Luksemburg to mała stolica zbudowana na skałach nad zielonymi dolinami rzek, w której ludzie z całego świata mieszkają, pracują i spotykają się, mówiąc kilkoma językami naraz.
Zarejestruj sięLuksemburg jest stolicą jednego z najmniejszych krajów Europy i jednym z najbardziej międzynarodowych miejsc na kontynencie. Stare Miasto leży na skalistym płaskowyżu otoczonym głębokimi dolinami, w których rzeki Alzette i Pétrusse wiją się obok ogrodów, ścieżek i kamiennych dzielnic u stóp skał. To, co pozostało ze starej twierdzy – wały, bramy i tunele wykute w skale – od 1994 roku znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO. Nad nią i wokół niej rozciąga się nowoczesne miasto, centrum instytucji europejskich i finansów, a znacznie ponad połowa mieszkańców stolicy to nie Luksemburczycy. W każdy dzień roboczy przyjeżdża tu też mnóstwo osób dojeżdżających z Francji, Belgii i Niemiec. Dla odwiedzającego kluczem jest właśnie ta mieszanka: rozmowy przeskakują między luksemburskim, francuskim, niemieckim i angielskim, a nikt tego nie zauważa, nowi przybysze są normą, a nie wyjątkiem, a komunikacja publiczna w całym kraju jest bezpłatna. Miasto jest spokojne, bardzo bezpieczne i drogie, a przy tym na tyle małe, że w kilka dni można je dobrze poznać.
Promenada biegnąca szczytem dawnych wałów, często nazywana najpiękniejszym balkonem Europy. Z jednej strony widać mury i domy górnego miasta, z drugiej – urwisko opadające ku rzece Alzette, dachy dzielnicy Grund i zalesione zbocza doliny. Przejście z jednego końca na drugi zajmuje tylko kilka minut, ale większość ludzi zatrzymuje się i opiera o mur na znacznie dłużej. Warto przyjść wczesnym wieczorem, gdy światło barwi kamień na złoto.
Twierdza, która niegdyś uczyniła z Luksemburga jedną z najpotężniejszych warowni Europy, była częściowo wykuta w samej skale. Na cyplu Bock można przejść przez fragment tych podziemnych korytarzy i galerii, z otworami wychodzącymi prosto na dolinę. Kazamaty są zwykle otwarte od wiosny do jesieni, więc przed wyjściem warto to sprawdzić. Potem spójrz z Bocku na łuki mostu zamkowego i stare mury piętrzące się na skale.
Na dole, na poziomie rzeki, Grund to dzielnica starych kamiennych domów, małych mostków i ogrodów ukrytych pod skałami. Dawne opactwo Neumünster, dziś centrum kultury o nazwie neimënster, organizuje koncerty i wystawy i ma taras nad wodą. Z górnego miasta można zejść stromymi uliczkami i schodami albo zjechać darmową windą publiczną z Plateau du Saint-Esprit, a potem iść dalej wzdłuż rzeki do Clausen i Pfaffenthal.
Sercem górnego miasta jest krótki spacer między placem Guillaume II, zwanym przez mieszkańców Knuedler, a placem d'Armes, pełnym kawiarnianych ogródków. Nieopodal stoi Pałac Wielkich Książąt, oficjalna rezydencja wielkiego księcia, z bogato zdobioną renesansową fasadą; zwiedzanie z przewodnikiem jest zwykle możliwe tylko latem. Katedra Notre-Dame ze smukłymi iglicami jest kilka minut dalej, a narodowe muzeum historii i sztuki stoi naprzeciw dawnego targu rybnego.
Szklana winda zjeżdża z krawędzi górnego miasta do położonej w dolinie dzielnicy Pfaffenthal, a podczas krótkiej jazdy widać wąwóz i czerwony most prowadzący na Kirchberg. Jest bezpłatna, jak cała komunikacja publiczna. Na dole spokojna nadrzeczna dzielnica prowadzi do kolejki linowo-terenowej, która wspina się po drugiej stronie na Kirchberg – powstaje w ten sposób dobra pętla: Stare Miasto, dolina i nowoczesne miasto na przeciwległym płaskowyżu.
Płaskowyż Kirchberg to miasto ze szkła i stali, siedziba instytucji europejskich, banków i sali koncertowej Philharmonie z białymi kolumnami. Na jego skraju odrestaurowany Fort Thüngen, znany jako Trzy Żołędzie, mieści muzeum historii twierdzy, a obok stoi Mudam, muzeum sztuki nowoczesnej w budynku zaprojektowanym przez I. M. Peia. Jego szklana hala i kawiarnia patrzą w stronę Starego Miasta, a otaczający park to spokojne miejsce na popołudniowy spacer.
W dzielnicy Clausen, położonej w dolinie, budynki dawnego browaru zamieniono w ciąg barów i restauracji z ogródkami. To jedno z głównych miejsc nocnego życia w mieście, zwłaszcza w czwartki i weekendy, przyciągające bardzo zróżnicowane, międzynarodowe towarzystwo. W pobliskich starszych uliczkach Clausen są tradycyjne puby, a powrót pieszo do górnego miasta po zmroku, z oświetlonymi murami nad głową, to część całego przeżycia.
Ponieważ tak wielu ludzi pracuje w biurach i instytucjach, a wielu mieszka daleko od rodziny, drink po pracy jest głównym wydarzeniem towarzyskim w mieście. Od późnego popołudnia ogródki na placu d'Armes, w Grund, w okolicy dworca i w Hollerich wypełniają się kolegami z pracy i znajomymi, a grupy naturalnie rosną, gdy dołączają kolejne osoby. Czwartek bywa bardziej tłoczny niż piątek, bo wielu dojeżdżających wraca na weekend do domu za granicę.
Jak na małe miasto oferta kulturalna jest zaskakująco bogata. W Philharmonie na Kirchbergu gra orkiestra narodowa i goszczą artyści z zagranicy, Grand Théâtre wystawia operę, taniec i dramat, a neimënster w Grund i Rotondes w Bonnevoie, dawna parowozownia, oferują koncerty, festiwale i wieczorne wydarzenia. Den Atelier w Hollerich to klasyczna scena koncertów rockowych, popowych i elektronicznych. Wspólne wyjście na występ to naturalny plan, który nie opiera się na piciu.
Od końca sierpnia do początku września ogromne wesołe miasteczko wypełnia plac Glacis tuż za Starym Miastem. Jego korzenie sięgają jarmarku założonego w XIV wieku, a dziś to mieszanka karuzel, straganów z jedzeniem i namiotów piwnych, która zdaje się przyciągać cały kraj. Jest głośno, wesoło i łatwo kogoś poznać, bo wszyscy są tam w tym samym czasie i w dobrym nastroju.
Święto Narodowe Luksemburga przypada 23 czerwca, a wieczorem w jego przededniu miasto świętuje pokazem fajerwerków nad doliną i zabawami na ulicach Starego Miasta do późnej nocy. Latem koncerty i festiwale plenerowe przejmują place i parki, a zimą jarmarki bożonarodzeniowe na placu d'Armes i placu Konstytucji stają się miejscem spotkań po pracy.
Oznakowana trasa nazwana na cześć średniowiecznego księcia prowadzi przez historię twierdzy: po wałach, przez stare bramy, w dół do Grund i z powrotem w górę obok Bocku. Spokojnym krokiem zajmuje około półtorej godziny i jest najlepszym sposobem, by zrozumieć, jak miasto osadzone jest na swojej skale. Załóż wygodne buty – schodów jest dużo – i nie spiesz się na mostach.
Od 2020 roku pociągi, tramwaje i autobusy w całym Luksemburgu są bezpłatne w drugiej klasie, więc dojazd na jednodniowe wycieczki nic nie kosztuje. W około godzinę można dotrzeć do zamku Vianden nad rzeką Our, do formacji skalnych Mullerthal, zwanych Małą Szwajcarią, albo do średniowiecznego miasteczka Echternach. Bilet potrzebny jest tylko w pierwszej klasie i w podróżach transgranicznych.
Mozela na południowym wschodzie wyznacza granicę z Niemcami, a jej zbocza porastają winnice, z których powstają rześkie białe wina i Crémant de Luxembourg, miejscowe wino musujące. W miejscowościach takich jak Remich i Grevenmacher są nadrzeczne promenady i piwnice winne z degustacjami. To spokojne, towarzyskie popołudnie, a okolicę łatwo osiągnąć autobusem.
Między Starym Miastem a okolicą dworca ciągnie się wąska dolina Pétrusse – zielony park pod łukami mostu Adolfa i wiaduktu. Ścieżki biegną wzdłuż strumienia obok trawników, placów zabaw i starych murów twierdzy, a po drugiej stronie można wspiąć się z powrotem na górę. To jedno z najprostszych miejsc w centrum, by na chwilę poczuć się poza miastem.
Miejscowa kuchnia jest sycąca i bliska kuchniom sąsiadów. Szukaj judd mat gaardebounen, czyli wędzonej karkówki z bobem, gromperekichelcher, chrupiących placków ziemniaczanych sprzedawanych często na targach i jarmarkach, oraz kachkéis, miękkiego gotowanego sera do smarowania chleba. Do tego białe wino znad Mozeli lub lokalne piwo, a na koniec kawa na jednym z placów Starego Miasta.
Najlepszy czas to maj–wrzesień: długie wieczory, otwarte ogródki kawiarni i najbardziej zielone doliny. Letnie dni są zwykle ciepłe, a nie upalne; pod koniec czerwca odbywają się obchody Święta Narodowego, a na przełomie sierpnia i września wesołe miasteczko Schueberfouer. Wiosna i jesień są przyjemne i spokojniejsze, a jesienne kolory w dolinach są piękne. Zima jest zimna, szara i często wilgotna, ale jarmarki bożonarodzeniowe ożywiają grudzień. Deszcz może się zdarzyć o każdej porze roku, więc warto mieć lekką kurtkę przeciwdeszczową.
Cała komunikacja publiczna w Luksemburgu jest bezpłatna w drugiej klasie, w tym pociągi, tramwaje i autobusy, więc w obrębie kraju nie potrzeba biletu. Linia tramwajowa łączy dworzec centralny, okolice górnego miasta i Kirchberg, a autobusy dowożą z lotniska do centrum w około dwadzieścia–trzydzieści minut, zależnie od ruchu. Stare Miasto jest zwarte, ale zbudowane na kilku poziomach, więc darmowe windy publiczne i kolejka oszczędzają sporo wspinaczki. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo; taksówki są dostępne, ale drogie.
Luksemburg ma trzy języki urzędowe – luksemburski, francuski i niemiecki – a w stolicy powszechnie mówi się po angielsku, zwłaszcza w biurach, restauracjach i barach. Wiele osób zmienia język kilka razy w jednej rozmowie. Sami Luksemburczycy mogą na początku wydawać się powściągliwi i skryci, a duża część życia towarzyskiego toczy się w ustalonych kręgach, ale liczna społeczność międzynarodowa jest otwarta i przyzwyczajona do witania nowych osób. Kilka słów po luksembursku, jak moien na powitanie i merci jako podziękowanie, zawsze zostaje docenionych.
Mieszkańcy z zagranicy są rozproszeni po całym mieście, wielu mieszka w Limpertsbergu, Belair, Bonnevoie, Hollerich i w okolicy dworca. Drinki po pracy na Starym Mieście, w Grund i Clausen to najczęstszy sposób poznawania ludzi, obok wieczorów wymiany językowej, klubów sportowych, grup biegowych i międzynarodowych grup towarzyskich organizujących spotkania i weekendowe wędrówki. Ponieważ wielu ludzi w mieście samo jest tu nowych, dołączenie do grupy albo po prostu zagadnięcie kogoś w ogródku zwykle spotyka się z dobrym przyjęciem.
Tak. Jest mały, bardzo bezpieczny i łatwo się w nim poruszać, angielski jest powszechny, a duża międzynarodowa społeczność sprawia, że nowe osoby są wszędzie. Ogródki po pracy, trasy spacerowe wzdłuż wałów i wieczory w Clausen czy Grund ułatwiają przebywanie wśród ludzi, a dołączenie do wydarzenia lub grupy to najprostszy sposób, by ich poznać.
Dwa dni wystarczą na Stare Miasto, Corniche, Grund, kazamaty i Kirchberg. Warto dodać dzień lub dwa na wycieczki do Vianden, Mullerthal albo winiarskich miejscowości nad Mozelą, do których łatwo dojechać darmową komunikacją.
Tak. Od 2020 roku przejazdy drugą klasą pociągami, tramwajami i autobusami na terenie Luksemburga są bezpłatne dla wszystkich, także dla turystów. Bilet jest potrzebny tylko w pierwszej klasie lub w podróży przez granicę do Francji, Belgii albo Niemiec.
Tak, zwłaszcza noclegi i jedzenie na mieście, których ceny należą do wyższych w Europie. Darmowa komunikacja bardzo pomaga, a zaoszczędzić można, urządzając pikniki w parkach i dolinach, korzystając z darmowych spacerów i punktów widokowych oraz wybierając w restauracjach menu lunchowe zamiast kolacji.
Angielski sprawdza się w stolicy prawie wszędzie, a w sklepach i restauracjach bardzo popularny jest francuski. Niemiecki też jest powszechnie rozumiany. Luksemburski to język narodowy i nawet proste moien czy merci jest przyjaznym gestem, który mieszkańcy doceniają.
Luksemburg to bardzo bezpieczne miasto, a obowiązują zwykłe rozsądne zasady: na pierwsze spotkanie wybierz ruchliwe miejsce publiczne, powiedz znajomemu, dokąd idziesz, i sam zorganizuj powrót do domu. Plac d'Armes, Corniche i ogródki w Grund tętnią życiem do wieczora i są naturalnymi miejscami na pierwsze spotkanie, a darmowa komunikacja ułatwia powrót.