Alanya Türkiyənin cənub sahilində günəşli Aralıq dənizi şəhəridir; burada iki uzun qumlu çimərlik arasındakı qayalı burnun üstündə Səlcuq qalası ucalır və mövsüm demək olar ki, heç vaxt bitmir.
QeydiyyatAlanya Türkiyənin cənubunda, Aralıq dənizi sahilində, Antalya vilayətində yerləşir və Antalya şəhərindən avtomobillə təxminən iki saat şərqdədir. Şəhər mərkəzi qayalı yarımadanın ətrafında salınıb; hər iki tərəfində uzun qumlu çimərlik, dərhal arxasında isə Toros dağları var. Qədim dövrdə şəhərin adı Korakesion idi və dəniz quldurları ilə məşhur bir qala idi. 1221-ci ildə Səlcuq sultanı I Əlaəddin Keyqubad şəhəri ələ keçirdi, öz adı ilə Alaiye adlandırdı və onu qış iqamətgahına çevirdi; bu gün də sahilin görünüşünü müəyyən edən qala divarlarını, Qırmızı Qülləni və gəmiqayırma tərsanəsini o tikdirdi. Bugünkü Alanya adı 1930-cu illərdən qalıb. Bu gün Alanya Türkiyənin ən tanınmış istirahət yerlərindən biridir, eyni zamanda üç yüz mindən çox insanın yaşadığı, il boyu canlı qalan əsl şəhərdir. Mülayim qışlar buraya böyük bir xarici sakinlər icmasını cəlb edib — almanlar, skandinavlar, ruslar, ukraynalılar, hollandlar və bir çox başqaları türk ailələri və yay qonaqları ilə yanaşı yaşayır. Səyyah üçün əsas cazibə də elə bu qarışıqlıqdır: qiymətlər Bodrumdan aşağıdır, dəniz yazın sonundan noyabra qədər isti olur, çimərliklər, qayıq gəzintiləri və gecə limanı arasında kiminləsə söhbətə başlamaq üçün həmişə asan bir bəhanə tapılır.
Qala yarımadanın bütün zirvəsini əhatə edir və dəniz səviyyəsindən təxminən 250 metr yüksəklikdədir. Yüzdən xeyli çox bürcü olan Səlcuq divarları yamaclarla bir neçə kilometr qıvrılaraq suya qədər enir, divarların içində isə insanlar hələ də bağlar, su sarnıçları və əncir ağacları arasındakı köhnə daş evlərdə yaşayır. Hər iki çimərliyi və dağları görmək üçün daxili qala olan İç Qalaya qalxın, yolda isə Süleymaniyə məscidini, köhnə örtülü bazarı və kiçik Bizans kilsəsini ziyarət edin. Ən yaxşı vaxt günortadan sonranın gec saatlarıdır, alçaq işıq divarları qızılı rəngə boyayanda.
Limanı qorumaq üçün 1226-cı ildə tikilən səkkizbucaqlı Qırmızı Qüllə adını yuxarı mərtəbələrinin qırmızı kərpicindən alıb və hündürlüyü təxminən 33 metrdir. İçində kiçik etnoqrafiya muzeyi var, zirvədən isə limandakı qayıqlar çox yaxından görünür. Qüllədən dəniz divarları boyunca bir cığır 1228-ci ilə aid Səlcuq gəmiqayırma tərsanəsi olan Tersaneyə aparır; onun beş tağlı gözü birbaşa suya açılır. Qayıqdan baxanda da eyni dərəcədə təsirlidir.
Yarımadanın qərb tərəfində Kleopatra çimərliyi təxminən iki kilometr boyunca incə qum və şəffaf su ilə uzanır, bir ucunda isə qala qayası ucalır. Əfsanəyə görə Kleopatra burada çimib; həqiqət nə olursa olsun, açıq dəniz üzərində gün batımı heç vaxt məyus etmir. Qala tərəfdəki ucunda 1948-ci ildə liman üçün daş çıxarılarkən aşkarlanan Damlataş mağarası var: sarkıtlarla dolu kiçik mağara, isti və çox rütubətli havası ilə; yerli sakinlər çoxdan bu havanın ağciyərlərə xeyirli olduğuna inanırlar. Qalaya gedən kanat yolu çimərliyin dərhal arxasından başlayır.
Limanla qala arasında Tophane məhəlləsi kirəmit damlı, taxta eyvanlı, daş və ağacdan tikilmiş ənənəvi Alanya evlərini qoruyub saxlayıb; onların çoxu qonaq evi və kafe kimi bərpa olunub. Dik küçələr rıhtımdan Qırmızı Qüllənin yanından məhəlləyə qalxır, liman mənzərəsindən isə ən yaxşı halda əlinizdə bir stəkan çayla terrasda zövq alarsınız.
Mərkəzdən təxminən on iki kilometr şərqdə Dim çayı Toroslardan soyuq, şəffaf və yamyaşıl axıb gəlir. Onun sahilində restoranlar suyun düz üstündə taxta platformalar qurublar, ailələr altdan şırıldayan suyun səsi altında manqalda qızardılmış alabalıq və gözləmə yeyirlər; isti avqust günündə bu, Alanya ətrafının ən sərin yeridir. Vadinin üstündəki yamacda Dim mağarası yerləşir — keçidləri, sarkıtları və ən dibində kiçik gölü olan, ziyarətə açıq mağara.
Şəhərdən təxminən qırx kilometr şərqdə bir dağ yolu Toros ətəklərindəki kəndlərdən keçərək Sapadere kanyonuna qalxır; bu, dar bir əhəngdaşı dərəsidir, burada taxta piyada yolu şəlalələrin və dərin gölməçələrin yanından keçərək çayı izləyir. Su yayın ortasında belə buz kimidir, oraya gedən yolun özü də təcrübənin bir hissəsidir. Kənd restoranında nahar ilə birlikdə bu, çimərlikdən və istidən uzaqda rahat yarım günlük gəzintiyə çevrilir.
Alanyanın gecə həyatı liman və onun dərhal arxasındakı küçələrin ətrafında cəmləşib; burada barlar, canlı musiqi məkanları və klublar yan-yana düzülür və yazdan payıza qədər gecə yarısından sonra da açıq qalır. İzdiham çox qarışıqdır — türk tələbələr, skandinav və alman turistlər, bütün Avropadan gəlib burada yaşayanlar — atmosfer isə sərbəstdir. Axşamın əvvəlində su kənarındakı daha sakit terraslar söhbət üçün daha uyğundur; gecə yarısından sonra isə əsasən rəqs olur.
Gün sona yaxınlaşanda insanlar qala divarlarına və zirvəyə yaxın kafelərə qalxaraq günəşin Kleopatra çimərliyinin o tayında dənizə batmasını seyr edirlər. Xərci azdır, kafelərdə çay və təzə sıxılmış şirə verilir, köhnə divarların üstündə tanımadığınız insanların yanında oturanda söhbət öz-özünə başlayır.
Mövsüm boyu hər səhər quldur gəmisi kimi bəzədilmiş taxta qayıqlar limandan çıxaraq bütün günü sahil boyu gəzir; çimmək üçün dayanacaqlar, göyərtədə nahar və musiqi olur. Bəziləri köpük əyləncələri və rəqslə səs-küylü və şən olur, bəziləri isə daha sakit və ailələr üçün uyğundur, ona görə bron etməzdən əvvəl soruşun. Hər halda, ortaq göyərtədə keçən bir gün Alanyada yad insanlardan dosta çevrilməyin ən sürətli yollarından biridir.
Yarımadanın şərqində Keyqubad çimərliyi boyunca palma ağacları, kafelər və dondurma köşkləri olan uzun sahil yolu uzanır. Axşam isti azalanda burası ailələr, cütlüklər, qaçanlar və velosipedçilərlə dolur, insanlar hava qaraldıqdan xeyli sonra da dənizə baxan skamyalarda oturur. Bu, Alanyanın sosial həyatının gündəlik, yerli üzüdür və limanın səs-küyünə xoş bir təzaddır.
Hər məhəllənin öz həftəlik bazar günü var; o gün küçələr pomidor, sitrus meyvələri, göyərti, zeytun, pendir, ədviyyat və parça satılan piştaxtalarla dolur. Yerli sakinlər və xarici sakinlər yan-yana alış-veriş edir, satıcılar qiymətləri ucadan deyib dadmağı təklif edir, bir az bazarlıq etmək isə əyləncənin bir hissəsidir. Bir neçə türk sözünü məşq etmək üçün yaxşı yerdir.
Kleopatra çimərliyinin arxasından başlayan kanat yolu bir neçə dəqiqəyə qalanın Ehmedek qapısına qalxır və sizi uzun, isti yoxuşdan xilas edir. Kanat yolu ilə yuxarı qalxın, sonra qala məhəlləsi və Tophane küçələri ilə yavaş-yavaş piyada limana enin, hansı terras cəlbedici görünsə, orada dayanın.
Bütün gün boyu kiçik qayıqlar limandan qala qayasının ətrafında təxminən bir saatlıq gəzintiyə çıxır. Onlar Səlcuq tərsanəsinin, suyu parıldayan Fosforlu mağaranın, Quldurlar mağarasının və Aşiqlər mağarasının yanından keçir və adətən çimmək üçün dayanır. Qalanın birbaşa sıldırım qayalara necə tikildiyini görməyin ən yaxşı yolu budur.
İsti iqlimi sayəsində Alanya Türkiyədə banan yetişən az sayda yerlərdən biridir, sahilin arxasındakı təpələrdə isə avokado və digər tropik meyvələr də becərilir. Kiçik, şirin yerli bananı, küçə piştaxtalarında təzə sıxılmış portağal və nar şirəsini, zeytun, pendir, bal və simitlə zəngin uzun türk səhər yeməyini dadın. Birlikdə səhər yeməyi yeni tanış olduğunuz biri ilə səhəri keçirmək üçün gözəl yoldur.
Qala yarımadasının ətrafındakı dəniz şəffafdır, qayalar, mağaralar və kiçik riflərlə doludur; limandakı bir neçə dalğıc mərkəzi həm sınaq dalışları, həm də sertifikatlı dalğıclar üçün turlar təklif edir. Sakit günlərdə çimərliklərin qayalı uclarından snorkelinq etmək də çox xoşdur.
Sahildən bir saatdan az məsafədə Toros dağları sərin yaylalara, şam meşələrinə və həyatın hələ də fəsillərə görə axdığı kəndlərə doğru yüksəlir. Alanyadan cip safariləri və bələdçili gəzintilər təşkil olunur, ya da avtomobil icarəyə götürüb özünüz kəşf edə, hansısa kənddə gözləmə və çay üçün dayana bilərsiniz.
Ən yaxşı aylar may, iyun, sentyabr və oktyabrdır: dəniz isti, günlər uzun və günəşli, izdiham isə yayın ortasından azdır. İyul və avqust isti və rütubətli olur, temperatur tez-tez 35 dərəcə ətrafında olur və şəhər ən sıx vaxtını yaşayır. Dəniz adətən noyabrın ortalarına qədər çimmək üçün kifayət qədər isti qalır. Avropa ölçülərinə görə qışlar mülayim və günəşlidir, bəzi otellər və çimərlik barları bağlansa da, şəhər tam canlı qalır — buna görə də bir çox Şimali Avropalı qışı burada keçirir.
Ən çox beynəlxalq uçuş qəbul edən Antalya hava limanı təxminən 120 kilometr qərbdədir; şatl avtobusu, transfer və ya şəhərlərarası avtobusla təxminən iki saat çəkir. Daha kiçik Qazipaşa-Alanya hava limanı təxminən 40 kilometr şərqdədir, İstanbuldan və bəzi beynəlxalq istiqamətlərdən uçuşlar qəbul edir. Şəhərdə bələdiyyə avtobusları və dolmuş mikroavtobusları sahil boyu çimərliklərə və qonşu məhəllələrə ucuz qiymətə işləyir. Mərkəzi və limanı piyada gəzmək asandır, amma qala təpəsi dikdir, ona görə yuxarıya kanat yolu, avtobus və ya taksi ilə qalxın. Taksi tapmaq asandır; qiyməti əvvəlcədən razılaşdırın və ya taksometrin işlədiyinə əmin olun.
Yerli dil türk dilidir. Çoxlu xarici sakin və qonaq olduğuna görə mağazalarda, restoranlarda və otellərdə alman, rus və ingilis dillərində geniş danışılır, küçədə isə isveç, norveç, danimarka və holland dilləri də eşidilir. Azərbaycan dili türk dilinə çox yaxın olduğu üçün yerli sakinlərlə ünsiyyət çox vaxt asan olur. Merhaba (salam) və teşekkürler (təşəkkürlər) kimi bir neçə türk sözü çox qiymətləndirilir. İnsanlar mehriban və qonaqpərvərdir, çaya dəvət etmək adi haldır. Valyuta türk lirəsidir, yayda isə axşamlar gec başlayır.
Qısa müddətə gələnlər otellərin, kafelərin və barların çoxunun yerləşdiyi liman, Kleopatra çimərliyi və Keyqubad çimərliyi ətrafında toplaşır. Uzun müddət qalan əcnəbilər və uzaqdan işləyənlər əsasən Mahmutlar, Oba, Tosmur, Kestel və Cikcilli kimi sahil məhəllələrində yaşayır; buraların öz kafeləri, bazarları və sahil yolları var. Böyük beynəlxalq icma yerli sosial qruplar, dil mübadiləsi axşamları, yürüş və velosiped qrupları, könüllü birlikləri və çimərlik idmanı vasitəsilə bir araya gəlir, yeni gələnlər isə adətən tez qəbul olunur.
Bəli. Şəhər təhlükəsiz, sərfəli və gəzmək üçün rahatdır, mərkəzdə çoxlu otel və qonaq evi var. Qayıq gəzintiləri, gün batımında qala, çimərlik həyatı və liman barları sizi təbii olaraq insanların arasına aparır, böyük beynəlxalq icma sayəsində isə bir çox sakin yeni gələnlərlə tanış olmağa öyrəşib.
Qala, Qırmızı Qüllə, yarımada ətrafında qayıq gəzintisi və çimərliklərdə vaxt keçirmək üçün üç-dörd gün kifayətdir. Dim çayı, Sapadere kanyonu və ya Toros dağları üçün — ya da sadəcə tələsmədən dincəlmək üçün — bir-iki gün də əlavə edin: Alanya uzun qalanları mükafatlandırır.
Bu, Türkiyə sahilinin daha sərfəli istirahət yerlərindən biridir. Yerli restoranlar, bazarlar, avtobuslar və dolmuşlar ucuzdur, dəniz kənarındakı restoranlar və yayın ortasında otellər isə daha baha başa gəlir. Yazda, payızda və ya qışda səyahət etmək xərcləri azaldır.
Bəli, əgər çimərlik istisi əvəzinə mülayim günəş axtarırsınızsa. Qış günləri tez-tez gəzinti və açıq havada oturmaq üçün xoş olur, qala və dağlar daha sakitdir, şəhər isə çoxsaylı sakinləri sayəsində gündəlik həyatını davam etdirir. Bəzi otellər və çimərlik barları bağlanır, dekabrdan aprelə qədər isə dəniz çimmək üçün soyuq olur.
Antalya hava limanından Alanyaya şatl avtobusları, ortaq transferlər və şəxsi avtomobillər gedir, yol təxminən iki saat çəkir. Həmçinin avtobusla Antalyanın əsas avtovağzalına gedib orada şəhərlərarası avtobusa keçə bilərsiniz. Uçuşunuz Qazipaşa-Alanya hava limanına enirsə, şəhərə yol xeyli qısadır.
Alanya təhlükəsiz şəhərdir və hər yerdə olduğu kimi sağlam düşüncə qaydaları burada da keçərlidir: ilk dəfə adamlı ictimai yerdə görüşün, hara getdiyinizi bir dostunuza deyin və qayıdışınızı özünüz təşkil edin. Taksiyə minməzdən əvvəl qiyməti razılaşdırın və sıx barlarda içkinizdən göz ayırmayın. Liman sahil yolu, Kleopatra çimərliyi və Tophane kafeləri axşama qədər canlı olur və ilk görüş üçün təbii məkanlardır.