Το Κούσκο είναι η παλιά πρωτεύουσα των Ίνκας, μια πόλη αποικιακών εκκλησιών χτισμένων πάνω σε πέτρα των Ίνκας ψηλά στις Άνδεις, και η πύλη για το Μάτσου Πίτσου.
ΕγγραφήΤο Κούσκο ήταν η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Ίνκας και αυτό φαίνεται ακόμη στους δρόμους. Ισπανικές εκκλησίες, αρχοντικά και στοές στέκονται πάνω σε τείχη των Ίνκας από πέτρες ταιριασμένες τόσο ακριβώς ώστε δεν χρειαζόταν κονίαμα, και πολλά από αυτά τα τείχη επέζησαν από σεισμούς που γκρέμισαν τα κτίρια από πάνω τους. Οι Ισπανοί έφτασαν το 1533 και η πόλη που γεννήθηκε από τη συνάντηση των δύο κόσμων είναι Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ από το 1983. Βρίσκεται σε μια κοιλάδα των Άνδεων σε υψόμετρο περίπου 3.400 μέτρων, και αυτό καθορίζει όλη την επίσκεψη: ο αέρας είναι αραιός, ο ήλιος δυνατός, οι νύχτες κρύες και την πρώτη μέρα καλό είναι να την πάρετε χαλαρά. Οι περισσότεροι έρχονται καθ' οδόν προς το Μάτσου Πίτσου και την Ιερή Κοιλάδα, και πολλοί μένουν περισσότερο απ' όσο σχεδίαζαν. Το κέντρο είναι μικρό και περπατιέται εύκολα, στις αγορές και στα γύρω χωριά μιλιούνται ακόμη τα κέτσουα, και η πόλη είναι γεμάτη ταξιδιώτες σε παρόμοιες διαδρομές, γι' αυτό τα βράδια γύρω από την Πλάθα ντε Άρμας και στο Σαν Μπλας είναι από τα πιο εύκολα στη Νότια Αμερική για να πιάσετε κουβέντα με αγνώστους.
Η κεντρική πλατεία ήταν η καρδιά του Κούσκο των Ίνκας πολύ πριν οι Ισπανοί χαράξουν τις στοές και τις εκκλησίες της. Σήμερα την πλαισιώνουν ο καθεδρικός ναός και η ιησουιτική εκκλησία Λα Κομπανία, με ξύλινα μπαλκόνια σε κάθε πλευρά και τους λόφους να υψώνονται πίσω. Μέσα στον καθεδρικό υπάρχουν εκατοντάδες πίνακες της Σχολής του Κούσκο, όπου ζωγράφοι των Άνδεων ενσωμάτωσαν τοπικές λεπτομέρειες σε ευρωπαϊκές θρησκευτικές σκηνές. Η πλατεία σφύζει από το πρωί ως αργά, και τη νύχτα, όταν οι εκκλησίες φωτίζονται, είναι το φυσικό σημείο συνάντησης της πόλης.
Η Κορικάντσα ήταν ο σημαντικότερος ναός της αυτοκρατορίας των Ίνκας, αφιερωμένος στον ήλιο και κάποτε επενδυμένος με φύλλα χρυσού. Οι Ισπανοί έχτισαν από πάνω μια δομινικανή μονή, και ο σεισμός του 1950 προκάλεσε ζημιές στο αποικιακό κτίριο και αποκάλυψε μέσα του τις αίθουσες των Ίνκας, με τοίχους από τέλεια λαξευμένη πέτρα. Βλέποντας τα δύο στρώματα δίπλα δίπλα καταλαβαίνετε το Κούσκο καλύτερα από οποιοδήποτε μουσείο.
Η συνοικία των τεχνιτών σκαρφαλώνει απότομα πάνω από το κέντρο σε στενά σοκάκια με ασβεστωμένα σπίτια με μπλε πόρτες, μικρά εργαστήρια, γκαλερί και καφέ. Η μικρή πλατεία και η λευκή εκκλησία του Σαν Μπλας, γνωστή για τον σκαλιστό ξύλινο άμβωνά της, είναι η καρδιά της συνοικίας. Η ανηφόρα είναι κουραστική στον αραιό αέρα, οπότε πηγαίνετε σιγά, αλλά η θέα πάνω από τις κόκκινες στέγες αξίζει τον κόπο.
Στον λόφο ακριβώς πάνω από την πόλη, αυτό το συγκρότημα των Ίνκας είναι διάσημο για τις ζιγκ-ζαγκ αναβαθμίδες του από τεράστιες πέτρες, κάποιες ψηλότερες από άνθρωπο και ταιριασμένες χωρίς κονίαμα. Απέχει περίπου μισή ώρα απότομου περπατήματος από την Πλάθα ντε Άρμας ή μια σύντομη διαδρομή με ταξί. Η είσοδος περιλαμβάνεται στο τουριστικό εισιτήριο του Κούσκο. Πηγαίνετε αργά το απόγευμα, όταν το φως είναι απαλό, και συνεχίστε ως το κοντινό λευκό άγαλμα του Χριστού για θέα σε όλη την κοιλάδα.
Η κεντρική αγορά της πόλης είναι μια μεγάλη στεγασμένη αίθουσα σε μικρή απόσταση με τα πόδια από το κέντρο, με πάγκους γεμάτους πατάτες και καλαμπόκι σε χρώματα που δεν έχετε ξαναδεί, τροπικά φρούτα από τα πεδινά, ψωμί, τυρί, βότανα και φύλλα κόκας. Οι ντόπιοι έρχονται για πρωινό στους μακριούς πάγκους φαγητού, και οι πάγκοι με χυμούς, όπου κάθε ποτήρι φτιάχνεται επί τόπου, είναι θεσμός στο Κούσκο. Προσέχετε τα πράγματά σας μέσα στον κόσμο.
Ο καλύτερος τρόπος να καταλάβετε την τέχνη της πέτρας των Ίνκας είναι απλώς να περπατήσετε. Τον στενό δρόμο Χατούν Ρουμιγιόκ, ανάμεσα στην Πλάθα ντε Άρμας και το Σαν Μπλας, πλαισιώνει ένα μακρύ τείχος των Ίνκας με τη διάσημη πέτρα με τις δώδεκα γωνίες, κάθε ακμή της οποίας εφαρμόζει ακριβώς στις γειτονικές. Κοντινά σοκάκια όπως το Λορέτο, ανάμεσα σε δύο ογκώδη τείχη, δείχνουν την ίδια μαστοριά σε μεγαλύτερη κλίμακα. Είναι δωρεάν, ανοιχτό οποιαδήποτε ώρα και ομορφότερο νωρίς το πρωί, πριν από τα πλήθη.
Το βράδυ στο Κούσκο ξεκινά στην κεντρική πλατεία. Ο κόσμος κάθεται στα σκαλιά του καθεδρικού και στα παγκάκια, τα καφέ και τα εστιατόρια στους πάνω ορόφους βγάζουν τραπέζια στα μπαλκόνια, και οι φωτισμένες εκκλησίες την κάνουν μία από τις ωραιότερες πλατείες της Νότιας Αμερικής. Έχει κόσμο και είναι ασφαλής, το προφανές σημείο για να συναντήσετε κάποιον πριν αποφασίσετε πού θα πάτε μετά.
Οι σύντομοι δρόμοι δίπλα στην Πλάθα ντε Άρμας συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος της νυχτερινής ζωής: μικρά μπαρ, παμπ και κλαμπ ανοιχτά ως αργά, γεμάτα ταξιδιώτες με σακίδια, οδηγούς πεζοπορίας και νεαρούς ντόπιους. Έχει ζωντάνια και εύκολα μπαίνετε στο κλίμα, αλλά τις πρώτες μέρες στο υψόμετρο πηγαίνετε μαλακά με το αλκοόλ, γιατί χτυπά πολύ πιο δυνατά απ' ό,τι στο σπίτι.
Το Κέντρο Κόσκο ντε Άρτε Νατίβο στη λεωφόρο Ελ Σολ παρουσιάζει εδώ και δεκαετίες κάθε βράδυ παραδοσιακούς χορούς από όλη την περιοχή, με ζωντανούς μουσικούς και φορεσιές από διαφορετικές κοιλάδες. Επίσης, πολλά εστιατόρια και μικροί χώροι στο κέντρο και στο Σαν Μπλας έχουν ζωντανή μουσική των Άνδεων με φλογέρες του Πάνα, τσαράνγκο και τύμπανα κατά τη διάρκεια του δείπνου. Είναι ένα εύκολο κοινό σχέδιο που δεν εξαρτάται από το ποτό.
Στις 24 Ιουνίου το Κούσκο αναβιώνει τη γιορτή του ήλιου των Ίνκας, το Ίντι Ράιμι, με πομπή από την Κορικάντσα μέσα από την Πλάθα ντε Άρμας ως τη Σακσαϊουαμάν, όπου γίνεται η κύρια τελετή. Όλος ο Ιούνιος είναι γιορτινός, με παρελάσεις, χορό στους δρόμους και τη λιτανεία της εορτής του Σώματος του Χριστού, όταν τα αγάλματα των αγίων από τις εκκλησίες της πόλης περιφέρονται γύρω από την πλατεία. Τα καταλύματα γεμίζουν, οπότε κάντε κράτηση πολύ νωρίτερα.
Αρκετές σχολές στο κέντρο προσφέρουν βραδινά μαθήματα μαγειρικής που ξεκινούν με επίσκεψη στην αγορά και τελειώνουν με κοινό γεύμα, συχνά μαθαίνοντας να φτιάχνετε πίσκο σάουερ ή σεβίτσε. Το να μαγειρεύετε δίπλα δίπλα με αγνώστους από άλλες χώρες είναι ένας από τους πιο φυσικούς τρόπους να γνωρίσετε κόσμο στην πόλη.
Το Μάτσου Πίτσου, η ακρόπολη των Ίνκας που χτίστηκε τον δέκατο πέμπτο αιώνα σε μια κορυφογραμμή ψηλά πάνω από τον ποταμό Ουρουμπάμπα, είναι Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ από το 1983. Η είσοδος γίνεται με εισιτήριο συγκεκριμένης ώρας για καθορισμένη διαδρομή και ο ημερήσιος αριθμός επισκεπτών είναι περιορισμένος, γι' αυτό αγοράστε εισιτήρια από πριν, στην υψηλή περίοδο αρκετές εβδομάδες ή και μήνες νωρίτερα, και έχετε μαζί το διαβατήριό σας. Δεν υπάρχει δρόμος από το Κούσκο: τρένα ξεκινούν από το Πορόι κοντά στο Κούσκο και από το Ογιανταϊτάμπο για το χωριό Άγουας Καλιέντες, κι από εκεί λεωφορεία ανεβαίνουν στον αρχαιολογικό χώρο. Οι περισσότεροι διανυκτερεύουν μία νύχτα στο Άγουας Καλιέντες για να φτάσουν το πρωί.
Η κοιλάδα του Ουρουμπάμπα βόρεια του Κούσκο βρίσκεται χαμηλότερα, γύρω στα 2.800 με 3.000 μέτρα, είναι πιο ζεστή και πιο πράσινη, και είναι καλό μέρος για να ξεκινήσετε το ταξίδι όσο συνηθίζετε το υψόμετρο. Το Πισάκ έχει αγορά και ερείπια σε αναβαθμίδες ψηλά πάνω από την πόλη, το Ογιανταϊτάμπο είναι ένα κατοικημένο ακόμη χωριό των Ίνκας με φρούριο και τον σιδηροδρομικό σταθμό για το Μάτσου Πίτσου, και οι κυκλικές αναβαθμίδες του Μοράι και οι αλυκές του Μάρας απέχουν μια άνετη μισή μέρα. Τα περισσότερα ερείπια καλύπτονται από το τουριστικό εισιτήριο του Κούσκο.
Το κλασικό τετραήμερο Μονοπάτι των Ίνκας ακολουθεί πέτρινα μονοπάτια πάνω από ψηλά περάσματα και φτάνει στο Μάτσου Πίτσου από την Πύλη του Ήλιου. Οι άδειες είναι περιορισμένες, κλείνονται μόνο μέσω αδειοδοτημένων πρακτορείων και για την ξηρή περίοδο εξαντλούνται μήνες νωρίτερα, ενώ το μονοπάτι κλείνει κάθε Φεβρουάριο για συντήρηση. Αν δεν έχουν μείνει άδειες, η διαδρομή Σαλκαντάι είναι μια δημοφιλής εναλλακτική. Ξεκινήστε οποιαδήποτε από αυτές τις πεζοπορίες μόνο μετά από αρκετές μέρες εγκλιματισμού.
Το Κούσκο είναι καλό μέρος για να ανακαλύψετε πόσο ποικίλη είναι η περουβιανή κουζίνα: λόμο σαλτάδο, σούπα κινόα, ψητό ινδικό χοιρίδιο για τους περίεργους, αλπακά, πέστροφα ποταμού και τσίτσα μοράδα, ένα ρόφημα από μωβ καλαμπόκι. Το τσάι κόκας σερβίρεται παντού και είναι η παραδοσιακή τοπική βοήθεια για το υψόμετρο. Τα μενού μεσημεριού στα τοπικά εστιατόρια είναι πολύ φτηνά.
Το Κούσκο έχει πολλές σχολές ισπανικών, και μία ή δύο εβδομάδες πρωινών μαθημάτων, μερικές φορές με διαμονή σε οικογένεια, είναι ένας δημοφιλής τρόπος να χαλαρώσετε τον ρυθμό. Οι σχολές οργανώνουν συχνά εκδρομές, βραδιές σάλσας και ανταλλαγές γλώσσας, και οι άνθρωποι που γνωρίζετε εκεί γίνονται έτοιμη παρέα για την υπόλοιπη διαμονή σας.
Η ξηρή περίοδος από τον Μάιο ως τον Σεπτέμβριο φέρνει καθαρό γαλάζιο ουρανό και τις καλύτερες συνθήκες για πεζοπορία και Μάτσου Πίτσου, αλλά και τους περισσότερους επισκέπτες· οι νύχτες είναι κρύες και τον Ιούνιο και τον Ιούλιο συχνά κοντά στο μηδέν. Ο Ιούνιος είναι ο μήνας των γιορτών, με το Ίντι Ράιμι στις 24 Ιουνίου. Η περίοδος των βροχών διαρκεί περίπου από τον Νοέμβριο ως τον Μάρτιο, με απογευματινές μπόρες, πράσινα τοπία και λιγότερους τουρίστες· ο Φεβρουάριος είναι ο πιο βροχερός μήνας, όταν το Μονοπάτι των Ίνκας είναι κλειστό. Ο Απρίλιος και ο Οκτώβριος είναι καλοί συμβιβασμοί. Όποια εποχή κι αν είναι, ο ήλιος σε αυτό το υψόμετρο είναι δυνατός, οπότε φέρτε αντηλιακό, καπέλο και ζεστά ρούχα σε στρώσεις.
Το ιστορικό κέντρο είναι μαζεμένο και εξερευνάται καλύτερα με τα πόδια, αλλά οι δρόμοι είναι απότομοι και ο αέρας αραιός, οπότε στην αρχή περπατάτε αργά. Τα ταξί είναι φτηνά· χρησιμοποιείτε εγγεγραμμένα ταξί ή εφαρμογές μεταφοράς αντί για αυτοκίνητα χωρίς σήμανση, ειδικά τη νύχτα. Το αεροδρόμιο του Κούσκο έχει συχνές πτήσεις από τη Λίμα διάρκειας περίπου μιάμισης ώρας. Κοινόχρηστα μίνι λεωφορεία και οργανωμένες εκδρομές συνδέουν την πόλη με την Ιερή Κοιλάδα, και τα τρένα για το Μάτσου Πίτσου αναχωρούν από το Πορόι και το Ογιανταϊτάμπο. Στην υψηλή περίοδο κλείστε νωρίς εισιτήρια τρένου.
Τα ισπανικά και τα κέτσουα είναι και τα δύο επίσημες γλώσσες, και τα κέτσουα μιλιούνται πολύ στις αγορές και στα χωριά. Στο κέντρο όσοι δουλεύουν στον τουρισμό συνήθως μιλούν λίγα αγγλικά, αλλά λίγα ισπανικά κάνουν την καθημερινότητα πολύ πιο εύκολη και εκτιμώνται θερμά. Οι κάτοικοι του Κούσκο είναι συνήθως ευγενικοί και στην αρχή λίγο συγκρατημένοι. Ζητήστε άδεια πριν φωτογραφίσετε ανθρώπους, ιδίως γυναίκες και παιδιά με παραδοσιακή ενδυμασία, που μπορεί να περιμένουν ένα μικρό φιλοδώρημα. Ο κόσμος των ταξιδιωτών είναι πολύ κοινωνικός, και οι κουβέντες ανοίγουν εύκολα στους ξενώνες, στις εκδρομές και στην πλατεία.
Οι περισσότεροι ταξιδιώτες μένουν στο κέντρο ή στο Σαν Μπλας, όπου συγκεντρώνονται ξενώνες, καφέ και χώροι συνεργασίας. Οι ξενώνες κοντά στην Πλάθα ντε Άρμας έχουν δικά τους μπαρ και ομαδικές δραστηριότητες, και οι οργανωμένες εκδρομές στην Ιερή Κοιλάδα, στο Βουνό του Ουράνιου Τόξου και στο Μονοπάτι των Ίνκας είναι εκεί όπου ξεκινούν πολλές φιλίες. Όσοι μένουν για καιρό είναι συχνά σπουδαστές ισπανικών, εθελοντές και άνθρωποι που δουλεύουν εξ αποστάσεως, και οι βραδιές ανταλλαγής γλώσσας και οι ομάδες πεζοπορίας βρίσκονται εύκολα μέσα από τοπικές κοινωνικές ομάδες.
Πάρτε το σοβαρά, αλλά με ηρεμία. Στα περίπου 3.400 μέτρα, ο πονοκέφαλος, η δύσπνοια και ο κακός ύπνος είναι συνηθισμένα τις πρώτες μέρες. Πολλοί ταξιδιώτες ξεκινούν από τη χαμηλότερη Ιερή Κοιλάδα και ανεβαίνουν στο Κούσκο μετά. Ξεκουραστείτε με την άφιξη, πίνετε πολύ νερό, τρώτε ελαφριά, αποφύγετε το αλκοόλ την πρώτη ή τις δύο πρώτες μέρες και αφήστε τις δύσκολες πεζοπορίες για αργότερα. Πριν από το ταξίδι ρωτήστε τον γιατρό σας για φάρμακα κατά της νόσου του υψομέτρου. Αν τα συμπτώματα είναι έντονα ή χειροτερεύουν, πηγαίνετε σε γιατρό και κατεβείτε χαμηλότερα.
Υπολογίστε τουλάχιστον πέντε μέρες για το Κούσκο, την Ιερή Κοιλάδα και το Μάτσου Πίτσου μαζί, με μία ή δύο μέρες εγκλιματισμού στην αρχή. Μια εβδομάδα είναι πιο άνετη, και περισσότερο αν θέλετε να περπατήσετε το Μονοπάτι των Ίνκας ή άλλη διαδρομή.
Όσο πιο νωρίς γίνεται, μόλις οριστικοποιηθούν οι ημερομηνίες σας. Τα εισιτήρια για την ξηρή περίοδο, και ιδίως για τις επιπλέον αναβάσεις στο Ουάινα Πίτσου και στο βουνό Μάτσου Πίτσου, εξαντλούνται εβδομάδες νωρίτερα, και οι άδειες για το Μονοπάτι των Ίνκας συχνά μήνες νωρίτερα. Κλείστε μέσω της επίσημης ιστοσελίδας ή αδειοδοτημένου πρακτορείου, και κλείστε το τρένο ταυτόχρονα.
Ναι. Είναι μία από τις κύριες στάσεις στη διαδρομή των ταξιδιωτών με σακίδιο στη Νότια Αμερική, το κέντρο είναι μαζεμένο και ζωντανό, και οι ομαδικές εκδρομές, οι ξενώνες και οι σχολές ισπανικών κάνουν πολύ εύκολη τη γνωριμία με άλλους ταξιδιώτες. Πάρτε τις συνηθισμένες προφυλάξεις στον συνωστισμό και τη νύχτα.
Η καθημερινότητα είναι φτηνή: τα μενού μεσημεριού, οι αγορές και τα ταξί κοστίζουν λίγο. Τα μεγάλα έξοδα αφορούν το Μάτσου Πίτσου: το εισιτήριο εισόδου, το τρένο και μια νύχτα στο Άγουας Καλιέντες αθροίζονται γρήγορα, και οι οργανωμένες πεζοπορίες είναι σημαντικό κόστος. Τα ξενοδοχεία στο κέντρο ακριβαίνουν τον Ιούνιο και την ξηρή περίοδο.
Το Κούσκο είναι γενικά ασφαλές για τους επισκέπτες, και ισχύουν οι ίδιοι απλοί κανόνες όπως παντού: την πρώτη φορά συναντηθείτε σε πολυσύχναστο δημόσιο χώρο, πείτε σε έναν φίλο πού πηγαίνετε και φροντίστε μόνοι σας για τη μετακίνησή σας, τη νύχτα με εγγεγραμμένο ταξί ή εφαρμογή. Προσέχετε το ποτό σας και πηγαίνετε μαλακά με το αλκοόλ στο υψόμετρο. Η Πλάθα ντε Άρμας, το Σαν Μπλας και τα καφέ του κέντρου έχουν κόσμο ως το βράδυ και είναι φυσικά μέρη για μια πρώτη συνάντηση.