Krakau is ’n oorsigtelike, historiese studentestad waar middeleeuse pleine, kelderkroeë by kerslig en maklike gesprekke saamkom.
RegistreerKrakau was eeue lank die koninklike hoofstad van Pole en is een van die min groot Sentraal-Europese stede waarvan die ou stad die Tweede Wêreldoorlog byna ongeskonde oorleef het. Sy hart is die Rynek Główny, een van die grootste middeleeuse markpleine in Europa, omring deur koopmanshuise, kafees en die torings van die Mariabasiliek en omsoom deur die Planty, ’n park wat die lyn van die ou stadsmure volg. In die suide styg die Wawel-heuwel met die koninklike kasteel bo die Wisła uit, en daaragter lê Kazimierz, die historiese Joodse kwartier en vandag die stad se mees atmosferiese plek vir ’n aand uit. Wat Krakau maklik maak vir besoekers, is sy grootte en energie. Byna alles is te voet bereikbaar, pryse is laer as in Wes-Europa, en die stad het een van Europa se oudste universiteite en tienduisende studente, wat kroeë, kafees en klubs die hele jaar vol hou. Pole kan eers terughoudend lyk, maar in ’n gedeelde omgewing, by ’n kroegtafel, op ’n staptoer of by ’n fees, is hulle warm, nuuskierig en vinnig met ’n grap, en baie jongmense praat goed Engels. Krakau het ook ’n donker geskiedenis wat respek verdien: die voormalige Joodse ghetto in Podgórze en die nabygeleë Auschwitz-Birkenau-gedenkplek is deel daarvan om die stad te verstaan.
Die hoofplein is die stad se sitkamer: ’n reusagtige oop ruimte omring deur kleurryke huise en terrasse, met die Renaissance-Lakenhal, Sukiennice, in die middel, waar barnsteen, houtsnywerk en aandenkings onder die arkades verkoop word. Bo is ’n galery met Poolse skilderkuns uit die 19de eeu, en onder die plein wys ’n ondergrondse museum die middeleeuse mark wat eens hier gestaan het. In die somer is die terrasse vol van die oggend tot laatnag; in Desember bied die plein een van die bekendste Kersmarkte in Europa aan.
Die Gotiese baksteenkerk met twee ongelyke torings oorheers die plein. Binne is Veit Stoss se gesnede houtaltaar een van die meesterstukke van laatmiddeleeuse kuns. Elke uur speel ’n trompetter die hejnał van die hoër toring af, ’n kort melodie wat halfpad deur ’n noot afbreek ter herinnering aan ’n legendariese wag. In die somer kan jy die toring uitklim om die plein van bo af te sien.
Die koninklike kasteel en katedraal staan op ’n kalksteenheuwel bo die rivier, waar Poolse konings eeue lank gekroon en begrawe is. Die katedraal huisves koninklike grafte en die reusagtige Sigismund-klok, en die staatsale van die kasteel vertoon Renaissance-muurtapyte. Aan die voet van die heuwel, by die rivier, spoeg ’n metaalstandbeeld van die Wawel-draak elke paar minute vuur, tot vreugde van kinders en grootmense. Kom vroeg, want vir sommige uitstallings is die getal kaartjies beperk.
Gestig as ’n aparte dorp en eeue lank die tuiste van een van Europa se grootste Joodse gemeenskappe, kombineer Kazimierz historiese sinagoges en ’n Joodse begraafplaas met van Krakau se lewendigste kroeë. Besoek bedags die Ou Sinagoge en die Remuh-sinagoge, en kom saans terug wanneer die binnehowe en kroeë by kerslig rondom Plac Nowy volloop. In die ronde markgebou in die middel van die plein verkoop stalletjies tot laatnag zapiekanki, Krakau se beroemde lang, oop toebroodjies.
Oorkant die rivier, teenoor Kazimierz, was Podgórze tydens die oorlog die plek van die Joodse ghetto. Die museum in Oskar Schindler se voormalige emaljefabriek vertel die verhaal van Krakau onder Duitse besetting op ’n meesleurende en aangrypende manier, en die nabygeleë Plein van die Ghettohelde met sy leë stoele is ’n stil gedenkteken. Die Pater Bernatek-voetbrug verbind Podgórze en Kazimierz en is ’n pragtige oorgang met sonsondergang.
Die Planty is ’n ring tuine van sowat vier kilometer wat die ou stad omsluit waar die mure eens gestaan het, met bankies oor die hele lengte, ideaal vir ’n rustige wandeling. Onder die Wawel ry inwoners fiets langs die Wisła-oewers, sit op die gras en kom somersaande bymekaar op skuite wat in kroeë omskep is. Vir ’n wyer uitsig oor die stad, klim die Krakus-heuwel in Podgórze uit of die Kościuszko-heuwel in die weste.
Baie van Krakau se kroeë skuil in die gewelfde baksteenkelders van middeleeuse huise, wat jy deur binnehowe en met nou trappe bereik. Daar is alles van stil wynkroeë tot stampvol studenteplekke met goedkoop drankies en harde musiek. Die beste manier om hulle te vind, is om net deur die poorte rondom die hoofplein te stap en die lawaai te volg. Gedeelde tafels en klein ruimtes maak gesprekke met vreemdelinge maklik.
Kazimierz het die stad se karaktervolste nagelewe: kroeë vol onpaar meubels en ou naaimasjiene, klein jazz- en klezmerplekke, ambagsbierkroeë en skemerkelkiekroeë. Die omgewing van Plac Nowy en Szerokastraat is elke aand lewendig, en in die somer stroom die skare uit na die strate en binnehowe. Die atmosfeer is eerder ontspanne en kreatief as luidrugtig.
Met die Jagielloniese Universiteit, gestig in 1364, en verskeie ander universiteite het Krakau ’n enorme studentebevolking en ’n sterk Erasmus-gemeenskap. Dit beteken bekostigbare kroeë, gereelde partytjies, taaluitruilings en kulturele geleenthede deur die hele akademiese jaar. Studenteklubs en internasionale byeenkomste is van die maklikste maniere om plaaslike mense en ander reisigers te ontmoet.
Die Joodse Kultuurfees laat in Junie en vroeg in Julie vul Kazimierz met konserte, werkswinkels en ’n groot opelug-slotkonsert in Szerokastraat. Rondom die somersonnestilstand bring Wianki musiek en drywende blommekranse na die Wisła. In Augustus neem ’n pierogi-fees een van die pleine oor, en vanaf laat November verlig die Kersmark die Rynek. Almal is ontspanne en gesellige geleenthede.
Krakau het ’n sterk tradisie van klassieke musiek, met kamerkonserte in kerke byna elke aand, en jazzklubs wat al sedert die kommunistiese tyd bestaan. Vir ’n goedkoop en baie plaaslike ete, probeer ’n bar mleczny, ’n melkkroeg: ’n eenvoudige kantien wat pierogi, sop en pannekoek teen lae pryse bedien. Dit is ’n egte en maklike kennismaking met die alledaagse Poolse lewe.
Verskeie maatskappye bied staptoere op fooi-basis deur die ou stad, Kazimierz en die kommunistiese woonbuurt Nowa Huta aan. Dit is ’n maklike manier om die stad se geskiedenis te verstaan en ander reisigers te ontmoet, en baie groepe sluit die toer af met ’n drankie saam.
Sowat ’n halfuur van die middestad af verberg hierdie eeue oue soutmyn ondergrondse mere, sale en ’n hele kapel wat uit sout gekap is, met kandelare van soutkristalle. Toere word begelei en behels honderde trappe afwaarts, so trek gemaklike skoene aan.
Die voormalige Nazi-Duitse konsentrasie- en uitwissingskamp is sowat ’n uur en ’n half van Krakau af en is vandag ’n gedenkplek en museum. ’n Besoek is emosioneel swaar en moet vooraf bespreek word, maar dit is een van die belangrikste plekke om moderne Europese geskiedenis te verstaan.
Proe pierogi met verskillende vullings, żurek, ’n suur rogsop wat dikwels in ’n brood bedien word, en die obwarzanek, ’n ringvormige broodjie wat oral in die stad van stootkarretjies verkoop word. Kosmarkte en kookklasse is prettige gedeelde aktiwiteite en goeie maniere om mense te ontmoet.
Zakopane en die Tatraberge is sowat twee uur ver per bus of trein. In die somer is daar staproetes en bergmere, in die winter ski en ’n knus bergdorpie-atmosfeer. ’n Dag saam in die natuur is ’n goeie volgende stap ná ’n eerste ontmoeting.
Laat lente en vroeë herfs, Mei tot Junie en September tot Oktober, is die aangenaamste tye, met sagte weer en minder skares. Julie en Augustus is warm en lewendig, maar druk, en bring die somerfeeste. Die winters is koud, dikwels onder vriespunt, met kort dae, maar die Kersmark vanaf laat November en die besneeude ou stad het hul eie sjarme. Dit kan die hele jaar reën, so bring ’n ligte baadjie.
Die ou stad en Kazimierz is kompak en die beste te voet verken. Trems en busse dek die res van die stad en ry tot laat; kaartjies word by masjiene in die voertuie of by haltes gekoop. ’n Trein verbind die lughawe met die hoofstasie in sowat twintig minute. Taxi’s en ritdeel-toepe is goedkoop volgens Wes-Europese standaarde. Baie hotelle en backpackers is binne loopafstand van die hoofplein.
Die taal is Pools en die geldeenheid die złoty. Jongmense en diegene wat in toerisme werk, praat gewoonlik goed Engels, ouer mense minder. ’n Paar woorde leer, soos dzień dobry vir goeiedag en dziękuję vir dankie, word waardeer. Pole kan eers formeel lyk, maar hulle is gasvry en ontdooi vinnig in geselskap. Wanneer hulle ’n heildronk instel, sê hulle na zdrowie. By afsprake word stiptelikheid waardeer.
Kazimierz is die gunsteling woonbuurt van buitelanders wat in die stad woon en van besoekers, met kafees, gedeelde werkruimtes en kroeë. Die strate rondom die hoofplein en Floriańskastraat is vol reisigers, terwyl die universiteitsbuurt naby die Planty goedkoper kroeë het. Krakau het ’n groot gemeenskap van Erasmus-studente en werknemers van internasionale maatskappye, en taaluitruilaande, staptoere, backpackers-geleenthede en internasionale byeenkomste is maklike maniere om plaaslike mense en ander reisigers te ontmoet.
Ja. Dit is veilig, kompak en bekostigbaar, met baie backpackers, talle staptoere en ’n studente-nagelewe wat dit maklik maak om mense te ontmoet. Gedeelde tafels in die kelderkroeë en groepaktiwiteite help om die ys te breek.
Drie dae is genoeg vir die ou stad, die Wawel, Kazimierz en Podgórze. Voeg ’n dag by vir Wieliczka en nog een vir Auschwitz-Birkenau of ’n uitstappie na die Tatraberge.
Dit is merkbaar goedkoper as Wes-Europese hoofstede. Restaurante, openbare vervoer en kroeë is bekostigbaar, melkkroeë bied baie goedkoop etes, en baie besienswaardighede het lae toegangsfooie. Op die hoofplein self is pryse hoër.
Nee. Engels is wyd versprei onder jongmense en in toeristegebiede. ’n Paar Poolse woorde word waardeer, en spyskaarte in die middestad is gewoonlik ook in Engels beskikbaar.
Van Mei tot September, wanneer die terrasse oop is, die rivieroewers lewendig is en feeste plaasvind. Gedurende die akademiese jaar hou die studentelewe die kroeë aan die gang, en die Kersmark maak ook Desember ’n knus en gesellige tyd.
Krakau is ’n veilige stad, en die gewone reëls van gesonde verstand geld: ontmoet die eerste keer op ’n besige openbare plek, sê vir iemand wat jy vertrou waarheen jy gaan, en reël self jou rit huis toe. Pasop vir kroeë wat mense op straat stuur om toeriste in te lok. Die hoofplein, Kazimierz en die rivieroewer is tot laat lewendig en natuurlike plekke vir ’n eerste ontmoeting.