Die meeste swendelary teen toeriste volg ’n paar bekende patrone: ’n taxi wat te veel vra, ’n vriendelike vreemdeling wat jou aandag aftrek, ’n “geslote” besienswaardigheid en ’n behulpsame gids wat jou elders heen neem, ’n gratis geskenk wat skielik ’n prys het, of ’n vals kaartjie. Die beste beskerming is om hierdie patrone te ken, amptelike dienste te gebruik, jou waardevolle goed veilig te hou en gerus nee te sê en weg te stap wanneer iets nie reg voel nie.
Swendelary kom by baie gewilde bestemmings voor, en die meeste reisigers verloor nie meer as ’n bietjie geld en ’n bietjie trots nie. As jy weet hoe die algemene truuks werk, is dit baie makliker om hulle raak te sien. Hulle steun gewoonlik op oomblikke wanneer jy moeg is, haastig is, nie die plaaslike pryse ken nie en hoflik wil wees, en hulle druk jou dikwels om dadelik te besluit. Ware hulp kom selde met druk. Hierdie gids beskryf die tipiese soorte in algemene terme, want die besonderhede verskil van plek tot plek en verander mettertyd. Vir huidige plaaslike waarskuwings, kyk na jou land se amptelike reisadvies en die amptelike toeriste-inligting van jou bestemming.
Taxi- en meterswendelary
Taxiprobleme is van die mees aangemelde. Tipiese truuks sluit in ’n “stukkende” meter, ’n roete wat baie langer is as nodig, ’n vaste prys ver bo die normale tarief, of ’n bewering dat jou hotel gesluit is en dat jy eerder na ’n ander een moet gaan.
- Gebruik amptelike taxistaanplekke, gelisensieerde taxi’s of ’n betroubare ritdiensapp.
- Vind die benaderde prys uit voordat jy inklim, byvoorbeeld in ’n kaart- of taxi-app.
- Waar taxi’s met ’n meter ry, vra die bestuurder om dit aan te skakel voordat julle vertrek.
- Volg die roete op jou foon se kaart.
- Hou klein note byderhand sodat “ek het nie kleingeld nie” nie ’n ekstra fooi word nie.
Wat is die vals-polisie-swendelary?
Iemand wat voorgee om ’n polisiebeampte te wees, soms met ’n kenteken of ’n deel van ’n uniform, vra om jou beursie of paspoort na te gaan vir “vals geld” of “dwelms”. Intussen neem die persoon ’n deel van jou kontant of probeer jou kaartbesonderhede sien. Dikwels nader ’n vreemdeling jou eers, en kort daarna daag die “polisiebeampte” op.
Dit is onwaarskynlik dat ’n regte polisiebeampte die kontant in jou beursie op straat sal wil ondersoek. Bly kalm en hoflik, moenie jou beursie oorhandig nie, en bied aan om saam na die naaste polisiekantoor te gaan, of skakel die plaaslike noodnommer om dit na te gaan. Dra die dokumente wat plaaslike reëls vereis, en hou ’n afskrif van jou paspoort apart.
“Dis vandag gesluit”: die ompadswendelary
’n Vriendelike vreemdeling vertel jou dat die museum, tempel of besienswaardigheid waarheen jy op pad is, vandag gesluit is, miskien weens ’n vakansiedag, ’n seremonie of middagete. Dan stel hy vriendelik ’n ander plek voor en reël dalk selfs vervoer. Die nuwe bestemming blyk ’n winkel, galery of toer te wees waar jy onder druk geplaas word om iets teen ’n opgeblaasde prys te koop.
Die antwoord is eenvoudig: gaan self na. Stap tot by die ingang, kyk op die amptelike webwerf of vra by ’n amptelike kaartjieskantoor. As ’n vreemdeling daarop aandring om jou êrens heen te neem, weier hoflik en stap verder.
Hoe werk sakkerollers wat jou aandag aftrek?
Sakkerollers werk dikwels in pare of klein groepies: een trek jou aandag af terwyl ’n ander jou foon of beursie vat. Algemene afleidings sluit in:
- Om iets op jou te mors en dan aan te bied om te help skoonmaak.
- Om jou te vra om ’n petisie te teken of ’n opname te beantwoord.
- Om iets voor jou te laat val of met ’n groot kaart na die pad te vra.
- Om om jou te drom by die deure van treine en busse of op roltrappe.
- Om ’n rusie of straatvertoning op te voer wat ’n skare lok.
Hou in skares jou foon en beursie in ’n voorsak of ’n sak met ’n ritssluiter, of in ’n sak wat jy voor jou lyf dra. As iemand jou onverwags aanraak of verwarring skep, sit eers jou hand op jou goed en stap dan weg.
Vals kaartjies, toere en kaartkopiëring
Nie-amptelike verkopers kan kaartjies vir besienswaardighede, geleenthede of vervoer aanbied wat vals is, reeds gebruik is of baie duurder is as by die amptelike loket. Goedkoop toere wat op straat verkoop word, kan heel anders uitdraai as wat belowe is. Aanlyn is vals verblyfadvertensies en boodskappe wat jou vra om buite die besprekingsplatform te betaal ’n algemene risiko. Koop kaartjies op amptelike webwerwe, by lokette of by gemagtigde verkopers, lees onlangse resensies uit verskeie bronne, hou betalings en boodskappe binne die platform waarmee jy bespreek het, en wees versigtig vir aanbiedings wat baie goedkoper is as oral anders.
Kaartkopiëring (skimming) beteken dat ’n toestel aan ’n OTM of kaartleser geheg word om kaartbesonderhede te kopieer, dikwels saam met ’n versteekte kamera of ’n vals sleutelbord wat die PIN opneem. Gebruik waar moontlik OTM’s binne banke of op besige, goed verligte plekke, kyk of iets by die kaartgleuf of sleutelbord los of vreemd lyk, bedek die sleutelbord met jou hand wanneer jy jou PIN intik, en moenie “hulp” van vreemdelinge by die masjien aanvaar nie. Met betalingskennisgewings in jou bank-app sien jy elke transaksie dadelik. As ’n kaartterminaal of OTM aanbied om jou in jou tuisgeldeenheid te debiteer, kan die wisselkoers wat gebruik word jou meer kos; baie reisigers kies die plaaslike geldeenheid, maar kontroleer jou eie bank se fooie.
Waarom kos “gratis” geskenke uiteindelik geld?
Iemand bind ’n armband om jou pols, druk ’n blom, ’n takkie kruie of ’n klein geskenk in jou hand, of nooi jou om saam ’n foto te neem. Dan vra hy geld, soms hard of met vriende naby, sodat betaal makliker voel as stry.
Hou jou hande by jouself, sê duidelik “nee, dankie” en stap verder. As iemand reeds iets in jou hand gesit het, kan jy dit teruggee. Jy skuld niks vir iets waarvoor jy nie gevra het nie.
Wat moet jy doen as jy geswendel is?
Selfs versigtige reisigers word soms uitoorlê. As dit gebeur, fokus daarop om die skade te beperk:
- Gaan na ’n veilige plek. Jou veiligheid is belangriker as jou geld. Moenie iemand agtervolg of aggressief konfronteer nie.
- Blokkeer jou kaarte. Kontak jou bank dadelik as ’n kaart of kaartbesonderhede moontlik gesteel is. Hou jou bank se noodnommer op ’n ander plek as in jou beursie.
- Meld dit by die polisie aan. Vra vir ’n geskrewe verslag of ’n verwysingsnommer; versekeraars en banke het dit dikwels nodig.
- Kontak die platform of maatskappy. As jy deur ’n besprekingswebwerf of vir ’n toer betaal het, meld die probleem so gou moontlik by hulle aan.
- Beveilig jou rekeninge. As jou foon gesteel is, verander belangrike wagwoorde en gebruik die toestel se opspoor- of afstandsluitfunksie.
- Kry hulp met dokumente. As jou paspoort weg is, kontak jou land se ambassade of konsulaat.
Wees daarna sag met jouself. Swendelary is ontwerp om op gewone, hoflike mense te werk. Wanneer jy ander reisigers ontmoet, byvoorbeeld mense wat jy op mytripdate gevind het wat op dieselfde datums in dieselfde stad is, geld dieselfde gesonde verstand: gesels eers op die webwerf, kyk of die profiel geverifieer is, ontmoet op ’n openbare plek en stuur nooit geld aan iemand wat jy net aanlyn ken nie.
Algemene vrae
Wat is die algemeenste toeristeswendelary?
Dit verskil van plek tot plek, maar taxi’s wat te veel vra, sakkerollers wat jou aandag aftrek en nie-amptelike kaartjieverkopers is van die soorte wat reisigers die meeste noem.
Hoe weet ek of ’n polisiebeampte eg is?
As jy onseker is, vra om identifikasie te sien, moenie jou beursie oorhandig nie en stel voor dat julle die gesprek by die naaste polisiekantoor voortsit. Jy kan ook die plaaslike noodnommer skakel om dit na te gaan.
Moet ek kontant of kaarte saamneem op reis?
Baie reisigers gebruik albei: ’n kaart vir die meeste betalings, ’n rugsteunkaart wat apart gehou word en ’n bietjie plaaslike kontant vir klein aankope en noodgevalle.
