Dżakarta to ogromna, wilgotna i niecierpliwa metropolia, która wynagradza każdego, kto pozna jej rytm i jej obyczaje.
Zarejestruj sięDżakarta nie jest miastem, które łatwo pokochać od pierwszego wejrzenia, i wcale się o to nie stara. Stolica Indonezji rozciąga się na płaskim północnym wybrzeżu Jawy: w samym mieście mieszka ponad dziesięć milionów ludzi, a w całym obszarze metropolitalnym ponad trzydzieści milionów. Płatne autostrady piętrzą się tu nad kanałami, szklane wieżowce stoją obok kampungów, czyli dzielnic zwykłych ludzi, a korek nigdy do końca nie znika. Miasto zaczęło się jako port Sunda Kelapa, stało się Batawią, azjatycką siedzibą Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, a od uzyskania niepodległości jest politycznym i handlowym sercem kraju. Na Borneo powstaje nowa stolica, Nusantara, ale to wciąż w Dżakarcie Indonezja robi interesy, bawi się i podejmuje decyzje. Sekret dla przyjezdnych polega na tym, by przestać walczyć z rozmiarem miasta: wybierać jedną okolicę dziennie, jeździć metrem i dać się oprowadzić miejscowym. Mieszkańcy Dżakarty są ciekawi świata, serdeczni i chętnie zapraszają nieznajomego na kawę, a tutejsza scena kulinarna, kawiarniana i nocna należy do najżywszych w Azji Południowo-Wschodniej. To miasto z muzułmańską większością, ale z prawdziwą różnorodnością religijną, a odrobina szacunku dla lokalnych zwyczajów zdziała wiele.
Sercem dawnego holenderskiego miasta jest plac Fatahillah, szeroki, brukowany plac przed dawnym ratuszem Batawii, zbudowanym w 1710 roku, w którym dziś mieści się Muzeum Historii Dżakarty. Wokół znajdują się Muzeum Wayang poświęcone indonezyjskiemu teatrowi lalek oraz Muzeum Sztuk Pięknych i Ceramiki, a w weekendy plac wypełniają rodziny, artyści uliczni i rzędy kolorowych rowerów do wypożyczenia, razem z kapeluszami z szerokim rondem. Warto przejść na północ do starego portu Sunda Kelapa, gdzie drewniane szkunery pinisi wciąż ładuje się ręcznie.
Pomnik Narodowy to biały obelisk o wysokości 132 metrów zwieńczony płomieniem pokrytym płatkami złota, stojący pośrodku jednego z największych placów miejskich na świecie. Winda wwozi na taras widokowy, z którego widać całe płaskie, bezkresne miasto, a w podstawie mieści się muzeum z dioramami opowiadającymi historię Indonezji. Najlepiej przyjść wcześnie rano, zanim słońce zacznie mocno prażyć.
Największy meczet Azji Południowo-Wschodniej stoi dokładnie po drugiej stronie ulicy od neogotyckiej katedry katolickiej, ukończonej w 1901 roku, a obie budowle łączy dziś podziemne przejście pomyślane jako symbol religijnej harmonii. Istiqlal, zaprojektowany przez chrześcijańskiego architekta Friedricha Silabana i otwarty w 1978 roku, przyjmuje zwiedzających poza porami modlitwy, oferując bezpłatne oprowadzanie; wymagany jest skromny strój, a przy wejściu wypożycza się okrycia.
Tuż na południe od Kota Tua leży Glodok, gęsty labirynt targów, sklepów z ziołami leczniczymi i wąskich uliczek z jedzeniem. Jego sercem jest Petak Sembilan wokół świątyni Dharma Bhakti, jednej z najstarszych chińskich świątyń w mieście, często spowitej dymem kadzideł i rozświetlonej czerwonymi lampionami. W Gang Gloria i okolicznych zaułkach miejscowi stoją w kolejkach po makaron, dania z wieprzowiny i staromodną kawę. Najwięcej dzieje się rano.
Mimo nazwy ten łańcuch ciągnący się na północ w głąb Morza Jawajskiego liczy około stu wysp, a te najdalsze mają czystą wodę, koralowce i biały piasek, które sprawiają wrażenie innego świata. Motorówki i publiczne promy odpływają z Marina Ancol i Muara Angke; Pulau Tidung, Pramuka i Harapan są popularne na nocleg z nurkowaniem z rurką w prostych pensjonatach. Jeśli to możliwe, lepiej unikać weekendowych tłumów, a w porze deszczowej sprawdzić warunki na morzu.
Museum MACAN w Zachodniej Dżakarcie to czołowe muzeum sztuki nowoczesnej i współczesnej w kraju, prezentujące zmieniające się wystawy twórców indonezyjskich i zagranicznych w spokojnej, klimatyzowanej przestrzeni. Warto połączyć je z centrum sztuki Taman Ismail Marzuki w Cikini, gdzie odbywają się spektakle, pokazy filmowe i wystawy, by zobaczyć twórczą stronę miasta, które zbyt często sprowadza się do korków.
Ulice Senopati w Kebayoran Baru i wieżowce Centralnej Dzielnicy Biznesowej Sudirman to miejsca, gdzie bawi się elegancko ubrana Dżakarta. Bary na dachach, koktajlbary, restauracje wszystkich kuchni świata i jedne z największych klubów w Azji dzieli zaledwie krótka przejażdżka. Wieczór zaczyna się późno, w lepszych lokalach dress code traktuje się poważnie, a najtłoczniej jest w piątkowe noce. Ceny są wysokie jak na Indonezję, bo alkohol jest mocno opodatkowany.
Niegdyś podupadająca dzielnica handlowa Blok M dzięki metru odżyła i stała się jednym z najbardziej luźnych i przystępnych cenowo miejsc na wieczór. Mały Tokio wokół Jalan Melawai pełen jest japońskich izakai i barów z ramenem, pobliskie stare budynki zamieniono w przestrzenie twórcze z małymi sklepami i muzyką na żywo, a po zmroku ulice wypełniają studenci i młodzi profesjonaliści.
Indonezyjczycy kochają muzykę na żywo i w wielu barach i kawiarniach kilka wieczorów w tygodniu gra zespół wykonujący covery lub lokalny pop. Raz w roku Java Jazz Festival, odbywający się zwykle pod koniec lutego lub na początku marca na terenach JIExpo Kemayoran, gromadzi przez długi weekend dziesiątki scen z jazzem, soulem i popem i należy do największych festiwali tego typu na świecie.
Po zachodzie słońca przydrożne stragany zajmują chodniki w całym mieście. Pecenongan w pobliżu starego centrum słynie ze słodkiego i wytrawnego martabaku, Jalan Sabang przy Thamrin z satay i smażonego ryżu, a niemal każda dzielnica ma własny nocny pas warungów serwujących soto, makaron i grillowaną rybę. Jedzenie późno, tanio i na plastikowych stołkach to wspólny zwyczaj mieszkańców Dżakarty i łatwy sposób na rozpoczęcie rozmowy.
W gorącym, deszczowym mieście z ciężkim ruchem ogromne centra handlowe pełnią rolę rynków. Grand Indonesia i Plaza Indonesia przy rondzie Hotelu Indonesia oraz Senayan City i Plaza Senayan na południu mieszczą kina, food courty, księgarnie i dziesiątki kawiarni i restauracji, w których ruch trwa do późna. To właśnie tu mieszkańcy Dżakarty naprawdę się spotykają.
W każdą niedzielę rano główna aleja Sudirman–Thamrin jest zamykana dla ruchu kołowego, a dziesiątki tysięcy ludzi spacerują, biegają, jeżdżą na rowerach i rolkach od wczesnego rana do około jedenastej. Wzdłuż trasy stoją sprzedawcy jedzenia, przy drodze ćwiczą grupy aerobiku, a miasto wydaje się zupełnie inne. To najlepszy sposób, by zobaczyć zwykłą Dżakartę w najbardziej wyluzowanym wydaniu.
Czysta, klimatyzowana linia metra północ–południe biegnie od Lebak Bulus na południu do Bundaran HI w centrum, częściowo pod ziemią, a częściowo na estakadzie nad korkami. Przejazd pokazuje przekrój miasta i dowozi do Blok M, Senayan i dzielnicy biznesowej Sudirman. W połączeniu z autobusami TransJakarta, które jeżdżą własnymi pasami, rzadko trzeba będzie stać w korku.
Betawi to pierwotni mieszkańcy Dżakarty, a ich kuchnia to kuchnia samego miasta: soto Betawi, sycąca zupa wołowa na mleku kokosowym, kerak telor, chrupiący omlet z kleistego ryżu i kaczego jajka smażony nad węglem drzewnym, oraz gado-gado z sosem orzechowym. Sprzedawców kerak telor warto szukać wokół Kota Tua i Monas, a miejscowych zapytać, gdzie jedzą soto – każdy ma swoje zdanie.
Pociąg Commuter Line jedzie z centrum Dżakarty do Bogoru około półtorej godziny; to chłodniejsze, położone na wzgórzach miasto u stóp wulkanów. Jego ogród botaniczny, założony w 1817 roku, należy do najstarszych w Azji – rosną tu ogromne drzewa, są stawy i szklarnie z orchideami tuż obok pałacu prezydenckiego.
Dżakarta ma jedną z najbardziej energicznych scen kawiarnianych w Azji, opartą na indonezyjskich ziarnach z Sumatry, Jawy, Bali i innych wysp. Lokalnym faworytem jest es kopi susu gula aren, mrożona kawa z mlekiem i cukrem palmowym, sprzedawana wszędzie – od maleńkich okienek na wynos po duże palarnie specialty. Warto spędzić popołudnie, krążąc między kawiarniami w Senopati, Kemang czy Menteng, by zobaczyć, gdzie młodzi mieszkańcy Dżakarty pracują i się spotykają.
W Dżakarcie przez cały rok jest gorąco i wilgotno, w dzień zwykle około trzydziestu stopni. Pora sucha, mniej więcej od czerwca do września, to najprzyjemniejszy czas na wizytę. Pora deszczowa osiąga szczyt między grudniem a lutym, kiedy częste są ulewy po południu, a niektóre nisko położone dzielnice zalewa woda. Ramadan, którego daty co roku się przesuwają, zmienia rytm miasta: wiele restauracji w dzień jest spokojniejszych, a po zachodzie słońca pełnych. W czasie święta Id na koniec ramadanu miliony wyjeżdżają w rodzinne strony, więc drogi są wyjątkowo puste, ale wiele firm jest zamkniętych.
Ruch uliczny to fakt definiujący życie w Dżakarcie – krótki odcinek samochodem w godzinach szczytu, zwłaszcza w piątkowe wieczory i w deszczu, może zająć godzinę. Gdzie tylko się da, lepiej korzystać z kolei: metra MRT, linii LRT na estakadach, autobusów TransJakarta na wydzielonych pasach i pociągów Commuter Line. Zbliżeniowe karty przedpłacone i wiele kart bankowych działa w całym systemie. Gojek i Grab służą do wszystkiego, także do zamawiania motocyklowych taksówek, które często są najszybszą opcją. Lotnisko Soekarno–Hatta łączy z miastem kolej lotniskowa, a szybki pociąg Whoosh dojeżdża do Bandungu w niespełna godzinę.
Językiem codziennego życia jest indonezyjski, a kilka słów – terima kasih, czyli dziękuję, permisi, czyli przepraszam – przyjmowanych jest bardzo ciepło. Po angielsku mówi się powszechnie w dzielnicach biznesowych, kawiarniach i wśród młodszych mieszkańców. Ludzie są życzliwi, mówią nie wprost i uprzejmie; podnoszenie głosu czy publiczna krytyka kogoś wywołuje zakłopotanie. Indonezja jest społecznie konserwatywna: okazywanie czułości publicznie jest źle widziane, w miejscach kultu oczekuje się skromnego stroju, a wiele osób nie pije alkoholu. Dyskretne i pełne szacunku zachowanie zostanie zauważone i docenione.
Dżakarta ma dużą społeczność międzynarodową, złożoną raczej z profesjonalistów, dyplomatów i nauczycieli niż z backpackerów. Kemang w Południowej Dżakarcie od dawna jest dzielnicą ekspatów, z międzynarodowymi restauracjami, barami i kawiarniami, a Senopati, SCBD i Menteng przyciągają młodych profesjonalistów z Indonezji i z zagranicy. Kluby biegowe wokół kompleksu sportowego Gelora Bung Karno, spotkania wymiany językowej, weekendowe wypady na wyspy i grupy wędrowne ruszające w góry wokół Bogoru to popularne sposoby na poznanie ludzi.
Tak, jeśli przyjeżdża się z właściwymi oczekiwaniami. To nie jest miasto z pocztówki, ale jedzenie, życie nocne, kultura kawiarniana i historia czynią je jednym z najciekawszych miejsc w Azji Południowo-Wschodniej, a przy tym pokazuje współczesną Indonezję taką, jaka naprawdę żyje. Na pierwszą wizytę wystarczą dwa lub trzy dni w pobliżu linii metra.
Najlepiej zatrzymać się w pobliżu linii metra lub TransJakarta, planować jedną okolicę dziennie i unikać podróży drogami w porannym i wieczornym szczycie. Motocyklowe taksówki zamawiane przez Gojek lub Grab przeciskają się przez korki, a sieć kolejowa wciąż się rozwija. Na lotnisko zawsze trzeba zostawić sporo czasu.
Lekkie, przewiewne ubrania to podstawa, a w większości miasta wystarczy strój codzienny. Odwiedzając meczety, świątynie i tradycyjne dzielnice, trzeba zakryć ramiona i kolana; w Istiqlal wypożycza się okrycia. Ekskluzywne bary i kluby w SCBD i Senopati często wymagają eleganckiego stroju i zakrytych butów.
Bardzo dobra. Soekarno–Hatta to główny międzynarodowy węzeł kraju z częstymi lotami na Bali, do Yogyakarty, na Lombok i inne wyspy. Do Yogyakarty można też dojechać pociągiem w około sześć–osiem godzin, a do Bandungu szybką koleją w niespełna godzinę.
Tak. Alkohol jest legalny i dostępny w barach, klubach, hotelach i wielu restauracjach, choć jest drogi z powodu wysokich podatków, a wiele lokalnych miejsc go nie serwuje. Picie w miejscach publicznych czy wyraźne upojenie są źle widziane, a w czasie ramadanu niektóre lokale skracają godziny otwarcia.
Dżakarta jest generalnie bezpieczna dla przyjezdnych i obowiązują zwykłe zasady: na pierwsze spotkanie warto wybrać ruchliwe miejsce publiczne, takie jak kawiarnia czy centrum handlowe, powiedzieć znajomemu, dokąd się idzie, i samodzielnie zamówić przejazd przez Gojek lub Grab. Czułość w miejscach publicznych lepiej okazywać dyskretnie i szanować lokalne zwyczaje – wtedy ludzie okażą się otwarci i gościnni.