Izmir to spokojne egejskie miasto portowe, które spędza wieczory nad morzem, patrząc, jak słońce zachodzi nad zatoką.
Zarejestruj sięIzmir to trzecie co do wielkości miasto Turcji i chyba najbardziej wyluzowane. Wygina się wokół końca długiej, osłoniętej zatoki, z górami za plecami i egejską bryzą od frontu, a jego historia jako starożytnej Smyrny sięga tysięcy lat wstecz — rzymska agora wciąż stoi w środku miasta, a nad wszystkim góruje twierdza na wzgórzu. Przez stulecia był jednym z wielkich portów handlowych wschodniego Morza Śródziemnego, domem dla społeczności tureckiej, greckiej, ormiańskiej, żydowskiej i lewantyńskiej, i ten otwarty, kupiecki charakter nigdy do końca nie zniknął. Dziś to pracujące miasto liczące ponad cztery miliony mieszkańców, a nie kurort: studenci, pracownicy biur i rodziny co wieczór dzielą ten sam nadmorski bulwar. Promenada Kordon jest salonem miasta, promy kursują przez zatokę jako codzienny transport, a na starym bazarze Kemeraltı wciąż można kupić wszystko, od przypraw po suknie ślubne. Ceny są niższe niż w Stambule, tempo wolniejsze, a plaże Çeşme i ruiny Efezu leżą w zasięgu jednodniowej wycieczki.
Nadmorska promenada biegnąca od Alsancak w stronę Konak to serce miasta. Wzdłuż zatoki ciągnie się szeroki pas trawy, palm i ścieżek nad wodą, a od późnego popołudnia wypełnia się ludźmi siedzącymi na trawniku, spacerującymi, jeżdżącymi na rowerach i obserwującymi, jak słońce zachodzi za wzgórzami po drugiej stronie wody. Restauracje i kawiarnie na całej długości patrzą na morze. Nie ma tu nic, na co trzeba kupić bilet, i właśnie o to chodzi: tu Izmir spędza wolny czas.
Najbardziej znanym symbolem miasta jest zdobiona osmańska wieża zegarowa na placu Konak, ukończona w 1901 roku z okazji jubileuszu sułtana Abdülhamida II. Obok stoi mały, wyłożony kaflami meczet Yalı, a plac otwiera się bezpośrednio na morze i przystań promową Konak. To naturalny punkt spotkań w mieście, ruchliwy o każdej porze, miejsce, gdzie łączą się nabrzeże, bazar i sieć transportowa.
Za placem Konak rozciąga się jeden z największych historycznych bazarów w Turcji — labirynt wąskich uliczek, krytych pasaży, meczetów, starych synagog i karawanserajów. Sklepy są pogrupowane według branż — złoto, tkaniny, przyprawy, miedziane naczynia, skóra — i dzielnica wciąż jest miejscem, gdzie mieszkańcy robią zakupy, a nie turystyczną dekoracją. Zajrzyj do odrestaurowanego Kızlarağası Han, XVIII-wiecznego zajazdu, którego dziedziniec wypełniają dziś kawiarnie i stoiska z rękodziełem, i wypij turecką kawę w cieniu.
W środku współczesnej dzielnicy leżą pozostałości rzymskiego targowiska starożytnej Smyrny, odbudowanego po trzęsieniu ziemi w II wieku n.e. Rzędy kolumn, długa sklepiona piwnica, w której kiedyś mieściły się sklepy, i kanały, w których pod stopami wciąż płynie woda, dają prawdziwe poczucie dawnego miasta. Agora jest niewielka, rzadko zatłoczona i leży kilka minut spacerem od Kemeraltı, więc oba miejsca naturalnie składają się na jeden poranek.
W dzielnicy Karataş ceglana wieża zbudowana w 1907 roku wwozi ludzi na strome urwisko między dolną ulicą a domami na zboczu — oszczędzając wspinaczki po ponad stu stopniach. Przejazd windą jest bezpłatny, a na górze czeka taras z jednym z najpiękniejszych widoków na zatokę. Okoliczne uliczki, niegdyś serce żydowskiej dzielnicy miasta, są przyjemne na powolny spacer, w tym ulica nazwana na cześć piosenkarza Daria Moreno, który dorastał w pobliżu.
Ruiny twierdzy na górze Pagos, wzgórzu nad miastem, sięgają epoki hellenistycznej; legenda głosi, że Aleksander Wielki po proroczym śnie kazał w tym miejscu na nowo założyć Smyrnę. Fragmenty murów przetrwały, a widoki na całą zatokę są spektakularne, zwłaszcza późnym popołudniem. Tuż pod murami działają małe herbaciane ogródki. Okoliczna dzielnica jest skromna i nieprzyzwyczajona do turystów, więc najprościej dotrzeć tu za dnia taksówką lub autobusem.
Alsancak to miejsce, gdzie Izmir wychodzi się bawić. Boczne uliczki za nabrzeżem są pełne barów, meyhane i małych klubów muzycznych, a w ciepłe noce tłum wylewa się na chodniki do późna. Atmosfera jest swobodna i mieszana — studenci, młodzi profesjonaliści, przyjezdni — a przechodzenie z jednego lokalu do drugiego to część wieczoru. Najłatwiej zacząć od deptaka Kıbrıs Şehitleri Caddesi, który przecina dzielnicę.
Wspólny wieczorny rytuał miasta nic nie kosztuje. W godzinie przed zachodem słońca ludzie gromadzą się na trawnikach Kordonu z herbatą, pestkami słonecznika albo drinkiem, a cała zatoka robi się pomarańczowa, gdy słońce chowa się za wzgórzami na drugim brzegu. Po drugiej stronie wody to samo dzieje się na nabrzeżu Bostanlı w Karşıyace. Jest luźno i towarzysko, a siadanie na trawie obok nieznajomych jest zupełnie normalne.
Klasyczny izmirski wieczór to długa kolacja w meyhane, tureckiej tawernie: dziesiątki małych zimnych przekąsek, ryba z grilla lub owoce morza, rakı rozcieńczona wodą i rozmowy trwające godzinami. Wiele takich tawern znajduje się przy Kordonie i w Alsancak, inne w Karşıyace i Göztepe. To posiłek do dzielenia się, więc najlepiej smakuje w towarzystwie — a o towarzystwo na taki wieczór bardzo łatwo.
Ten duży park w pobliżu Alsancak, otwarty w latach 30. XX wieku, mieści sceny plenerowe, hale wystawowe, jezioro i długie aleje obsadzone drzewami. Co roku pod koniec sierpnia i na początku września odbywają się tu Międzynarodowe Targi Izmirskie, jedne z najstarszych targów handlowych w Turcji, z koncertami każdego wieczoru i tłumami do późna. Poza sezonem targowym to zielone, spokojne miejsce na spacer.
Jak na swoją wielkość Izmir ma bogaty kalendarz kulturalny. Międzynarodowy Festiwal w Izmirze i Izmirski Europejski Festiwal Jazzowy przynoszą koncerty muzyki klasycznej, jazzu i world music, czasem w starożytnej scenerii, na przykład w Efezie. Terminy zmieniają się z roku na rok, więc sprawdź je przed wyjazdem. Przez cały rok kilka barów w Alsancak i Bornovie organizuje wieczory z rockiem, jazzem i tureckim popem na żywo.
Promy przepływają zatokę z Konak, Pasaport i Alsancak do Karşıyaki i Bostanlı w około dwadzieścia minut, a mieszkańcy traktują je jak codzienny transport. Kup gevrek — tak w Izmirze nazywa się sezamowy obwarzanek — i dołącz do tradycji rzucania kawałków mewom lecącym za statkiem. Po drugiej stronie przejdź się handlową ulicą Karşıyaki i długim nabrzeżem Bostanlı, a potem wróć wieczornym promem ze światłami miasta przed sobą.
Izmir ma własne jedzenie uliczne. Boyoz to listkowe, tłuste ciasto przywiezione przez sefardyjską społeczność żydowską miasta, tradycyjnie jedzone na śniadanie z jajkiem na twardo i herbatą. Kumru to miękka sezamowa bułka z serem, pomidorem i suszoną kiełbasą, opiekana, aż nadzienie się roztopi. Dodaj rano gevrek, a wieczorem lokmę — małe smażone kulki ciasta w syropie — i zjesz tak, jak je to miasto.
Około godziny jazdy na zachód samochodem lub autobusem międzymiastowym leży półwysep Çeşme z krystaliczną wodą, piaszczystymi plażami i osmańskim zamkiem nad morzem. Pobliskie Alaçatı to wioska odrestaurowanych kamiennych domów, wiatraków na wzgórzu, butikowych hoteli i jednych z najlepszych warunków do windsurfingu na Morzu Śródziemnym. Latem w weekendy robi się tu bardzo tłoczno i drogo; najpiękniej jest w dzień powszedni w czerwcu lub wrześniu.
Jedno z najlepiej zachowanych starożytnych miast basenu Morza Śródziemnego leży niedaleko Selçuk, na południe od Izmiru, a podmiejski pociąg İZBAN dojeżdża aż do stacji Selçuk. Przejdź marmurową ulicą obok Biblioteki Celsusa i wielkiego teatru, a potem odwiedź małą górską wioskę Şirince, słynącą ze starych domów i win owocowych. Latem wyrusz wcześnie — na terenie jest niewiele cienia i do południa robi się bardzo gorąco.
W połowie drogi między Izmirem a Çeşme Urla stała się regionalnym celem dla miłośników jedzenia i wina: wzdłuż oznakowanego szlaku winnic działają rodzinne winiarnie, gaje oliwne i restauracje oparte na lokalnych produktach. Na starym mieście jest tętniąca życiem ulica z pracowniami artystów i małymi kawiarniami. Jest tu spokojniej i mniej turystycznie niż w Alaçatı, więc to dobry pomysł na niespieszne pół dnia.
Najlepszy czas to kwiecień do początku czerwca oraz połowa września do października — ciepłe, słoneczne dni, przyjemne wieczory, a od końca maja morze nadaje się do kąpieli. Lipiec i sierpień są upalne, często około 35 stopni, choć popołudniowa bryza morska, którą mieszkańcy nazywają imbat, sprawia, że na nabrzeżu da się wytrzymać. Koniec sierpnia i początek września to czas Międzynarodowych Targów Izmirskich. Zimy są łagodne, ale deszczowe, a miasto pozostaje żywe, bo nie zależy od turystyki.
Większość tego, co interesuje odwiedzających — Konak, Kemeraltı, Alsancak i Kordon — można obejść pieszo wzdłuż płaskiego nabrzeża. Doładowywana karta İzmirim Kart działa w metrze, kolei podmiejskiej İZBAN, tramwajach, autobusach miejskich i na promach, a przesiadki w krótkim czasie są tańsze. İZBAN łączy lotnisko Adnan Menderes z Alsancak i Karşıyaką w około pół godziny i jedzie dalej na południe do Selçuk, skąd blisko do Efezu. Autobusy międzymiastowe do Çeşme, Urli i dalej odjeżdżają z głównego dworca autobusowego. Taksówek jest dużo, są żółte i mają taksometry.
Językiem jest turecki. Po angielsku powszechnie mówią młodzi ludzie, studenci oraz obsługa hoteli i restauracji w okolicach Alsancak, rzadziej na bazarze i w dalszych dzielnicach. Kilka słów — merhaba na dzień dobry, teşekkürler na dziękuję — spotyka się z ciepłym przyjęciem. Izmir od dawna uchodzi za najbardziej wyluzowane i otwarte na świat duże miasto Turcji: ludzie są otwarci, ciekawi przyjezdnych i chętni do rozmowy, a mieszane grupy przyjaciół siedzące nad morzem do późnego wieczoru to codzienny widok. Kolacja zaczyna się późno i trwa długo.
Alsancak to centrum dla przyjezdnych, zagranicznych studentów i pracowników zdalnych, z kawiarniami, coworkingami i barami kilka ulic od morza. Studenci z wymian na miejskich uczelniach spotykają się w Bornovie i Alsancak, a Bostanlı i Karşıyaka są popularne wśród młodych profesjonalistów i ekspatów, którzy chcą spokojniejszego nabrzeża. Latem wiele osób przenosi się do Urli, Alaçatı i Çeşme. Spotkania wymiany językowej, grupy windsurfingowe i rowerowe oraz weekendowe wypady na wybrzeże to popularne sposoby na poznawanie ludzi.
Tak. Łatwo się w nim poruszać, uchodzi za ogólnie bezpieczne, a wieczorna rutyna — zachód słońca na Kordonie, prom przez zatokę, drinki w Alsancak — bez żadnego wysiłku stawia cię wśród ludzi. Osoby podróżujące samotnie często uważają go za spokojniejszy i mniej przytłaczający niż Stambuł.
Dwa–trzy dni wystarczą na nabrzeże, Kemeraltı, Agorę, Zabytkową windę i prom do Karşıyaki. Dodaj dzień na Efez i kolejny na Çeşme, Alaçatı lub Urlę, a Izmir stanie się wygodną bazą na tydzień na wybrzeżu Morza Egejskiego.
Zazwyczaj jest tańszy niż Stambuł i znacznie tańszy niż kurorty w szczycie sezonu. Jedzenie uliczne, komunikacja miejska i promy są niedrogie. Nadmorskie restauracje i meyhane na Kordonie kosztują więcej, a Alaçatı w lipcu i sierpniu należy do najdroższych miejsc na wybrzeżu.
Woda w wewnętrznej części zatoki przy centrum miasta nie nadaje się do kąpieli. Na plaże jedź na zachód, na półwysep Çeşme, do Urli lub Seferihisaru — wszędzie dotrzesz autobusem lub samochodem w około godzinę, a Morze Egejskie jest tam przejrzyste i czyste.
Klasycznym wyborem jest Kordon w Alsancak, gdzie słońce zachodzi po drugiej stronie zatoki. Nabrzeże Bostanlı w Karşıyace to spokojniejsze ulubione miejsce mieszkańców, a taras Zabytkowej windy i mury Kadifekale oferują widok z góry.
Izmir to spokojne i ogólnie bezpieczne miasto, a obowiązują tu zwykłe rozsądne zasady: za pierwszym razem umów się w ruchliwym miejscu publicznym, powiedz znajomemu, dokąd idziesz, i sam zorganizuj powrót do domu. Kordon, kawiarnie Alsancak i przystanie promowe tętnią życiem do późnego wieczoru, co czyni je naturalnymi miejscami na pierwsze spotkanie.