Η Σμύρνη είναι μια χαλαρή αιγαιοπελαγίτικη πόλη-λιμάνι που περνά τα βράδια της στην παραλία, κοιτάζοντας τον ήλιο να δύει πάνω από τον κόλπο.
ΕγγραφήΗ Σμύρνη είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Τουρκίας και ίσως η πιο ανέμελη. Απλώνεται σε καμπύλη γύρω από το βάθος ενός μακριού, προστατευμένου κόλπου, με βουνά από πίσω και την αύρα του Αιγαίου μπροστά, και η ιστορία της ως αρχαίας Σμύρνης χάνεται σε χιλιάδες χρόνια — η ρωμαϊκή αγορά στέκει ακόμη στο κέντρο της πόλης και ένα κάστρο σε λόφο τα επιβλέπει όλα. Για αιώνες ήταν ένα από τα μεγάλα εμπορικά λιμάνια της ανατολικής Μεσογείου, πατρίδα τουρκικών, ελληνικών, αρμενικών, εβραϊκών και λεβαντίνικων κοινοτήτων, και αυτός ο ανοιχτός, εμπορικός χαρακτήρας δεν την εγκατέλειψε ποτέ εντελώς. Σήμερα είναι μια πόλη που δουλεύει, με περισσότερους από τέσσερα εκατομμύρια κατοίκους, και όχι θέρετρο: φοιτητές, υπάλληλοι γραφείου και οικογένειες μοιράζονται την ίδια παραλία κάθε βράδυ. Ο πεζόδρομος του Κορδονιού είναι το σαλόνι της πόλης, τα φέρι διασχίζουν τον κόλπο ως καθημερινό μέσο μεταφοράς και το παλιό παζάρι Κεμεραλτί πουλά ακόμη τα πάντα, από μπαχαρικά μέχρι νυφικά. Οι τιμές είναι χαμηλότερες από την Κωνσταντινούπολη, ο ρυθμός πιο αργός, και οι παραλίες του Τσεσμέ και τα ερείπια της Εφέσου είναι εύκολα προσβάσιμα για ημερήσιες εκδρομές.
Ο παραλιακός πεζόδρομος που εκτείνεται από το Αλσαντζάκ προς το Κονάκ είναι η καρδιά της πόλης. Μια φαρδιά λωρίδα γρασιδιού, φοίνικες και μονοπάτια δίπλα στο νερό ακολουθούν τον κόλπο, και από αργά το απόγευμα γεμίζει με κόσμο που κάθεται στο γρασίδι, περπατά, κάνει ποδήλατο και βλέπει τον ήλιο να δύει πίσω από τους λόφους απέναντι. Εστιατόρια και καφέ κοιτάζουν τη θάλασσα σε όλο το μήκος. Δεν υπάρχει τίποτα εδώ για το οποίο χρειάζεται εισιτήριο, και αυτό ακριβώς είναι το νόημα: εδώ περνά η Σμύρνη τον ελεύθερο χρόνο της.
Το πιο γνωστό σύμβολο της πόλης είναι ο περίτεχνος οθωμανικός πύργος του ρολογιού στην πλατεία Κονάκ, που ολοκληρώθηκε το 1901 για την επέτειο του σουλτάνου Αμπντουλχαμίτ Β΄. Δίπλα του στέκει το μικρό, ντυμένο με πλακάκια τζαμί Γιαλί, και η πλατεία ανοίγεται κατευθείαν στη θάλασσα και στην αποβάθρα των φέρι του Κονάκ. Είναι το φυσικό σημείο συνάντησης της πόλης, γεμάτο κόσμο κάθε ώρα, και ο τόπος όπου συναντιούνται η παραλία, το παζάρι και το δίκτυο συγκοινωνιών.
Πίσω από την πλατεία Κονάκ απλώνεται ένα από τα μεγαλύτερα ιστορικά παζάρια της Τουρκίας, ένας λαβύρινθος από στενά δρομάκια, σκεπαστές στοές, τζαμιά, παλιές συναγωγές και χάνια. Τα μαγαζιά είναι ομαδοποιημένα ανά τέχνη — χρυσός, υφάσματα, μπαχαρικά, χάλκινα, δέρμα — και η συνοικία παραμένει ο τόπος όπου ψωνίζουν οι ντόπιοι, όχι σκηνικό για τουρίστες. Σταματήστε στο αναστηλωμένο Κιζλαραγασί Χαν, ένα χάνι του 18ου αιώνα που η αυλή του είναι σήμερα γεμάτη καφέ και πάγκους χειροτεχνίας, και πιείτε έναν τούρκικο καφέ στη σκιά.
Στη μέση μιας σύγχρονης γειτονιάς βρίσκονται τα κατάλοιπα της ρωμαϊκής αγοράς της αρχαίας Σμύρνης, που ξαναχτίστηκε μετά από σεισμό τον 2ο αιώνα μ.Χ. Σειρές από κίονες, ένα μακρύ θολωτό υπόγειο που κάποτε στέγαζε καταστήματα και αυλάκια όπου το νερό κυλά ακόμη κάτω από τα πόδια σας δίνουν μια αληθινή αίσθηση της παλιάς πόλης. Ο χώρος είναι μικρός, σπάνια γεμάτος και σε μικρή απόσταση με τα πόδια από το Κεμεραλτί, οπότε τα δύο μαζί κάνουν ένα φυσικό πρωινό.
Στη συνοικία Καρατάς, ένας πύργος από τούβλα που χτίστηκε το 1907 ανεβάζει τον κόσμο στον απότομο βράχο ανάμεσα στον κάτω δρόμο και τα σπίτια της πλαγιάς από πάνω — γλιτώνοντας ένα ανέβασμα πολύ περισσότερων από εκατό σκαλοπατιών. Η διαδρομή είναι δωρεάν, και στην κορυφή ανοίγεται μια ταράτσα με μία από τις ωραιότερες θέες στον κόλπο. Οι γύρω δρόμοι, κάποτε η καρδιά της εβραϊκής συνοικίας της πόλης, είναι ευχάριστοι για ένα αργό περπάτημα, ανάμεσά τους και ο δρόμος που φέρει το όνομα του τραγουδιστή Ντάριο Μορένο, ο οποίος μεγάλωσε εκεί κοντά.
Το ερειπωμένο κάστρο στο όρος Πάγος, τον λόφο πάνω από την πόλη, χρονολογείται από την ελληνιστική εποχή· ο θρύλος λέει ότι ο Μέγας Αλέξανδρος, ύστερα από ένα όνειρο, διέταξε να ξαναϊδρυθεί η Σμύρνη εδώ. Τμήματα των τειχών σώζονται, και η θέα σε όλο τον κόλπο είναι εντυπωσιακή, ιδίως αργά το απόγευμα. Μικροί κήποι με τσάι βρίσκονται ακριβώς κάτω από τα τείχη. Η γύρω γειτονιά είναι λιτή και όχι συνηθισμένη σε επισκέπτες, οπότε το πιο απλό είναι να πάτε με ταξί ή λεωφορείο τη μέρα.
Το Αλσαντζάκ είναι το μέρος όπου η Σμύρνη βγαίνει έξω. Οι πάροδοι πίσω από την παραλία είναι γεμάτες μπαρ, μεϊχανέδες και μικρούς μουσικούς χώρους, και τις ζεστές νύχτες ο κόσμος ξεχειλίζει στα πεζοδρόμια μέχρι αργά. Η ατμόσφαιρα είναι ανεπίσημη και ανάμεικτη — φοιτητές, νέοι επαγγελματίες, επισκέπτες — και το πέρασμα από το ένα μέρος στο άλλο είναι κομμάτι της βραδιάς. Ο πεζόδρομος Κιμπρίς Σεχιτλερί που διασχίζει τη συνοικία είναι το πιο εύκολο σημείο για να ξεκινήσετε.
Η κοινή βραδινή ιεροτελεστία της πόλης δεν κοστίζει τίποτα. Την ώρα πριν από τη δύση ο κόσμος μαζεύεται στα γρασίδια του Κορδονιού με τσάι, ηλιόσπορους ή ένα ποτό, και όλος ο κόλπος γίνεται πορτοκαλί καθώς ο ήλιος βυθίζεται πίσω από τους λόφους της απέναντι όχθης. Από την άλλη πλευρά του νερού, η παραλία του Μποστανλί στην Καρσιγιακά κάνει το ίδιο. Είναι χαλαρό και κοινωνικό, και το να κάθεσαι στο γρασίδι δίπλα σε αγνώστους είναι απολύτως φυσιολογικό.
Η κλασική σμυρνέικη έξοδος είναι ένα μακρύ δείπνο σε μεϊχανέ: δεκάδες μικροί κρύοι μεζέδες, ψητό ψάρι ή θαλασσινά, ρακί αραιωμένο με νερό και κουβέντα που κρατά ώρες. Πολλές από αυτές τις ταβέρνες βρίσκονται κατά μήκος του Κορδονιού και στο Αλσαντζάκ, και άλλες στην Καρσιγιακά και στο Γκιόζτεπε. Είναι ένα γεύμα φτιαγμένο για μοίρασμα, άρα ταιριάζει καλύτερα με παρέα — και είναι πολύ εύκολο να βρεις παρέα γι' αυτό.
Αυτό το μεγάλο πάρκο κοντά στο Αλσαντζάκ, που άνοιξε τη δεκαετία του 1930, έχει υπαίθριους χώρους εκδηλώσεων, εκθεσιακά περίπτερα, μια λίμνη και μακριές δεντροστοιχίες. Κάθε χρόνο στα τέλη Αυγούστου και αρχές Σεπτεμβρίου φιλοξενεί τη Διεθνή Έκθεση της Σμύρνης, μία από τις παλαιότερες εμπορικές εκθέσεις της Τουρκίας, με συναυλίες κάθε βράδυ και πλήθη μέχρι αργά. Εκτός της περιόδου της έκθεσης είναι ένα πράσινο, ήσυχο μέρος για βόλτα.
Η Σμύρνη έχει πλούσιο πολιτιστικό ημερολόγιο για πόλη του μεγέθους της. Το Διεθνές Φεστιβάλ της Σμύρνης και το Ευρωπαϊκό Φεστιβάλ Τζαζ της Σμύρνης φέρνουν παραστάσεις κλασικής μουσικής, τζαζ και μουσικών του κόσμου, μερικές φορές σε αρχαίους χώρους όπως η Έφεσος. Οι ημερομηνίες αλλάζουν από χρονιά σε χρονιά, οπότε ελέγξτε πριν ταξιδέψετε. Όλο τον χρόνο αρκετά μπαρ στο Αλσαντζάκ και στη Μπορνόβα οργανώνουν βραδιές με ζωντανό ροκ, τζαζ και τουρκική ποπ.
Τα φέρι διασχίζουν τον κόλπο από το Κονάκ, το Πασαπόρτ και το Αλσαντζάκ προς την Καρσιγιακά και το Μποστανλί σε περίπου είκοσι λεπτά, και οι ντόπιοι τα χρησιμοποιούν για τις καθημερινές τους μετακινήσεις. Αγοράστε ένα γκεβρέκ — έτσι λένε στη Σμύρνη το κουλούρι με σουσάμι — και ακολουθήστε την παράδοση να πετάτε κομματάκια στους γλάρους που ακολουθούν το πλοίο. Απέναντι, περπατήστε στον δρόμο της αγοράς της Καρσιγιακά και στη μεγάλη παραλία του Μποστανλί, και επιστρέψτε με ένα βραδινό φέρι με τα φώτα της πόλης μπροστά σας.
Η Σμύρνη έχει το δικό της φαγητό του δρόμου. Το μπογιόζ είναι ένα τραγανό, λαδερό αρτοσκεύασμα που έφερε η σεφαραδίτικη εβραϊκή κοινότητα της πόλης και που παραδοσιακά τρώγεται για πρωινό με ένα σφιχτό αυγό και τσάι. Το κουμρού είναι ένα μαλακό ψωμάκι με σουσάμι γεμιστό με τυρί, ντομάτα και αλλαντικό, ψημένο μέχρι να λιώσει. Προσθέστε ένα γκεβρέκ το πρωί και λουκμάδες — μικρές τηγανητές μπαλίτσες ζύμης σε σιρόπι — το βράδυ, και θα έχετε φάει όπως τρώει η πόλη.
Περίπου μία ώρα δυτικά με αυτοκίνητο ή υπεραστικό λεωφορείο, η χερσόνησος του Τσεσμέ έχει καθαρά νερά, αμμουδιές και ένα οθωμανικό κάστρο δίπλα στη θάλασσα. Το κοντινό Αλάτσατα είναι ένα χωριό με αναστηλωμένα πέτρινα σπίτια, ανεμόμυλους στον λόφο, μπουτίκ ξενοδοχεία και μερικές από τις καλύτερες συνθήκες για γουιντσέρφινγκ στη Μεσόγειο. Το καλοκαίρι τα Σαββατοκύριακα γεμίζει πολύ και ακριβαίνει· μια καθημερινή του Ιουνίου ή του Σεπτεμβρίου είναι στα καλύτερά του.
Μία από τις καλύτερα διατηρημένες αρχαίες πόλεις της Μεσογείου βρίσκεται κοντά στο Σελτσούκ, νότια της Σμύρνης, και ο προαστιακός ΙΖΜΠΑΝ φτάνει μέχρι τον σταθμό του Σελτσούκ. Περπατήστε τον μαρμάρινο δρόμο περνώντας από τη Βιβλιοθήκη του Κέλσου και το μεγάλο θέατρο, και μετά επισκεφθείτε το μικρό ορεινό χωριό Σιρίντζε, γνωστό για τα παλιά του σπίτια και τα φρουτώδη κρασιά του. Το καλοκαίρι ξεκινήστε νωρίς — ο χώρος έχει ελάχιστη σκιά και ως το μεσημέρι ζεσταίνει πολύ.
Στα μισά του δρόμου ανάμεσα στη Σμύρνη και τον Τσεσμέ, τα Βουρλά έχουν γίνει ο γαστρονομικός και οινικός προορισμός της περιοχής, με οικογενειακά οινοποιεία σε μια σηματοδοτημένη διαδρομή κρασιού, ελαιώνες και εστιατόρια χτισμένα γύρω από τα τοπικά προϊόντα. Η παλιά πόλη έχει έναν ζωντανό δρόμο με εργαστήρια καλλιτεχνών και μικρά καφέ. Είναι πιο ήσυχα και λιγότερο τουριστικά από το Αλάτσατα και ταιριάζουν σε ένα χαλαρό μισό εικοσιτετράωρο.
Από τον Απρίλιο έως τις αρχές Ιουνίου και από τα μέσα Σεπτεμβρίου έως τον Οκτώβριο είναι οι καλύτερες εποχές — ζεστές, ηλιόλουστες μέρες, ευχάριστα βράδια και θάλασσα κατάλληλη για κολύμπι από τα τέλη Μαΐου. Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι ζεστοί, συχνά γύρω στους 35 βαθμούς, αν και η απογευματινή θαλασσινή αύρα που οι ντόπιοι λένε ιμπάτ κάνει την παραλία υποφερτή. Τέλη Αυγούστου και αρχές Σεπτεμβρίου γίνεται η Διεθνής Έκθεση της Σμύρνης. Οι χειμώνες είναι ήπιοι αλλά βροχεροί, και η πόλη μένει ζωντανή επειδή δεν εξαρτάται από τον τουρισμό.
Τα περισσότερα που θέλουν να δουν οι επισκέπτες — Κονάκ, Κεμεραλτί, Αλσαντζάκ και Κορδόνι — είναι προσβάσιμα με τα πόδια κατά μήκος της επίπεδης παραλίας. Η επαναφορτιζόμενη κάρτα Ιζμιρίμ ισχύει στο μετρό, στον προαστιακό ΙΖΜΠΑΝ, στα τραμ, στα αστικά λεωφορεία και στα φέρι, και οι μετεπιβιβάσεις μέσα σε σύντομο διάστημα έχουν έκπτωση. Ο ΙΖΜΠΑΝ συνδέει το αεροδρόμιο Αντνάν Μεντερές με το Αλσαντζάκ και την Καρσιγιακά σε περίπου μισή ώρα και συνεχίζει νότια ως το Σελτσούκ για την Έφεσο. Υπεραστικά λεωφορεία αναχωρούν από τον κεντρικό σταθμό λεωφορείων για Τσεσμέ, Βουρλά και πιο μακριά. Τα ταξί είναι πολλά, κίτρινα και με ταξίμετρο.
Η γλώσσα είναι τα τουρκικά. Αγγλικά μιλούν ευρέως οι νεότεροι, οι φοιτητές και το προσωπικό σε ξενοδοχεία και εστιατόρια γύρω από το Αλσαντζάκ, λιγότερο στο παζάρι και στις απομακρυσμένες συνοικίες. Λίγες λέξεις — μερχαμπά για το γεια, τεσεκκιουρλέρ για το ευχαριστώ — γίνονται δεκτές με ζεστασιά. Η Σμύρνη έχει από παλιά τη φήμη της πιο χαλαρής και εξωστρεφούς μεγαλούπολης της Τουρκίας: οι άνθρωποι είναι ανοιχτοί, περίεργοι για τους επισκέπτες και πρόθυμοι να συζητήσουν, και ανάμεικτες παρέες φίλων που κάθονται δίπλα στη θάλασσα ως αργά το βράδυ είναι καθημερινό θέαμα. Το δείπνο συνήθως αρχίζει αργά και κρατά πολύ.
Το Αλσαντζάκ είναι το κέντρο για επισκέπτες, ξένους φοιτητές και όσους δουλεύουν εξ αποστάσεως, με καφέ, χώρους συνεργασίας και μπαρ λίγα τετράγωνα από τη θάλασσα. Οι φοιτητές ανταλλαγής στα πανεπιστήμια της πόλης συγκεντρώνονται στη Μπορνόβα και στο Αλσαντζάκ, ενώ το Μποστανλί και η Καρσιγιακά είναι δημοφιλή σε νέους επαγγελματίες και ξένους κατοίκους που θέλουν μια πιο ήσυχη παραλία. Το καλοκαίρι πολλοί μετακομίζουν στα Βουρλά, στο Αλάτσατα και στον Τσεσμέ. Συναντήσεις ανταλλαγής γλωσσών, ομάδες γουιντσέρφινγκ και ποδηλασίας και εκδρομές του Σαββατοκύριακου στην ακτή είναι συνηθισμένοι τρόποι να γνωρίσετε κόσμο.
Ναι. Είναι εύκολο να προσανατολιστείτε, θεωρείται γενικά ασφαλής, και η βραδινή της ρουτίνα — ηλιοβασίλεμα στο Κορδόνι, ένα φέρι στον κόλπο, ποτό στο Αλσαντζάκ — σας φέρνει ανάμεσα σε κόσμο χωρίς καμία προσπάθεια. Όσοι ταξιδεύουν μόνοι συχνά τη βρίσκουν πιο χαλαρή και λιγότερο κουραστική από την Κωνσταντινούπολη.
Δύο ή τρεις μέρες αρκούν για την παραλία, το Κεμεραλτί, την Αγορά, τον Ιστορικό Ανελκυστήρα και ένα φέρι για την Καρσιγιακά. Προσθέστε μια μέρα για την Έφεσο και άλλη μία για Τσεσμέ, Αλάτσατα ή Βουρλά, και η Σμύρνη γίνεται άνετη βάση για μια εβδομάδα στα παράλια του Αιγαίου.
Γενικά είναι φθηνότερη από την Κωνσταντινούπολη και πολύ φθηνότερη από τα θέρετρα στην υψηλή περίοδο. Το φαγητό του δρόμου, οι συγκοινωνίες και τα φέρι είναι οικονομικά. Τα εστιατόρια της παραλίας και οι μεϊχανέδες στο Κορδόνι κοστίζουν περισσότερο, και το Αλάτσατα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο είναι από τα ακριβότερα μέρη της ακτής.
Το νερό στον εσωτερικό κόλπο δίπλα στο κέντρο δεν είναι κατάλληλο για κολύμπι. Για παραλίες, πηγαίνετε δυτικά στη χερσόνησο του Τσεσμέ, στα Βουρλά ή στο Σεφεριχισάρ, όλα προσβάσιμα με λεωφορείο ή αυτοκίνητο σε περίπου μία ώρα, όπου το Αιγαίο είναι καθαρό και διάφανο.
Το Κορδόνι στο Αλσαντζάκ είναι η κλασική επιλογή, με τον ήλιο να δύει απέναντι από τον κόλπο. Η παραλία του Μποστανλί στην Καρσιγιακά είναι πιο ήσυχο αγαπημένο σημείο των ντόπιων, ενώ η ταράτσα του Ιστορικού Ανελκυστήρα και τα τείχη του Καντιφέκαλε προσφέρουν τη θέα από ψηλά.
Η Σμύρνη είναι μια χαλαρή και γενικά ασφαλής πόλη, και ισχύουν οι συνηθισμένοι λογικοί κανόνες: την πρώτη φορά συναντηθείτε σε πολυσύχναστο δημόσιο χώρο, πείτε σε έναν φίλο πού πηγαίνετε και κανονίστε μόνοι σας τη μετακίνηση της επιστροφής. Το Κορδόνι, τα καφέ του Αλσαντζάκ και οι αποβάθρες των φέρι έχουν κόσμο ως αργά το βράδυ, κάτι που τα κάνει φυσικά σημεία για ένα πρώτο ραντεβού.