzą do zmroku, zwłaszcza między Reichenbachbrücke a Flaucher. Jest za darmo, zupełnie nieuregulowane i to tutaj Monachium jest najmniej oficjalne. Weź coś do siedzenia i coś do upieczenia, a będziesz robić dokładnie to samo, co wszyscy wokół.

Pałac Nymphenburg

Letnia rezydencja władców Bawarii: kilometr barokowej fasady na końcu kanału, a za nią park o powierzchni dwóch kilometrów kwadratowych. W środku znajduje się Galeria Piękności, sala z trzydziestoma sześcioma portretami kobiet, które dziewiętnastowieczny król uznał za najpiękniejsze w Monachium bez względu na ich stan — co sporo mówi o tym, jak miasto widzi samo siebie. Park jest darmowy i nigdy zatłoczony, ma ukryte pawilony, kanał zamarzający w mroźne zimy na tyle mocno, że da się na nim jeździć na łyżwach, i łabędzie.

Dzielnica muzeów

Trzy Pinakoteki, muzeum sztuki nowoczesnej i kolekcja egipska stoją kilka przecznic od siebie w Maxvorstadt, otoczone uniwersytetem, który utrzymuje tanie kawiarnie i niską średnią wieku. Alte Pinakothek ma Rubensa i Dürera, a Pinakothek der Moderne mieści sztukę, wzornictwo i architekturę w jednym budynku. W niedziele wstęp do każdego kosztuje jedno euro i właśnie wtedy chodzą tam monachijczycy. Potem okoliczne ulice oferują najlepszy stosunek ceny do jakości jedzenia i picia w centrum.

Olympiapark

Zbudowany na igrzyska w 1972 roku i wciąż używany codziennie, z namiotowym dachem ze stalowych lin i szkła, który wtedy wyglądał jak przyszłość i wygląda tak do dziś. Możesz wejść na wzgórze usypane z wojennego gruzu i w pogodny dzień objąć wzrokiem całe miasto aż po Alpy, przejść się po dachu z przewodnikiem albo popływać w oryginalnym basenie olimpijskim. Latem wypełniają go koncerty. Obok stoi BMW Welt, darmowe i zdumiewające niezależnie od tego, czy interesujesz się samochodami, a metro dowozi tam z centrum w dwanaście minut.

Gdzie wyjść

Ogródki piwne i wspólny stół

Podstawowa monachijska instytucja i naprawdę nietypowa maszyna społeczna. Stoły są długie, ławy wspólne, a zajęcie wolnego miejsca obok obcych jest oczekiwane, a nie natrętne — zapytać Ist hier noch frei? i dostać skinienie głową to cały rytuał. W prawdziwym ogródku piwnym w części samoobsługowej można przynieść własne jedzenie; w części z obrusami obsługiwanej przez kelnerów już nie. Litrowy Maß kosztuje około dziesięciu euro. Klasyka to Chinesischer Turm, Augustiner-Keller i Hirschgarten, mieszczący osiem tysięcy osób.

Glockenbachviertel

Najbardziej towarzyska wieczorna dzielnica Monachium, na południe od starego miasta: małe bary, centrum życia LGBTQ+ w mieście i publiczność raczej miejscowa niż turystyczna. Gärtnerplatz, okrągły plac z teatrem pośrodku, od szóstej wieczorem wypełnia się ludźmi siedzącymi na schodach z butelką ze sklepu na rogu. Łatwo się tu chodzi, jest dobrze oświetlony i ruchliwy do późna, a gęstość małych lokali sprawia, że w ciągu jednego wieczoru możesz zmienić cztery miejsca, nie oddalając się o więcej niż kilkaset metrów.

Oktoberfest i jego spokojniejsi kuzyni

Sześć milionów ludzi, szesnaście dni i skala, którą trzeba zobaczyć. Trwa od połowy września do pierwszego weekendu października na Theresienwiese, wstęp jest wolny, a w weekendy namioty zapełniają się już przed południem — jedź w dzień roboczy, dotrzyj przed jedenastą i usiądź przy stole, zamiast stać. Zarezerwuj nocleg kilka miesięcy wcześniej albo licz się z potrójną ceną. Jeśli to za dużo, Frühlingsfest w kwietniu i jarmarki Auer Dult to ten sam pomysł w jednej dziesiątej skali, z miejscowymi i bez kolejek.

Wieczory w tradycyjnym Wirtshaus

Bawarska gospoda to zupełnie inne zwierzę niż hala piwna: mniejsza, wyłożona drewnem, ze stołem stałych bywalców oznaczonym tabliczką i kartą z pieczenią wieprzową, knedlami i Obatzda. Miejsca takie jak Wirtshaus in der Au czy Zum Augustiner utrzymują tę formę, nie odgrywając jej dla przyjezdnych. Dla nowo przybyłego istotne jest to, że te sale są głośne i wspólne, porcjami łatwo się dzielić, a szybkość obsługi to sprawność, nie brak uprzejmości. To tutaj Monachium je w zwykły wtorek.

Muzyka klasyczna i opera

Bawarska Opera Państwowa należy do dwóch–trzech najlepszych scen świata, a Philharmonie i Herkulessaal zapełniają miasto koncertami orkiestrowymi niemal każdego wieczoru. Miejsca stojące i bilety na najwyższą galerię w operze zaczynają się poniżej piętnastu euro i trafiają do sprzedaży krótko przed spektaklem. W lipcu festiwal operowy transmituje jedno przedstawienie za darmo na ekranie na Max-Joseph-Platz, gdzie kilka tysięcy osób siada na bruku z prowiantem — to najprzyjemniejszy bezpłatny wieczór w monachijskim kalendarzu.

Rzeczy do zrobienia

Popatrz na surferów na Eisbach

Tam, gdzie strumień Eisbach wpada do Englischer Garten, tworzy się stojąca fala o wysokości około metra, a surferzy jeżdżą na niej od lat siedemdziesiątych — w piankach, w lutym, w środku europejskiego miasta. Jest system kolejki, jest lina i jest etykieta, której pilnują sami stali bywalcy. Nic nie kosztuje, leży pięć minut od Haus der Kunst i przykuwa uwagę o wiele dłużej, niż ludzie się spodziewają. Idź ciepłym wieczorem, kiedy tłum na moście jest najżywszy.

Popływaj albo daj się ponieść Izarze

Od czerwca do września monachijczycy idą w górę rzeki do Flaucher albo dalej, wchodzą do wody i pozwalają prądowi znieść się z powrotem. Woda jest alpejska i naprawdę zimna, nurt jest silny, a przez kamienie potrzebne są buty — ale to najbardziej charakterystyczne letnie popołudnie w mieście i jest całkowicie darmowe. Żwirowe łachy po obu stronach zapełniają się grillami i głośnikami. Sprawdź, gdzie są jazy, zanim wejdziesz do wody, i wyjdź na brzeg dużo powyżej nich.

Pojedź pociągiem nad jezioro albo w góry

Sieć regionalna dowozi w Alpy w około godzinę. Bilet Bayerische Oberland obejmuje całą grupę na cały dzień za bardzo niewielkie pieniądze. Tegernsee i Starnberger See to najprostsze wyprawy nad jeziora, z ogródkami piwnymi przy brzegu i statkami. W góry pociąg do Garmisch i kolejka zębata na Zugspitze dowożą na najwyższy punkt Niemiec, a Kochel i Herzogstand dają porządną wędrówkę z widokiem na dwa jeziora. Wyjedź wcześnie, a wrócisz na kolację.

Zrób sobie popołudnie z targu i ogródka piwnego

Kup ser, chleb, rzodkiew i Obatzda na Viktualienmarkt, zanieś to do ogródka piwnego samego targu, kup tylko napoje i usiądź przy wspólnym stole. Wnoszenie własnego jedzenia do samoobsługowej części ogródka piwnego jest w Bawarii prawem ustawowym, a miejscowi korzystają z niego bez przerwy. Popołudnie kosztuje około piętnastu euro, to najtańszy dobry posiłek w centrum Monachium, a wspólna ława załatwia za ciebie zapoznanie się z ludźmi.

Zobacz Dachau i poświęć na to cały poranek

Pierwszy nazistowski obóz koncentracyjny, dwadzieścia minut od centrum kolejką miejską, dziś miejsce pamięci utrzymywane z wielką powagą. Wstęp jest bezpłatny, a audioprzewodnik warto wziąć. To nie jest punkt zwiedzania i nie mieści się w napiętym dniu; zarezerwuj trzy albo cztery godziny i nie planuj potem niczego wymagającego. Zrozumienie, co się tutaj wydarzyło, jest częścią zrozumienia miasta, w którym stoisz, a najlepszymi przewodnikami po tym są pracownicy samego miejsca pamięci.

Świetne miejsca na pierwszą randkę

Warto wiedzieć

Najlepszy sezon

Od maja do września trwa sezon ogródków piwnych i to dla niego przyjeżdża większość ludzi: długie wieczory, ciepłe popołudnia i Izara pełna kąpiących się. Czerwiec i lipiec są najpewniejsze, sierpień bywa burzowy. Koniec września przynosi Oktoberfest, który podwaja ceny i zapełnia każdy hotel, więc świadomie zdecyduj, czy chcesz być tu wtedy. Zima jest zimna, często poniżej zera, z bardzo dobrym sezonem jarmarków bożonarodzeniowych od końca listopada i Alpami o godzinę drogi na narty. Kwiecień i październik są przyjemne, tanie i spokojne, ale pogoda to prawdziwa loteria.

Transport

Jeden z najlepszych systemów transportu w Europie: metro, kolej miejska, tramwaje i autobusy na jednym bilecie, kursujące od około czwartej rano do pierwszej w nocy, a w weekendy metro i kolej miejska jeżdżą całą noc. Kup bilet dobowy albo grupowy bilet dobowy, który przy trzech i więcej osobach jest wyjątkowo opłacalny, i skasuj go przed wejściem. Lotnisko to czterdzieści minut linią S1 lub S8. Centrum jest na tyle małe, że przejdziesz je w dwadzieścia minut, a miasto jest wyjątkowo dobre do jazdy rowerem, z szerokimi wydzielonymi pasami i publiczną wypożyczalnią — tylko nie chodź pieszo po pasie rowerowym, bo na pewno usłyszysz uwagę.

Język i poznawanie ludzi

Językiem jest niemiecki, naprawdę usłyszysz bawarski, a angielski jest powszechny w centrum i niemal oczywisty wśród młodszych. Wita się tu Grüß Gott, a nie Guten Tag, i użycie tego zostaje zauważone i docenione. Monachijczycy są oficjalni przy pierwszym kontakcie i serdeczni później — przejście z Sie na du to prawdziwy próg. Ogródek piwny zawiesza większość tego: wspólne ławy, żadnej potrzeby przedstawiania się i rozmowa, która zaczyna się dlatego, że ktoś zapytał, czy może usiąść. Punktualność znaczy tu więcej niż niemal w każdym innym kraju.

Gdzie spotykają się podróżnicy i obcokrajowcy

Maxvorstadt i szwabiński kraniec Englischer Garten skupiają studentów i młodą międzynarodową publiczność oraz najtańsze kawiarnie w centrum. Wieczorne życie towarzyskie koncentruje się w Glockenbachviertel i wokół Gärtnerplatz. Monachium ma bardzo dużą międzynarodową siłę roboczą wokół firm technologicznych i motoryzacyjnych, a związana z tym kultura spotkań jest silna: wymiany językowe, grupy biegowe wzdłuż Izary, ścianki wspinaczkowe i ligi piłkarskie ogłaszają się po angielsku i łatwo do nich dołączyć. Latem Flaucher i łąki Englischer Garten są domyślną przestrzenią towarzyską dla wszystkich.

Często zadawane pytania

Czy trzeba rezerwować stolik w ogródku piwnym?

Nie, a w większości wypadków nawet się nie da. Część samoobsługowa działa na zasadzie kto pierwszy, ten lepszy, a znalezienie miejsca przy wspólnym stole jest normalnym sposobem dołączenia — zapytaj Ist hier noch frei? i usiądź. Rezerwacje przyjmuje wyłącznie część z obrusami obsługiwana przez kelnerów, zwykle dla większych grup. Wyjątkiem jest Oktoberfest, gdzie stolik w namiocie w weekend i wieczorem jest praktycznie nie do zdobycia bez rezerwacji zrobionej wiele miesięcy wcześniej.

Czy warto planować podróż wokół Oktoberfest?

Jeśli pociąga cię właśnie ta skala — tak, ale jedź w dzień roboczy, dotrzyj późnym rankiem i licz się z tym, że nocleg kosztuje dwa do trzech razy więcej niż zwykle i wyprzedaje się już wiosną. Jeśli chcesz bawarskiej kultury piwnej bez sześciu milionów ludzi, przyjedź w maju albo czerwcu, kiedy te same ogródki piwne są otwarte, pogoda jest lepsza, a wejść można wszędzie bez rezerwacji.

Czy Monachium jest drogie?

To najdroższe miasto w Niemczech, głównie z powodu czynszów, ale codzienne koszty są umiarkowane jak na warunki zachodnioeuropejskie. Litr piwa to około dziesięciu euro, solidny posiłek w Wirtshaus piętnaście do dwudziestu, dobowy bilet komunikacyjny poniżej dziesięciu, a duże muzea w niedziele biorą jedno euro. Wnoszenie własnego jedzenia do ogródka piwnego jest legalne i normalne, przez co najlepsze popołudnia są zarazem jednymi z najtańszych.

Czy miasto jest bezpieczne?

Monachium regularnie plasuje się wśród najbezpieczniejszych dużych miast Europy i tak też się je odbiera, również późno w nocy i w komunikacji miejskiej. Zastrzeżenia są zwyczajne: kieszonkowcy w tłumie przy dworcu głównym i podczas Oktoberfest, kiedy pijaństwo sprawia, że teren festynu i pociągi powrotne bywają hałaśliwe. Okolica tuż przy dworcu głównym jest najbardziej zaniedbaną częścią centrum i nadal nie jest niebezpieczna.

Czy naprawdę można pływać w rzece?

Tak — jakość wody w Izarze jest monitorowana i dobra, a tysiące osób pływa w niej każdego letniego dnia. Woda jest alpejska i na tyle zimna, że zapiera dech, nurt jest szybszy, niż wygląda, a dno to luźne kamienie, więc załóż buty, w których da się pływać. Trzymaj się z daleka od jazów, które są naprawdę niebezpieczne, i wchodź oraz wychodź tam, gdzie robią to miejscowi, zamiast wybierać własne miejsce.

W której dzielnicy się zatrzymać?

Maxvorstadt dla muzeów, studentów i stosunku ceny do jakości; Glockenbachviertel dla wieczorów; Haidhausen po drugiej stronie rzeki dla spokojniejszego, mieszkalnego klimatu z dobrymi restauracjami i dziesięcioma minutami tramwajem do centrum. Stare miasto jest wygodne i bez charakteru. Okolice dworca głównego są najtańsze i najmniej przyjemne, choć dobrze skomunikowane i całkowicie bezpieczne.

Poznaj kogoś w Monachium

Zarejestruj sie

Inne destynacje

Pattaya Lisbon Barcelona Phuket Amsterdam Berlin Prague Manila