Η Γρανάδα είναι μια πανεπιστημιούπολη στους πρόποδες της Σιέρα Νεβάδα, όπου η Αλάμπρα λάμπει πάνω από τις στέγες και κάθε ποτό συνοδεύεται ακόμη από μια δωρεάν τάπα.
ΕγγραφήΗ Γρανάδα ήταν το τελευταίο μουσουλμανικό βασίλειο της Ιβηρικής Χερσονήσου και η πόλη κουβαλά ακόμη ανοιχτά αυτή την ιστορία. Για περισσότερους από δυόμισι αιώνες οι σουλτάνοι της δυναστείας των Νασριδών κυβέρνησαν από την Αλάμπρα με τα κοκκινωπά τείχη, στον λόφο πάνω από τον ποταμό Δάρο, ώσπου το 1492 η πόλη παραδόθηκε στους Καθολικούς Μονάρχες, τον Φερδινάνδο και την Ισαβέλλα. Η Αλάμπρα, οι κήποι του Χενεραλίφε και η παλιά μαυριτανική συνοικία Αλμπαϊσίν είναι σήμερα Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ και αρκούν από μόνα τους για να έρθει κανείς. Είναι μια πόλη με λιγότερους από ένα τέταρτο του εκατομμυρίου κατοίκους και ένα μεγάλο, ζωντανό πανεπιστήμιο, γι' αυτό οι δρόμοι είναι νεανικοί, τα μπαρ γεμίζουν και τις καθημερινές και το παλιό έθιμο να σερβίρεται δωρεάν ένα πιατάκι φαγητό με κάθε ποτό έχει επιβιώσει εδώ πιο ολοκληρωμένα απ' ό,τι σχεδόν οπουδήποτε αλλού στην Ισπανία. Οι χιονισμένες κορυφές της Σιέρα Νεβάδα υψώνονται ακριβώς πίσω από την πόλη και η Μεσόγειος απέχει περίπου μία ώρα με το αυτοκίνητο προς τα νότια. Για τον ταξιδιώτη είναι ένα μέρος όπου είναι εύκολο να χαλαρώσει τον ρυθμό του: ανεβείτε την ανηφόρα, βρείτε ένα σημείο με θέα, παραγγείλτε ένα ποτό και η βραδιά θα κυλήσει μόνη της.
Μια οχυρωμένη παλατιανή πόλη στον λόφο πάνω από τον Δάρο, που χτίστηκε και ξαναχτίστηκε από τη δυναστεία των Νασριδών μεταξύ του δέκατου τρίτου και του δέκατου πέμπτου αιώνα. Η καρδιά της είναι τα Ανάκτορα των Νασριδών: αίθουσες με σκαλιστό γύψο, ταβάνια από κέδρο και τοίχους με πλακάκια γύρω από αυλές με νερό, ανάμεσά τους η Αυλή των Μυρτιών και η Αυλή των Λεόντων. Η επίσκεψη περιλαμβάνει επίσης την Αλκασάμπα, το παλαιότερο τμήμα του φρουρίου, από τον πύργο φρούρησης της οποίας φαίνεται όλη η πόλη, και το αναγεννησιακό ανάκτορο του Καρόλου του Πέμπτου. Η είσοδος στα Ανάκτορα των Νασριδών γίνεται σε συγκεκριμένη ώρα τυπωμένη στο εισιτήριο και όσοι αργούν δεν μπαίνουν, οπότε οργανώστε την υπόλοιπη μέρα με βάση αυτήν.
Η θερινή κατοικία των ηγεμόνων Νασριδών βρίσκεται στην πλαγιά ακριβώς πάνω από την Αλάμπρα και περιλαμβάνεται στο γενικό εισιτήριο. Οι κήποι είναι κλιμακωτοί, σκιεροί και γεμάτοι τρεχούμενο νερό — μακριές δεξαμενές, σιντριβάνια και αυλάκια που ποτίζουν φράχτες από κυπαρίσσια, τριανταφυλλιές και πορτοκαλιές. Οι περισσότεροι επισκέπτες τους διασχίζουν βιαστικά στην έξοδο· αξίζει να κάνετε το αντίθετο και να αφήσετε χρόνο για να καθίσετε. Οι βραδινές επισκέψεις, που γίνονται ορισμένα βράδια, είναι πολύ πιο ήσυχες από τα πλήθη της ημέρας.
Η παλιά μαυριτανική συνοικία καλύπτει τον λόφο απέναντι από την Αλάμπρα, στην άλλη πλευρά της κοιλάδας του Δάρο: ένας λαβύρινθος από απότομα λιθόστρωτα σοκάκια, ασβεστωμένους τοίχους και κρυμμένους κήπους. Τα χαρακτηριστικά σπίτια εδώ είναι τα κάρμενες — κατοικίες με περιτειχισμένους κήπους γεμάτους κληματαριές, οπωροφόρα και σιντριβάνια, που συχνά φαίνονται μόνο σαν ένα πράσινο στεφάνι πάνω από μια αυλόπορτα. Το Μιραδόρ ντε Σαν Νικολάς, δίπλα στην ομώνυμη εκκλησία, προσφέρει τη διάσημη θέα προς την Αλάμπρα με τη Σιέρα Νεβάδα πίσω της. Χαθείτε εδώ επίτηδες: σχεδόν κάθε ανηφορικό σοκάκι καταλήγει κάπου που αξίζει να σταθείτε.
Πέρα από το Αλμπαϊσίν, η πλαγιά του Σακρομόντε είναι γεμάτη ασβεστωμένα σπίτια-σπηλιές σκαμμένα στον βράχο — το ιστορικό σπίτι της κοινότητας των Χιτάνος της Γρανάδας και της θάμπρα, του τοπικού ύφους φλαμένκο. Σε ορισμένες σπηλιές ζουν ακόμη άνθρωποι, άλλες έχουν γίνει χώροι φλαμένκο, ενώ ένα μικρό μουσείο σπιτιών-σπηλιών στην πλαγιά εξηγεί πώς ήταν η ζωή μέσα τους. Ο περίπατος στο Καμίνο ντελ Σακρομόντε, με την Αλάμπρα απέναντι, είναι από τους πιο ήσυχους και όμορφους της πόλης.
Στην κάτω πόλη, ο καθεδρικός ναός χτίστηκε μετά την κατάκτηση στη θέση του κεντρικού τεμένους και το τεράστιο λευκό εσωτερικό του είναι μία από τις κορυφές της ισπανικής Αναγέννησης. Δίπλα, το Βασιλικό Παρεκκλήσι φιλοξενεί τους τάφους του Φερδινάνδου και της Ισαβέλλας, που επέλεξαν να ταφούν στην πόλη που είχαν κατακτήσει, μαζί με την κόρη τους Ιωάννα και τον σύζυγό της Φίλιππο. Γύρω από τα δύο κτίρια απλώνονται τα στενά δρομάκια της Αλκαϊθερίας, της παλιάς αγοράς μεταξιού, που σήμερα είναι ένα πυκνό δίκτυο από πάγκους με χειροτεχνίες και σουβενίρ.
Ο στενός δρόμος που ακολουθεί τον μικρό ποταμό Δάρο από την πλατεία Πλάθα Νουέβα αναφέρεται συχνά ως ένας από τους ωραιότερους της Ισπανίας: πέτρινα γεφύρια, προσόψεις εκκλησιών και παλιά αρχοντικά από τη μία πλευρά, ο δασωμένος λόφος της Αλάμπρα να υψώνεται απότομα από την άλλη. Στη διαδρομή περνάτε από το Ελ Μπανιουέλο, ένα αραβικό λουτρό του ενδέκατου αιώνα με φεγγίτες σε σχήμα αστεριού. Ο δρόμος καταλήγει στο Πασέο ντε λος Τρίστες, έναν παραποτάμιο περίπατο γεμάτο τραπεζάκια ακριβώς κάτω από τα τείχη της Αλάμπρα, που είναι στην καλύτερή του στιγμή μετά το σκοτάδι, όταν το φρούριο φωτίζεται πάνω από το κεφάλι σας.
Η Γρανάδα είναι γνωστή σε όλη την Ισπανία επειδή διατήρησε την παράδοση της δωρεάν τάπας: παραγγείλτε μια μπίρα, ένα ποτήρι κρασί ή ένα αναψυκτικό στα περισσότερα παραδοσιακά μπαρ και θα έρθει μαζί ένα πιατάκι φαγητό, συχνά διαφορετικό σε κάθε γύρο. Οι καλύτεροι δρόμοι γι' αυτό είναι η οδός Νάβας κοντά στο δημαρχείο, τα σοκάκια γύρω από την Πλάθα Νουέβα και την οδό Ελβίρα, καθώς και το Ρεαλέχο. Μερικοί γύροι σε δύο ή τρία μπαρ γίνονται ολόκληρο δείπνο, και το να στέκεστε σε ένα γεμάτο μπαρ είναι από τους πιο φυσικούς τρόπους να πιάσετε κουβέντα.
Οι σπηλιές του Σακρομόντε παρουσιάζουν φλαμένκο σε μακρόστενες ασβεστωμένες αίθουσες, όπου το κοινό κάθεται κατά μήκος των τοίχων μόλις λίγα βήματα από τους χορευτές. Αλλού στην πόλη, μερικές πένιας — σύλλογοι φλαμένκο που τους διατηρούν λάτρεις του είδους — οργανώνουν βραδιές που μοιάζουν λιγότερο στημένες. Οι παραστάσεις ξεκινούν συνήθως μετά το δείπνο· κλείστε θέση και ελέγξτε αν περιλαμβάνεται η μεταφορά στον λόφο.
Με δεκάδες χιλιάδες φοιτητές, η Γρανάδα βγαίνει σοβαρά — και κάθε βράδυ της εβδομάδας. Η οδός Πέδρο Αντόνιο ντε Αλαρκόν είναι ο κεντρικός φοιτητικός δρόμος, γεμάτος μπαρ με φθηνά ποτά και γενναιόδωρες τάπας· η οδός Ελβίρα κοντά στην Πλάθα Νουέβα συνδυάζει μπαρ, τεϊοποτεία και κλαμπ ανοιχτά ως αργά. Οι βραδιές ξεκινούν αργά, γύρω στις δέκα. Ο κόσμος είναι νέος, διεθνής και ανοιχτός στην κουβέντα.
Κάθε Ιούνιο και Ιούλιο, ένα από τα παλαιότερα μουσικά φεστιβάλ της Ισπανίας φέρνει ορχήστρες, σολίστ και χορευτικά σχήματα σε σκηνές μέσα στην Αλάμπρα και το Χενεραλίφε, ανάμεσά τους η αυλή του ανακτόρου του Καρόλου του Πέμπτου και το υπαίθριο θέατρο στους κήπους του Χενεραλίφε. Το να ακούτε μια συναυλία σε τέτοιο σκηνικό μια ζεστή νύχτα είναι κάτι που λίγες πόλεις μπορούν να προσφέρουν.
Το ημερολόγιο της Γρανάδας κορυφώνεται την άνοιξη. Τη Μεγάλη Εβδομάδα λιτανείες διασχίζουν τους παλιούς δρόμους. Στις τρεις Μαΐου, την Ημέρα του Σταυρού, οι γειτονιές στολίζουν μεγάλους σταυρούς με λουλούδια και οι πλατείες γεμίζουν μουσική, φαγητό και ποτό. Στα τέλη Μαΐου ή τον Ιούνιο, το πανηγύρι του Κόρπους Κρίστι στήνει για μία εβδομάδα στην άκρη της πόλης φώτα λούνα παρκ, άλογα και κασέτας — γιορτινές σκηνές. Και οι τρεις γιορτές είναι ανοιχτές, δημόσιες και πολύ κοινωνικές.
Περίπου από τον Δεκέμβριο ως τον Απρίλιο, το χιονοδρομικό κέντρο της Σιέρα Νεβάδα λειτουργεί στις πλαγιές κάτω από το Μουλασέν, την ψηλότερη κορυφή της Ιβηρικής Χερσονήσου, λιγότερο από μία ώρα από την πόλη με αυτοκίνητο ή λεωφορείο. Η μεσογειακή ακτή γύρω από τη Σαλομπρένια και το Αλμουνιέκαρ απέχει περίπου μία ώρα νότια, έτσι μια καθαρή ανοιξιάτικη μέρα μπορείτε πραγματικά να κάνετε σκι το πρωί και να καθίσετε δίπλα στη θάλασσα το απόγευμα.
Στη νότια πλευρά της Σιέρα Νεβάδα βρίσκεται η Αλπουχάρα, μια περιοχή με λευκά χωριά με επίπεδες στέγες και ψηλές καμινάδες, σκαρφαλωμένα σε απότομες πλαγιές. Η Παμπανέιρα, το Μπουμπιόν και η Καπιλέιρα, στο φαράγγι του Ποκέιρα, είναι τα πιο εύκολα προσβάσιμα, περίπου μιάμιση ώρα από τη Γρανάδα. Περπατήστε στα μονοπάτια ανάμεσά τους, δοκιμάστε το τοπικό παστό χοιρομέρι και δείτε τα υφαντά χαλιά για τα οποία φημίζεται η περιοχή.
Σε μικρή απόσταση με λεωφορείο από την πόλη, το χωριό Μονατσίλ είναι η αφετηρία μιας διαδρομής μέσα από ένα στενό ασβεστολιθικό φαράγγι, που το διασχίζουν κρεμαστές γέφυρες και σε σημεία στενεύει τόσο ώστε πρέπει να σκύψετε κάτω από τον βράχο. Η κυκλική διαδρομή διαρκεί λίγες ώρες, θέλει μόνο καλά παπούτσια και είναι αγαπημένη σαββατοκύριακη εξόρμηση των φοιτητών της πόλης.
Κάτω από την Αλάμπρα, στη νότια πλευρά της, το Ρεαλέχο ήταν η εβραϊκή συνοικία της μεσαιωνικής Γρανάδας. Σήμερα είναι μια κατοικημένη, λίγο μποέμ γειτονιά με κατηφορικούς δρόμους, μοναστήρια και μπαρ με τάπας γύρω από την πλατεία Κάμπο ντελ Πρίνθιπε. Πολλοί από τους τοίχους της φέρουν μεγάλες τοιχογραφίες του ντόπιου καλλιτέχνη του δρόμου που είναι γνωστός ως Ελ Νίνιο ντε λας Πιντούρας, το έργο του οποίου έχει γίνει κομμάτι της ταυτότητας της γειτονιάς.
Ο ποιητής και θεατρικός συγγραφέας Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, που γεννήθηκε το 1898 στην ύπαιθρο κοντά στη Γρανάδα, είναι η μεγάλη σύγχρονη μορφή της πόλης. Η Ουέρτα ντε Σαν Βισέντε, το εξοχικό της οικογένειάς του, βρίσκεται σε ένα πάρκο με τριαντάφυλλα και σιντριβάνια που σήμερα φέρει το όνομά του και μπορείτε να την επισκεφθείτε με ξεναγό. Αν διαβάσετε μερικά ποιήματά του πριν από μια βόλτα στο Αλμπαϊσίν, θα δείτε τη συνοικία αλλιώς.
Η άνοιξη, από τον Μάρτιο ως τις αρχές Ιουνίου, και το φθινόπωρο, από τα τέλη Σεπτεμβρίου ως τον Νοέμβριο, είναι οι καλύτερες εποχές — ήπιες μέρες, καθαρός ουρανός και οι κήποι της Αλάμπρα στην καλύτερή τους στιγμή. Η Γρανάδα βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου επτακοσίων μέτρων και έχει ηπειρωτικό κλίμα: ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι πολύ ζεστοί και ξηροί, με απογευματινές θερμοκρασίες συχνά πάνω από τριάντα πέντε βαθμούς, ενώ οι χειμωνιάτικες νύχτες είναι κρύες και η Σιέρα Νεβάδα καλύπτεται από χιόνι. Η Μεγάλη Εβδομάδα και οι αρχές Μαΐου έχουν κίνηση και κέφι· κλείστε κατάλυμα νωρίς.
Το ιστορικό κέντρο είναι μικρό και το εξερευνάτε καλύτερα με τα πόδια, όμως το Αλμπαϊσίν, το Σακρομόντε και η Αλάμπρα είναι όλα ανηφορικά, οπότε φορέστε άνετα παπούτσια. Μικρά δημοτικά μίνι λεωφορεία ανεβαίνουν από την Πλάθα Νουέβα και την Πλάθα Ισαβέλ λα Κατόλικα προς την Αλάμπρα, μέσα από το Αλμπαϊσίν και ως το Σακρομόντε. Μία και μοναδική γραμμή ελαφρού σιδηροδρόμου διασχίζει την πόλη από βορρά προς νότο και σταματά κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό. Η Γρανάδα έχει ένα μικρό αεροδρόμιο με λεωφορεία προς το κέντρο, και πολλοί ταξιδιώτες προτιμούν να πετάξουν στη Μάλαγα, λιγότερο από δύο ώρες με το λεωφορείο. Τα τρένα υψηλής ταχύτητας φτάνουν στη Μαδρίτη σε λίγο περισσότερο από τρεις ώρες.
Η γλώσσα είναι τα ισπανικά, με έντονη ανδαλουσιανή προφορά που «τρώει» σύμφωνα και ενώνει τις λέξεις. Οι κάτοικοι της Γρανάδας είναι περήφανοι για τη φήμη τους ότι έχουν ξερό, ωμό χιούμορ, που το λένε μαλαφογιά, αλλά στην πράξη ο κόσμος είναι εξυπηρετικός και φιλόξενος. Τα αγγλικά είναι διαδεδομένα στους νεότερους και στα ξενοδοχεία και εστιατόρια κοντά στα μνημεία· στα μπαρ με τάπας, λίγες λέξεις στα ισπανικά θα σας πάνε πολύ πιο μακριά. Το μεσημεριανό τρώγεται από τις δύο περίπου, το βραδινό από τις εννέα ή αργότερα, και η έξοδος ξεκινά μετά.
Η Γρανάδα είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς του προγράμματος Έρασμος στην Ευρώπη, και η διεθνής φοιτητική κοινότητα, μαζί με όσους μαθαίνουν τη γλώσσα και όσους εργάζονται εξ αποστάσεως, συγκεντρώνεται στο κέντρο, στο Ρεαλέχο και στους δρόμους γύρω από την Πέδρο Αντόνιο ντε Αλαρκόν. Οι σχολές ισπανικών είναι μεγάλο κομμάτι της ζωής της πόλης, και τα κοινωνικά τους προγράμματα καθώς και οι βραδιές γλωσσικής ανταλλαγής στα μπαρ είναι εύκολος τρόπος να μπείτε στην παρέα. Τα σημεία θέας του Αλμπαϊσίν μαζεύουν τους ταξιδιώτες κάθε βράδυ στο ηλιοβασίλεμα.
Ναι. Είναι μικρή, σχετικά ασφαλής και γεμάτη φοιτητές και ταξιδιώτες, και οι συνήθειές της — ηλιοβασίλεμα σε ένα σημείο θέας, ένας γύρος δωρεάν τάπας, μια βραδιά φλαμένκο στο Σακρομόντε — σας φέρνουν ανάμεσα σε κόσμο χωρίς καμία προσπάθεια. Χάρη στην κουλτούρα του μπαρ, είναι απολύτως φυσικό να τρώτε μόνοι και να κουβεντιάζετε με όποιον στέκεται δίπλα σας.
Δύο ολόκληρες μέρες αρκούν για την Αλάμπρα, το Αλμπαϊσίν, το Σακρομόντε και την κάτω πόλη. Με τρεις ή τέσσερις μπορείτε να κόψετε ταχύτητα, να προσθέσετε μια βραδιά φλαμένκο και να κάνετε μια ημερήσια εκδρομή στη Σιέρα Νεβάδα ή στα χωριά της Αλπουχάρα.
Αγοράστε τα από πριν από τον επίσημο ιστότοπο της Αλάμπρα ή από εξουσιοδοτημένους πωλητές, την άνοιξη και το καλοκαίρι ιδανικά αρκετές εβδομάδες νωρίτερα, όταν ο ημερήσιος αριθμός επισκεπτών είναι περιορισμένος και τα εισιτήρια εξαντλούνται. Κάθε εισιτήριο έχει ένα σταθερό μισάωρο για την είσοδο στα Ανάκτορα των Νασριδών και χρειάζεστε το διαβατήριο ή την ταυτότητα με την οποία κάνατε την κράτηση.
Στα περισσότερα παραδοσιακά μπαρ, ναι: μια μικρή τάπα συνοδεύει κάθε ποτό χωρίς επιπλέον χρέωση και τα ποτά έχουν κανονική τιμή. Κάποια νεότερα ή πιο ακριβά μαγαζιά χρεώνουν το φαγητό ή σερβίρουν μεγαλύτερες μερίδες κατά παραγγελία, οπότε μη διστάσετε να ρωτήσετε.
Η κάτω πόλη γύρω από τον καθεδρικό είναι επίπεδη, αλλά το Αλμπαϊσίν, το Σακρομόντε και η Αλάμπρα βρίσκονται σε απότομους λόφους με λιθόστρωτα σοκάκια και σκαλιά. Τα δημοτικά μίνι λεωφορεία το κάνουν εύκολο — καλός κανόνας: πάνω με το λεωφορείο, κάτω με τα πόδια.
Η Γρανάδα είναι ασφαλής πόλη και ισχύουν οι ίδιοι κανόνες με παντού: την πρώτη φορά συναντηθείτε σε πολυσύχναστο δημόσιο χώρο, πείτε σε έναν φίλο πού πηγαίνετε και φροντίστε μόνοι σας για την επιστροφή. Η Πλάθα Νουέβα, τα σημεία θέας και οι δρόμοι με τα μπαρ τάπας μένουν ζωντανοί ως αργά το βράδυ. Τα πάνω σοκάκια του Αλμπαϊσίν μπορεί να είναι σκοτεινά και έρημα τη νύχτα, γι' αυτό καλύτερα να γυρίσετε με μίνι λεωφορείο ή ταξί παρά να περπατήσετε μόνοι.