Κάθε Κυριακή στις δώδεκα ακριβώς, η κυρία Κατερίνα ανοίγει το παράθυρο της κουζίνας. Ο άνεμος από τον Παρνασσό φτάνει μέχρι το δεύτερο όροφο του σπιτιού της στην Κηφισιά, κουβαλώντας τη μυρωδιά του τζακιού του γείτονα. Η κυρία Κατερίνα είναι 63 ετών, συνταξιούχος πρώην διευθύντρια σε γαλλική πολυεθνική, χήρα εδώ και έντεκα χρόνια.
Στις δώδεκα και τέταρτο, όπως κάθε Κυριακή, χτυπάει το κουδούνι. Ο κύριος Κωνσταντίνος — 67 ετών, συνταξιούχος καθηγητής πανεπιστημίου, διαζευγμένος από το 1998 — στέκεται στην πόρτα με ένα μπουκάλι κόκκινο Βοιωτίας κάτω από τη μασχάλη και μία μικρή βανίλια από το ζαχαροπλαστείο «Σκούφα» στη γωνία.
Η τελετουργία
«Καλημέρα, Κατερίνα.»
«Καλημέρα, Κωνσταντίνε. Πέρασε.»
Αυτός ο διάλογος — ίδιος εδώ και τρία χρόνια — θα μπορούσε να είναι πληκτικός. Δεν είναι. Είναι το άνοιγμα μιας αυλαίας.
Η κυρία Κατερίνα έχει ήδη βάλει το τραπέζι. Τα ίδια πιάτα κάθε φορά — το σερβίτσιο της γιαγιάς της, γαλάζιο με χρυσά περιγράμματα, κομμάτια από το 1962. Δύο ποτήρια κρασιού. Δύο ποτήρια νερού. Μία κανάτα. Λαδοκάνατα από τον κήπο του χωριού της στον Πελοπόννησο. Ψωμί από τον φούρνο της Κεφαλληνίας στη Ζηρίνη, ζεστό.
Το κύριο πιάτο αλλάζει: τις Κυριακές του χειμώνα, κοκκινιστό με πατάτες φούρνου. Την άνοιξη, αρνάκι με αγκινάρες από την Κόρινθο. Το καλοκαίρι, γεμιστά ή ψάρι στο πλακί. Ο κύριος Κωνσταντίνος φέρνει πάντα το κρασί και το γλυκό. Η κυρία Κατερίνα δεν δεχεται να φέρει τίποτε άλλο. Αυτό είναι ο κανόνας τους.
Τα τρία παιδιά, τα τέσσερα εγγόνια
Το σπίτι της κυρίας Κατερίνας έχει τρεις φωτογραφίες στα ράφια της βιβλιοθήκης: η κόρη της η Δώρα (37, δικηγόρος, ζει στη Βρυξέλλες με τον Βέλγο σύζυγό της), η μικρή εγγονή Ελισάβετ (4 ετών), και ο σύζυγός της ο Πέτρος, φωτογραφημένος το 2013 στη Σαντορίνη, ένα χρόνο πριν φύγει από καρκίνο του παγκρέατος.
Ο κύριος Κωνσταντίνος έχει δύο αγόρια — τον Στέφανο, 35, μηχανικό σε Αμβούργο, και τον Ηλία, 32, γιατρό στη Λάρισα. Τρία εγγόνια από τον μεγαλύτερο, κανένα από τον μικρό ακόμη.
Στο τραπέζι μιλάνε γι' αυτούς. Η κυρία Κατερίνα διηγείται τα καινούρια της Ελισάβετ. Ο κύριος Κωνσταντίνος περιγράφει την τελευταία συνάντηση με τον Στέφανο στην Γερμανία. Δεν συγκρίνουν. Δεν προσπαθούν να «κερδίσουν». Απλά μοιράζονται.
Η πολιτική και τα καφενεία
Στο γλυκό — μία βανίλια που μοιράζονται, δύο κουτάλια σε ένα πιάτο — μιλάνε για την επικαιρότητα. Ο κύριος Κωνσταντίνος είναι αριστερός, ψήφιζε πάντα στους κεντροαριστερούς. Η κυρία Κατερίνα μάλλον πιο κεντρώα, με τάσεις συντηρητικές σε ηθικά θέματα.
Διαφωνούν. Ζωηρά, μερικές φορές. Αλλά χωρίς να υψώσουν τη φωνή. Μετά από τρία χρόνια, έχουν βρει το ρυθμό: μιλάνε για πολιτική μόνο στο γλυκό, ποτέ στο κύριο πιάτο. Αυτό προστατεύει την πέψη και τη σχέση.
Η σιωπή της μιάμισης
Στις μιάμισης, συνήθως, η κυβέρνηση έχει σχολιαστεί, η εγγονή έχει περιγραφεί, το κρασί έχει τελειώσει. Ακολουθούν δεκαπέντε-είκοσι λεπτά σιωπής. Αυτή είναι η πιο σημαντική σιωπή της εβδομάδας τους.
Ο κύριος Κωνσταντίνος συνήθως σηκώνεται, πηγαίνει προς τη βιβλιοθήκη, παίρνει ένα βιβλίο, κάθεται στην πολυθρόνα κοντά στο παράθυρο. Η κυρία Κατερίνα μαζεύει το τραπέζι χωρίς βιασύνη. Πλένει μερικά πιάτα. Φτιάχνει δύο ελληνικούς.
Δεν μιλάνε. Δεν χρειάζεται. Αυτή η σιωπή — η άνετη, η παρούσα — είναι το πιο ισχυρό σημάδι ότι η σχέση τους έχει ριζώσει.
Πώς ξεκίνησε
Γνωρίστηκαν στη Viyamore στα 60 και 64 αντίστοιχα. Ο πρώτος καφές έγινε στο βιβλιοπωλείο «Μαλαμάς» στην Κηφισιά. Το δεύτερο ραντεβού σε έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη. Τρία, τέσσερα, πέντε ραντεβού — προσεκτικά, χωρίς βιασύνη.
Η πρώτη Κυριακή στο τραπέζι της Κηφισιάς ήταν την Κυριακή των Βαΐων, 2023. Είχαν γνωριστεί πέντε μήνες. Η κυρία Κατερίνα μαγείρεψε πασχαλινή μαγειρίτσα σε μικρή ποσότητα — για δύο πρόσωπα, όχι για οικογενειακή συμβολικότητα. Ο κύριος Κωνσταντίνος έφερε κόκκινο αυγό στη τσέπη του παλτού του. «Τσουγκρίσμα» είπε, χαμογελώντας. Τσουγκρίστηκαν. Εκείνη κέρδισε.
Από εκείνη την Κυριακή, κάθε Κυριακή.
Οι διακοπές, οι ασθένειες, η ζωή γύρω
Όχι πως δεν υπάρχουν περίοδοι που το τραπέζι ακυρώνεται. Πέρσι τον Μάρτιο, ο κύριος Κωνσταντίνος μπήκε στο Ευγενίδειο για μπάι πας τρεις ώρες. Η κυρία Κατερίνα πήγε μαζί του. Έζησε τρεις μέρες στο νοσοκομείο. Επιστρέψαν στην Κηφισιά και το τραπέζι επανήλθε — πιο σιωπηλό, με μικρότερες ποσότητες, αλλά το τραπέζι.
Τον Αύγουστο πέρσι, η κόρη της κυρίας Κατερίνας ήρθε με την Ελισάβετ από τις Βρυξέλλες για δέκα μέρες. Ο κύριος Κωνσταντίνος πήρε τις διακοπές του στο εξοχικό του στον Πόρο, μόνος, για να μην επιβαρύνει την οικογενειακή συγκέντρωση. Επέστρεψε. Η Κυριακή επανήλθε.
Δεν μένουν μαζί. Δεν θα μείνουν
Έχουν συζητήσει. Δύο φορές. Κάθε φορά η απόφαση ήταν η ίδια: όχι. Η κυρία Κατερίνα θέλει το διαμέρισμά της στην Κηφισιά — το σπίτι της με τον Πέτρο, που ανακαίνισε μετά την ενηλικίωση της κόρης. Ο κύριος Κωνσταντίνος θέλει το δικό του διαμέρισμα στο Μαρούσι — πιο κοντά στο πανεπιστήμιο όπου διατηρεί συμβουλευτικό ρόλο.
«Αν έμενα μαζί του», είπε η κυρία Κατερίνα κάποτε σε φίλη της, «θα έχανα το Σάββατο βράδυ μου, τη Δευτέρα μου, την Τρίτη μου. Θα έχανα τη λαχτάρα της Κυριακής. Προτιμώ να του χτυπάει το κουδούνι.»
Η Κυριακή, για τους δυο τους, δεν είναι μία από τις επτά ημέρες. Είναι η ημέρα που επαναλαμβάνει ό,τι είναι η σχέση τους. Και αυτή η επανάληψη, όχι η δραματικότητα, είναι η ουσία της αγάπης στα εξήντα.
