Kappadosië is ’n landskap van valleie in sagte vulkaniese rots in sentraal-Turkye, waar honderde ballonne met dagbreek opstyg en reisigers dieselfde sonsopkoms deel.
RegistreerKappadosië is nie ’n stad nie, maar ’n streek op die hoë Anatoliese plato, rofweg tussen Nevşehir, Kayseri en Aksaray. Miljoene jare gelede het vulkane die land met as bedek wat tot sagte tuf verhard het; wind en water het dit daarna uitgekerf tot valleie vol keëls, pilare en sampioenvormige rotse wat feëskoorstene genoem word. Al meer as duisend jaar kap mense huise, kerke, duiwehokke en hele ondergrondse stede in hierdie rots uit, en die Göreme Nasionale Park en die rotsterreine van Kappadosië is sedert 1985 ’n UNESCO-wêrelderfenisgebied. Vir die besoeker is die streek ’n handjievol klein dorpies ’n kort rit van mekaar af: Göreme, die hart van die rugsakreisigers, met grothostelle en valleie voor die deur; Uçhisar, stiller en hoër geleë, onder sy rotskasteel; Ürgüp, die grootste, met boetiekhotelle en wynplase; en Avanos, ’n pottebakkersdorp aan die Rooi Rivier. Die dae volg ’n gedeelde ritme — ballonne by sonsopkoms, staptogte deur die valleie, sonsondergang by ’n uitkykpunt — en dit maak dit buitengewoon maklik om met die mense om jou aan die gesels te raak.
’n Groep kloosters, kapelle en eetsale wat net buite Göreme in die rots uitgekap is en in die Bisantynse tyd deur monnikgemeenskappe gebruik is. Die geverfde kerke is die rede om te kom: die fresko’s in die Donker Kerk, waarvoor jy ’n aparte kaartjie nodig het, het hul kleure behou omdat so min lig daar ingekom het. Kom wanneer dit oopmaak of laatmiddag, wanneer die toergroepe minder raak, en stap terug dorp toe langs die pad of deur die valleie.
Die hoogste punt in die streek is ’n reusagtige rotstoring vol ou kamers en tonnels wat bo die dorpie Uçhisar uittroon. ’n Kort klim na bo gee ’n wye uitsig oor die Duiwevallei, Göreme en, op helder dae, die sneeubedekte piek van die Erciyes-berg. Kom vir die laatmiddaglig en bly dan in die dorpie vir aandete op ’n terras wat oor die vallei uitkyk.
Suid van die hoofdorpe is hele nedersettings baie verdiepings diep in die rots uitgegrawe, met ventilasieskagte, putte, stalle, kapelle en reusagtige rollende klipdeure wat van binne af gesluit kon word. Plaaslike mense het dit eeue lank as skuilplekke gebruik. Die gange is op plekke nou en laag, so dit is nie ideaal as jy nie van beknopte ruimtes hou nie, maar om saam met ’n gids daardeur te loop is een van die vreemdste ervarings in Turkye.
Drie stilhouplekke op die pad tussen Göreme en Avanos wys die feëskoorstene op hul indrukwekkendste. Paşabağ, ook die Monnikevallei genoem, het hoë rotskolomme met verskeie hoede; Zelve is ’n verlate grotdorp wat oor drie klein valleie versprei lê; Devrent, die Vallei van Verbeelding, is ’n kaal landskap van pienk rotse waarvan mense graag die vorms ’n naam gee. Jy kan hulle in ’n halwe dag per motor, taxi of op ’n begeleide toer kombineer.
Die grootste dorp in die streek voel steeds soos ’n regte plek, met ’n ou buurt van klipherehuise wat teen die hang uitklim, ’n bedrywige hoofplein en baie restaurante. Dit is die middelpunt van Kappadosiese wyn, wat sedert die oudheid hier gemaak word van plaaslike druiwe soos die wit Emir. Klim aan die einde van die dag op Temenni-heuwel vir die uitsig oor die dakke, en gebruik die dorp as ’n rustiger basis as Göreme.
Die Kızılırmak, Turkye se langste rivier, vloei deur Avanos, en sy rooi klei het die dorp al vir geslagte ’n pottebakkersentrum gemaak. In werkswinkels in die ou straatjies kan jy pottebakkers by die voetwiel dophou en dit dikwels self probeer. Die rivieroewer is lekker vir ’n aandwandeling, en naby is die Saruhan-karavanserai, ’n Seldjoekse herberg uit die dertiende eeu aan die ou handelsroete.
Op kalm oggende, veral van die lente tot die herfs, styg dosyne en soms meer as honderd ballonne by sonsopkoms bo die valleie rondom Göreme op. Jy hoef nie te vlieg om dit te geniet nie: die heuwels bo die dorp en baie hoteldakke loop vol mense in baadjies met ’n glas tee in die hand. Dit is gratis, vroeg en op ’n stil manier gesellig — dieselfde gesigte daag oggend na oggend weer op.
Die draaiseremonie van die Mevlevi-derwisje word op verskeie plekke in die streek vir besoekers opgevoer, onder meer in die ou Saruhan-karavanserai naby Avanos. Dit is ’n geestelike ritueel en nie ’n vertoning nie: daar is musiek en voordrag, en die gehoor word gevra om stil te bly, nie hande te klap nie en nie foto’s te neem tydens die seremonie nie. Met die regte verwagtinge is dit ’n kalm, onvergeetlike aand.
Die naglewe in Kappadosië is sag. In Göreme kom die aand bymekaar op dakterrasse en in klein restaurante en kroeë langs die hoofstrate, waar reisigers wat mekaar op ’n staptog of ’n ballonoggend ontmoet het, by dieselfde tafels beland. Die meeste plekke sluit redelik vroeg omdat soveel mense voor dagbreek opstaan, en dit hou die stemming ontspanne en maklik.
Wynplase en wynwinkels in en om Ürgüp bied proeslae van plaaslike wyne aan, waarvan sommige in kelders wat in die rots uitgekap is, verouder word. Dit is ’n ontspanne laatmiddagplan wat goed saamgaan met aandete in die dorp, en ’n goeie kans om druifsoorte te leer ken wat selde buite Turkye gevind word.
Groot restaurante in die streek bied saans vertonings van Anatoliese volksdanse en musiek saam met aandete aan, gewoonlik in grotsale. Dit is duidelik op besoekers gemik en taamlik lewendig, soms met gehoordeelname. Nie vir almal nie, maar saam met ’n groep nuwe kennisse kan dit baie pret wees.
’n Vlug by sonsopkoms oor die valleie is die ervaring waarvoor die meeste mense kom. Jy word voor dagbreek opgelaai en die vlug self duur gewoonlik sowat ’n uur. Vlugte hang heeltemal van die weer af en word gekanselleer wanneer die wind te sterk is, so bespreek vir jou eerste oggend en hou ekstra dae oor ingeval dit uitgestel word. Kies ’n gevestigde, gelisensieerde operateur eerder as die goedkoopste aanbod, en verwag merkbaar hoër pryse in die hoogseisoen.
Gemerkte en ongemerkte paadjies loop deur die valleie rondom Göreme: die Roosvallei en die Rooi Vallei met hul gekleurde rots en versteekte kerke, die Liefdesvallei met sy hoë pilare, en die Duiwevallei, waarvan die paadjie Göreme met Uçhisar verbind. Die meeste staptogte duur een tot drie uur, die grond is sag en stowwerig en dit is maklik om effens te verdwaal, so neem water en vanlyn-kaarte saam en vertrek in die somer vroeg.
Suidwes van die hoofgebied lê Ihlara, ’n diep, groen kloof met ’n stroom onder op die bodem en rotskerke wat in sy wande uitgekap is. ’n Paadjie langs die water maak vir ’n lang, skaduryke staptog, dikwels met ’n ruskans by ’n kafee langs die stroom. Die meeste dagtoere kombineer dit met die Selime-klooster, ’n reusagtige kompleks wat aan die einde van die vallei in die rots uitgekap is, en een van die ondergrondse stede.
Daar word dikwels gesê dat die naam Kappadosië ‘land van mooi perde’ beteken, en verskeie plase rondom Göreme en Avanos bied ritte deur die valleie vir beginners en ervare ruiters aan. ’n Rit by sonsondergang deur die Rooi Vallei of die Roosvallei is een van die mooiste maniere om die landskap te sien, en stiller as die vierwielmotortoere op dieselfde roetes.
Die streek se kenmerkende gereg is ’n bredie van vleis en groente wat stadig in ’n verseëlde kleipot gaar word en by jou tafel oopgebreek word. Half maaltyd, half seremonie, en ’n goeie gereg om te deel. Probeer ook die plaaslike gedroogde appelkose en pampoenpitte, die gözleme-pannekoeke uit dorpskombuise en ’n glas Kappadosiese wyn.
April tot Junie en September tot Oktober is die beste maande: sagte dae, koel aande en die betroubaarste vliegweer vir ballonne. Kappadosië lê hoog op die plato, so die nagte is ’n groot deel van die jaar koud; somerdae kan warm en droog wees, terwyl die aande vinnig afkoel. Die winter bring ryp en dikwels sneeu, wat die valleie wit en baie fotogenies maak; dit is stiller en goedkoper, maar ballonvlugte word meer dikwels gekanselleer. In die somer kom die son vroeg op, so beplan jou ballonoggende daarvolgens.
Die streek het twee lughawens: Nevşehir Kapadokya, die naaste aan Göreme, en Kayseri, met meer vlugte maar ’n langer rit. Pendelbusse wag die meeste vlugte in en neem jou na jou hotel, wat dit vir jou kan bespreek. Oornagbusse oor lang afstande verbind Göreme en Nevşehir met Istanbul en ander stede. Tussen die dorpies is daar minibusse, taxi’s en baie toere, maar ’n huurmotor of -bromponie gee die meeste vryheid, aangesien die besienswaardighede versprei lê. Binne Göreme is alles te voet bereikbaar.
Die taal is Turks. Engels word wyd gepraat in hotelle, restaurante en toeragentskappe, en baie gidse praat ook ander tale, aangesien besoekers van oral oor die wêreld kom, insluitend groot getalle uit Oos-Asië. Buite die toerismebedryf word ’n paar woorde Turks — merhaba vir hallo en teşekkürler vir dankie — baie waardeer. Die dorpslewe is konserwatief, so trek beskeie aan wanneer jy moskees of plattelandse huise besoek. Tussen reisigers is die sosiale lewe maklik: mense ontmoet mekaar op toere, in hostelle en by die uitkykpunte met dagbreek en skemer.
Göreme is die ontmoetingspunt vir rugsak- en onafhanklike reisigers, met grothostelle, dakterrasse en toertoonbanke waar dit maklik is om by ’n groep aan te sluit vir ’n staptog of ’n daguitstappie. Paartjies en mense wat rus soek, bly eerder in Uçhisar of Ürgüp. Groeptoere, stapbyeenkomste en hostelaande is die natuurlikste maniere om ander reisigers te ontmoet, en baie mense deel uiteindelik ’n motor of ’n toer met iemand wat hulle die vorige dag ontmoet het.
Göreme is die gerieflikste en gesëlligste, met die valleie, ballonuitsigte en die meeste toervertrekpunte voor die deur. Uçhisar is stiller, met uitsigte oor die valleie, en Ürgüp is ’n regte dorp met meer restaurante en wynplase. Al drie is ’n kort rit van mekaar af, so jy kan eintlik nie verkeerd kies nie.
Twee volle dae is genoeg vir die opelugmuseum, ’n valleistaptog en ’n ondergrondse stad. Drie of vier dae is beter: dit gee jou tyd vir die Ihlara-vallei, ’n stadiger aand in Ürgüp of Avanos en ekstra oggende ingeval jou ballonvlug weens die weer uitgestel word.
Vlugte word gereguleer en styg net op wanneer die owerhede vir daardie oggend se weer toestemming gee, en daarom word vlugte soms gekanselleer. Kies ’n gevestigde, gelisensieerde maatskappy, volg die vlieënier se instruksies by die landing en kies nie ’n operateur net op prys nie. As jy verkies om nie te vlieg nie, is dit gratis en pragtig om van die grond af te kyk.
Ja. Dit is kalm en word as veilig beskou, en die gedeelde roetines — toere, staptogte, uitkykpunte by sonsopkoms en sonsondergang — plaas jou moeiteloos tussen ander reisigers. Hostelle en klein hotelle in Göreme is besonder goeie plekke om mense te ontmoet saam met wie jy kan verken.
Ja. Vlugte van Istanbul na Nevşehir of Kayseri duur effens meer as ’n uur, en oornagbusse ongeveer tien tot twaalf uur. ’n Dagtoer is tegnies moontlik maar haastig; om minstens twee nagte te bly is baie beter, sodat jy ’n sonsopkoms kan sien.
Die streek is veilig en die gewone reëls geld: ontmoet die eerste keer op ’n besige openbare plek, sê vir ’n vriend waarheen jy gaan en reël jou eie vervoer. Uitkykpunte by sonsopkoms en sonsondergang, dorpsentrums en terraskafees is besig en natuurlike plekke vir ’n eerste ontmoeting. Moenie alleen saam met iemand wat jy pas ontmoet het na afgeleë valleie gaan nie, en stap bedags op gewilde paadjies.