Havana is ’n stad van verbleikte koloniale kleure, lewendige musiek op elke hoek en mense wat altyd lus is vir ’n gesels.
RegistreerHavana lyk na geen ander hoofstad in die Amerikas nie. Die stad is in 1519 aan ’n beskutte baai gestig en het ryk geword as die hawe waar die Spaanse vlote saamgetrek het, en die ou stad is steeds ’n doolhof van koloniale pleine, barok kerke en pastelkleurige herehuise – baie liefdevol gerestoureer, baie ander sigbaar verweer deur tyd en seelug. Klassieke Amerikaanse motors uit die 1950’s ry steeds as taxi’s, musiek stroom op enige uur by oop deure uit, en die lewe speel af op balkonne, drumpels en straathoeke. Vir ’n besoeker is die belangrikste ding om te verstaan hoe sosiaal Kubane is. Mense praat maklik met vreemdelinge, vra waar jy vandaan kom en trek jou binne minute by die gesprek in; musiek en dans is deel van die alledaagse lewe, nie net ’n vertoning vir toeriste nie. Terselfdertyd is Havana nie altyd ’n maklike stad nie: tekorte en kragonderbrekings raak die daaglikse lewe, die reëls oor geld, internet en toegang tot die land verander gereeld, en jy het geduld en buigsaamheid nodig. Reisigers wat met ’n oop gemoed kom, vind een van die warmste, mees musikale en onvergeetlikste stede ter wêreld.
Die historiese middestad, sedert 1982 ’n UNESCO-wêrelderfenisgebied, word die beste te voet rondom sy vier groot pleine verken. Plaza de Armas is die oudste, met ’n tweedehandse boekmark onder die bome; Plaza de la Catedral word deur ’n barok katedraal omraam; Plaza de San Francisco kyk uit oor die hawe; en Plaza Vieja word omring deur gerestoureerde herehuise met kafeeterrasse. Tussen hulle loop die voetgangerstraat Calle Obispo verby El Floridita, die kroeg wat beroemd is vir sy daiquiri’s en sy band met Hemingway. Dwaal ook deur die systrate, waar die alledaagse buurtlewe agter die fasades voortgaan.
Die seemuur en kusweg strek sowat agt kilometer van die ou stad na Vedado en verder, en is die siel van die stad. Bedags spoel golwe oor die muur en vissers gooi hul lyne uit; teen sonsondergang en tot laat in die aand kom Habaneros op die muur sit met vriende, musiek en iets om te drink, en daarom word dit dikwels die langste rusbank in Havana genoem. Om in die skemer daarlangs te stap, met die gloeiende ou geboue aan die een kant en die see aan die ander, is dié Havana-ervaring.
Die koepelvormige Capitolio, in 1929 voltooi, oorheers die stadsilhoeët aan die rand van die ou stad. Langsaan staan die sierlike Gran Teatro de La Habana, tuiste van die nasionale ballet, en Parque Central met sy hotelle en klassieke motors wat op passasiers wag. Van hier loop die Paseo del Prado, ’n boomryke wandelpad met marmerbanke en bronsleeus, af see toe. Oor naweke verkoop plaaslike kunstenaars hier skilderye, en saans skaats kinders terwyl bure sit en gesels.
Die twintigste-eeuse woonbuurt wes van die middestad is groener, ruimer en meer residensieel, met statige villas, breë lane en baie van die stad se kultuurplekke. Calle 23, bekend as La Rampa, klim van die see verby bioskope en jazzklubs tot by Coppelia, ’n reusagtige opelug-roomyspark waar Habaneros saam in die ry staan. Op ’n heuwel bo die Malecón het die Hotel Nacional, in 1930 geopen, ’n tuinterras met seesig waar enigiemand vir ’n drankie kan inloer.
Aan die oorkant van die hawe-ingang staan die Castillo del Morro met sy vuurtoring en die reusagtige Fortaleza de San Carlos de la Cabaña, wat die Spanjaarde gebou het om die hawe te verdedig. Albei bied die beste uitsig terug oor die stad se silhoeët en die Malecón. Elke aand om nege-uur vuur soldate in agtiende-eeuse uniforms ’n kanon by La Cabaña af in die seremonie wat die cañonazo genoem word, ’n tradisie wat eens die sluiting van die stadspoorte aangekondig het.
Twee plekke wys Havana se kreatiewe kant. Callejón de Hamel is ’n stegie in Centro Habana vol muurskilderinge en beeldhouwerke wat deur Afro-Kubaanse kultuur geïnspireer is, en Sondae teen middagete word dit gevul met rumba-tromme en dans. Fusterlandia, in die vissersdorp Jaimanitas aan die westelike rand van die stad, is ’n hele buurt wat deur die kunstenaar José Fuster met kleurryke mosaïeke versier is; hy het begin deur sy eie huis te bedek en net aangehou.
Musiek is die hartklop van Havana. Groepe wat son, bolero en salsa speel, tree van middagete tot laat in kroeë, restaurante en binnehowe regoor die ou stad op, dikwels vir die prys van ’n drankie en ’n fooitjie. Kyk uit vir optredes in die tradisie wat die Buena Vista Social Club wêreldwyd bekend gemaak het. Dit is heel normaal om te stop, te luister en saam te doen, en die musikante gesels graag tussen die liedjies.
Kubane dans salsa natuurlik en met vreugde, en ’n aand in ’n salsaklub is een van die beste maniere om die stad se energie te deel. Die Casa de la Música-plekke in Miramar en Centro Habana bied van die land se bekendste groepe aan, met sessies in die middag en laat in die nag. Moenie bekommer as jy ’n beginner is nie: mense sal jou graag die passies wys, en ’n paar lesse vooraf maak dit nog lekkerder.
In ’n voormalige kookoliefabriek in Vedado bring die Fábrica de Arte Cubano, eenvoudig bekend as FAC, kunsuitstallings, fotografie, film, konserte, mode en kroeë saam in een groot, doolhofagtige ruimte. Dit is verskeie aande per week oop en trek ’n jong, kreatiewe skare van sowel inwoners as besoekers. Dit is een van die maklikste plekke in die stad om ’n gesprek oor kuns en musiek te begin; kyk na die huidige program voor jy gaan.
Die Tropicana, ’n opelugkabaret in ’n tropiese tuin in die Marianao-distrik, bied sedert 1939 skouspelagtige vertonings met dansers, vere en ’n lewendige orkes aan. Dit is duur en openlik op besoekers gemik, maar dit is ’n stuk lewende geskiedenis. Kleiner kabaret- en jazzplekke langs La Rampa in Vedado bied ’n meer plaaslike en intieme aand.
Havana het ’n diep jazztradisie, en die klubs van Vedado bied byna elke aand uitstekende musikante aan. Van die stad se bekendste geleenthede is die internasionale jazzfees en die fees van Latyns-Amerikaanse film, wat teaters, bioskope en strate vul en groot plaaslike skares lok; datums en programme wissel van jaar tot jaar, so kyk voor jy reis. Sondagse rumba-sessies en buurtstraatfeeste is ander kanse om Havana se kultuur van naby te sien.
Honderde helderkleurige Amerikaanse motors uit die 1940’s en 1950’s, wat met merkwaardige vindingrykheid aan die gang gehou word, wag rondom Parque Central op passasiers. ’n Rit in ’n oopdakmotor langs die Malecón, deur Vedado en uit na die groen Bosque de La Habana is toeristies maar regtig pret, veral saam. Spreek altyd die prys en duur ooreen voordat jy inklim.
Baie dansskole en privaat onderwysers in Havana bied salsa- en son-lesse vir besoekers aan, van enkele klasse tot volledige kursusse. ’n Paar lesse gee jou die selfvertroue om saans op die dansvloer te klim, en dans is een van die natuurlikste maniere om met Kubane kontak te maak. Vra jou gasheer of ander reisigers vir aanbevelings.
Sowat ’n halfuur oos van die middestad lê ’n string witsandstrande, insluitend Santa María del Mar, waarheen Habaneros oor naweke gaan om te swem en te ontspan. Die water is warm en helder, en daar is eenvoudige strandkroeë en skaduwee onder die dennebome. Taxi’s en toerbusse ry soontoe vanaf die middestad; in die week is dit stiller.
Die Viñales-vallei, sowat drie uur se ry wes, is ’n landskap van rooi grond, tabaklande en steil kalksteenheuwels wat mogotes genoem word, ook deur UNESCO gelys. Jy kan tabakplase besoek, grotte verken en te perd deur die vallei ry. Dit werk as ’n lang dagtoer, maar ’n nag by ’n plaaslike gesin maak die ervaring baie ryker.
Steek vroegaand per taxi of toerbus die baai oor na die Fortaleza de La Cabaña, stap op die walle terwyl die son oor die stad sak, en bly vir die kanonseremonie om nege-uur. Kom betyds, want dit kan druk raak. Dit is ’n onvergeetlike gedeelde plan vir ’n aand.
November tot April is die beste tyd, met droë, sonnige weer en warm maar aangename temperature. Desember tot Maart is die besigste tydperk. Vanaf Mei styg die hitte en vogtigheid, en kort, swaar tropiese buie kom gereeld voor; die orkaanseisoen strek van Junie tot November, met die grootste risiko gewoonlik tussen Augustus en Oktober. As jy dan reis, hou jou planne buigsaam en volg die weervoorspellings. Die aande is byna die hele jaar warm, en daarom gebeur soveel van Havana se sosiale lewe buite.
Die ou stad word die beste te voet verken, en ’n wandeling langs die Malecón verbind dit met Vedado. Klassieke motors en amptelike taxi’s is maklik om te kry; spreek die tarief voor elke rit ooreen, want taxi’s gebruik selde ’n meter. Die gedeelde taxi’s op vaste roetes wat inwoners gebruik is goedkoop maar verg ’n bietjie oefening, en fietstaxi’s werk vir kort afstande. ’n Klim-op-klim-af-toerbus verbind die belangrikste besienswaardighede, die strande en die vestings oorkant die baai. Stadsbusse is baie vol. In Kuba verander die reëls oor geld, internet en toegang gereeld: kontant is noodsaaklik en kaarte van sommige buitelandse banke werk nie, mobiele data en wi-fi kan stadig of beperk wees, en die toegangsvereistes hang van jou nasionaliteit af, so kyk na die huidige situasie voordat jy reis.
Die taal is Spaans, wat vinnig en met ’n kenmerkende Kubaanse aksent gepraat word; Engels is algemeen in toerisme maar baie minder elders, so ’n paar sinne Spaans maak ’n groot verskil. Kubane is warm, nuuskierig, ekspressief en baie maklik om mee te begin gesels – op die Malecón, in ’n kroeg of sommer op straat. Wees bewus daarvan dat sommige vriendelike toenaderings in toeristegebiede uitloop op aanbiedinge van sigare, taxi’s of ’n spesiale salsapartytjie; ’n beleefde maar ferm nee is genoeg. Tyd is ontspanne en planne kan op die laaste oomblik verander, so geduld en humor help.
Die meeste besoekers bly in casas particulares, kamers in privaat huise, in die ou stad, Centro Habana of Vedado, ’n goeie manier om die alledaagse lewe te ervaar en raad by plaaslike gashere te kry. Vedado is gewild onder langtermynbesoekers, studente en kreatiewe mense, met kafees, kultuursentrums en ’n jonger atmosfeer. Miramar, verder wes, is stiller en groener. Saans ontmoet reisigers en inwoners mekaar op die Malecón, rondom Plaza Vieja, by die Fábrica de Arte Cubano en in die salsa- en jazzklubs.
Ja. Kubane is van die mees sosiale mense op aarde, so wie alleen reis voel selde lank alleen, en om in ’n casa particular te bly gee jou van die eerste dag af ’n plaaslike gasheer. Gewelddadige misdaad teen besoekers is ongewoon, maar kleindiefstal kom voor en straatbeligting kan swak wees, so tref normale voorsorgmaatreëls saans.
Drie of vier dae dek die ou stad, die Malecón, Vedado, ’n rit in ’n klassieke motor, die vestings en ’n paar aande lewendige musiek. Voeg ’n dag by vir die strande van Playas del Este en een of twee dae vir Viñales.
Dit hang baie af van hoe jy reis. Hotelle, toeriste-restaurante en kabarette kan verrassend duur wees, terwyl casas particulares, klein privaat restaurante en straatkos baie meer bekostigbaar is. Omdat valutareëls en pryse gereeld verander, kyk na die huidige situasie en bring genoeg kontant saam.
Dit is nie noodsaaklik in toeristegebiede nie, maar daarbuite is Engels beperk. Om ’n paar basiese Spaanse frases te leer en ’n vertaaltoep wat sonder internet werk te gebruik, maak die daaglikse lewe makliker en open baie meer gesprekke.
Mobiele data en wi-fi is beskikbaar, maar kan stadiger en minder betroubaar wees as waaraan jy gewoond is, en die opsies vir besoekers verander mettertyd. Kyk na die huidige opsies voordat jy reis, laai kaarte en vertaalhulpmiddels af wat sonder internet werk, en reël ontmoetingsplekke vooraf ingeval jy jou verbinding verloor.
Die gewone verstandige reëls geld: ontmoet die eerste keer op ’n besige openbare plek soos die Malecón, Plaza Vieja of ’n hotelterras, sê vir ’n vriend waarheen jy gaan en reël jou eie vervoer huis toe. Spreek planne en verwagtinge duidelik ooreen, hou jou waardevolle goed naby en loop as iets nie reg voel nie.